Charakterystyka farmakodynamiczna leku Maxitrol

Produkt leczniczy Maxitrol, występujący w postaci kropli do oczu (zawiesina), zawiera trzy substancje czynne: deksametazon (1 mg/ml), siarczan neomycyny (3500 j.m./ml) oraz siarczan polimyksyny B (6000 j.m./ml). Pod względem farmakologicznym lek należy do grupy produktów okulistycznych złożonych, zawierających leki o działaniu przeciwzapalnym i przeciwzakaźnym (kod ATC: S01C A01). ¹

Mechanizm działania

Deksametazon jako przedstawiciel grupy kortykosteroidów wykazuje znaczące działanie przeciwzapalne, przy jednoczesnym ograniczeniu aktywności mineralokortykoidowej w porównaniu z innymi steroidami. Należy do najsilniej działających leków przeciwzapalnych. ²

Mechanizm przeciwzapalnego działania kortykosteroidów, którego skuteczność w leczeniu chorób zapalnych oczu jest dobrze udokumentowana, opiera się na kilku kluczowych procesach: ³

• Hamowanie wydzielania naczyniowych i nabłonkowych białek adhezyjnych – co wpływa na procesy zapalne w tkankach oka
• Hamowanie aktywności cyklooksygenazy I i II – enzymów odpowiedzialnych za syntezę mediatorów stanu zapalnego
• Zmniejszanie ekspresji cytokin – białek regulujących intensywność i czas trwania odpowiedzi immunologicznej

Głównym celem działania kortykosteroidów jest zmniejszenie uwalniania mediatorów prozapalnych oraz hamowanie procesu przylegania krążących leukocytów do nabłonka naczyniowego, co skutecznie zapobiega ich penetracji do tkanek oka objętych stanem zapalnym. ⁴

Spektrum przeciwbakteryjne

Skojarzenie dwóch antybiotyków – siarczanu neomycyny i siarczanu polimyksyny B, zawartych w produkcie Maxitrol, zapewnia szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego. Kombinacja ta wykazuje aktywność wobec większości bakterii chorobotwórczych najczęściej powodujących zakażenia oka. ⁵

Siarczan neomycyny jest antybiotykiem o szerokim zakresie działania przeciwbakteryjnego. Wykazuje aktywność wobec większości bakterii Gram-dodatnich oraz niektórych Gram-ujemnych. Istotną zaletą neomycyny jest małe ryzyko selekcji szczepów opornych na ten antybiotyk. Należy jednak pamiętać, że większość szczepów paciorkowców oraz wiele szczepów Pseudomonas wykazuje oporność na neomycynę. ⁶

Siarczan polimyksyny B jest wybiórczym lekiem przeciwbakteryjnym, który wykazuje aktywność głównie wobec drobnoustrojów Gram-ujemnych, w tym szczególnie wobec Pseudomonas aeruginosa – patogenu często odpowiedzialnego za zakażenia oka. ⁷

Warto zauważyć, że podczas stosowania produktu Maxitrol możliwe jest występowanie nadwrażliwości krzyżowej w stosunku do różnych aminoglikozydów. W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości, należy przerwać stosowanie leku i wdrożyć odpowiednie leczenie. ⁸

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Spektrum działania przeciwbakteryjnego produktu Maxitrol obejmuje następujące patogeny oczu: ⁹

Badania laboratoryjne wykazały, że skojarzenie siarczanu neomycyny i siarczanu polimyksyny B charakteryzuje się synergistyczną aktywnością in vitro wobec niektórych szczepów Enterococcus, w tym szczególnie wobec Enterococcus faecalis. ¹⁰

Należy jednak mieć świadomość ograniczeń terapeutycznych produktu Maxitrol. Lek może nie wykazywać wystarczającego działania przeciwbakteryjnego wobec paciorkowców, włączając w to Streptococcus pneumoniae – istotny patogen okulistyczny. ¹¹