Właściwości farmakodynamiczne
Levofloxacin Genoptim 500 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Levofloxacin Genoptim

Lewofloksacyna, substancja czynna zawarta w tabletkach powlekanych Levofloxacin Genoptim (250 mg i 500 mg), należy do grupy farmakoterapeutycznej antybiotyków chinolonowych, podgrupy fluorochinolonów, oznaczonej kodem ATC J01MA12. Stanowi ona enancjomer S (-) racemicznej substancji leczniczej ofloksacyny, co determinuje jej specyficzne właściwości przeciwbakteryjne.¹

Mechanizm działania

Lewofloksacyna wykazuje działanie przeciwbakteryjne poprzez wpływ na dwa kluczowe enzymy bakteryjne: kompleks DNA-DNA-gyrazę oraz topoizomerazę IV. Enzymy te są niezbędne do prawidłowej replikacji, transkrypcji, naprawy i rekombinacji DNA bakteryjnego. Zahamowanie ich aktywności prowadzi do zaburzenia funkcji komórki bakteryjnej i jej śmierci.²

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Skuteczność przeciwbakteryjna lewofloksacyny zależy od stosunku parametrów farmakokinetycznych do wartości MIC (minimalnego stężenia hamującego) dla danego patogenu. Istotne znaczenie mają dwa parametry: maksymalne stężenie leku w surowicy (Cmax) oraz pole pod krzywą (AUC) w stosunku do wartości MIC. Określenie tych zależności pozwala na optymalizację dawkowania leku w terapii różnych infekcji.³

Mechanizm oporności

Rozwój oporności bakterii na lewofloksacynę zachodzi poprzez złożony proces obejmujący:

• Wielostopniowe mutacje celowane w miejscach działania leku – topoizomerazie II (gyrazie DNA) oraz topoizomerazie IV
• Tworzenie barier przepuszczalności w błonie komórkowej bakterii (występujące szczególnie często u Pseudomonas aeruginosa)
• Aktywne usuwanie leku z komórki bakteryjnej za pomocą specyficznych pomp błonowych

⁴

Ważnym aspektem klinicznym jest występowanie oporności krzyżowej między lewofloksacyną a innymi fluorochinolonami. Oznacza to, że szczepy bakteryjne oporne na lewofloksacynę będą również wykazywać oporność na inne antybiotyki z tej grupy. Jednocześnie, ze względu na specyficzny mechanizm działania lewofloksacyny, generalnie nie obserwuje się oporności krzyżowej z antybiotykami należącymi do innych grup terapeutycznych.⁵

Wartości graniczne MIC

European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing (EUCAST) określił wartości graniczne MIC dla lewofloksacyny, które pozwalają na klasyfikację drobnoustrojów jako wrażliwe, średnio wrażliwe lub oporne na działanie leku. Wartości te są regularnie aktualizowane w oparciu o dane kliniczne, farmakologiczne i mikrobiologiczne.⁶

Należy podkreślić, że występowanie oporności na lewofloksacynę wśród poszczególnych gatunków bakterii wykazuje zmienność geograficzną i czasową. Dlatego w praktyce klinicznej, szczególnie w przypadku ciężkich zakażeń, niezwykle istotna jest znajomość lokalnych wzorców oporności. W sytuacjach wątpliwych, gdy lokalne dane wskazują na wysoką oporność patogenów na lewofloksacynę, wskazana jest konsultacja z ekspertem w dziedzinie chorób zakaźnych lub mikrobiologii klinicznej.⁷

Spektrum aktywności przeciwbakteryjnej

Lewofloksacyna wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmujące różne grupy patogenów. W oparciu o badania wrażliwości mikrobiologicznej, drobnoustroje można podzielić na trzy główne kategorie:⁸

Gatunki zwykle wrażliwe

Do tej grupy należą patogeny, które w większości przypadków wykazują dobrą wrażliwość na lewofloksacynę:

• Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:
  • Bacillus anthracis – patogen wywołujący wąglika, wrażliwy na działanie lewofloksacyny
  • Staphylococcus aureus wrażliwy na metycylinę (MSSA) – szczepy gronkowca złocistego, które nie wykształciły mechanizmów oporności na metycylinę
  • Staphylococcus saprophyticus – częsty czynnik etiologiczny zakażeń układu moczowego
  • Paciorkowce z grupy C i G – patogeny odpowiedzialne za różnorodne infekcje u ludzi
  • Streptococcus agalactiae (paciorkowiec grupy B) – istotny patogen w zakażeniach okołoporodowych
  • Streptococcus pneumoniae (pneumokok) – główny czynnik etiologiczny pozaszpitalnego zapalenia płuc i innych infekcji dróg oddechowych
  • Streptococcus pyogenes (paciorkowiec grupy A) – powodujący anginy, infekcje skóry i tkanek miękkich
• Tlenowe bakterie Gram-ujemne:
  • Eikenella corrodens – patogen występujący w zakażeniach związanych z ugryzieniami
  • Haemophilus influenzae – istotny czynnik etiologiczny infekcji dróg oddechowych
  • Haemophilus para-influenzae – patogen związany z infekcjami górnych dróg oddechowych
  • Klebsiella oxytoca – pałeczka Gram-ujemna występująca w zakażeniach układu moczowego i oddechowego
  • Moraxella catarrhalis – częsty patogen dróg oddechowych
  • Pasteurella multocida – bakteria często związana z infekcjami po ugryzieniach zwierząt
  • Proteus vulgaris – pałeczka Gram-ujemna powodująca głównie zakażenia układu moczowego
  • Providencia rettgeri – patogen odpowiedzialny za infekcje szpitalne, głównie układu moczowego
• Bakterie beztlenowe:
  • Peptostreptococcus – grupa paciorkowców beztlenowych związanych z różnymi zakażeniami
• Inne patogeny:
  • Chlamydophila pneumoniae – wewnątrzkomórkowy patogen powodujący atypowe zapalenie płuc
  • Chlamydophila psittaci – czynnik etiologiczny papuzicy
  • Chlamydia trachomatis – powodująca zakażenia układu moczowo-płciowego i spojówek
  • Legionella pneumophila – bakteria odpowiedzialna za legionelozę (chorobę legionistów)
  • Mycoplasma pneumoniae – patogen wywołujący atypowe zapalenie płuc
  • Mycoplasma hominis – związany z zakażeniami układu moczowo-płciowego
  • Ureaplasma urealyticum – patogen układu moczowo-płciowego

⁹

Gatunki, wśród których może występować problem oporności nabytej

W tej grupie znajdują się patogeny, które mogą nabywać mechanizmy oporności na lewofloksacynę, co komplikuje leczenie zakażeń wywołanych przez te drobnoustroje:

• Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:
  • Enterococcus faecalis – enterokoki często występujące w zakażeniach układu moczowego i bakteriemiach
  • Staphylococcus aureus oporny na metycylinę (MRSA) – szczep gronkowca złocistego oporny na antybiotyki beta-laktamowe, często wykazujący również oporność na fluorochinolony
  • Staphylococcus spp. koagulazo-ujemny – grupa gronkowców, w której może występować nabyta oporność na lewofloksacynę
• Tlenowe bakterie Gram-ujemne:
  • Acinetobacter baumannii – patogen szpitalny, często wielooporny
  • Citrobacter freundii – pałeczka jelitowa powodująca zakażenia oportunistyczne
  • Enterobacter aerogenes – bakteria związana z zakażeniami szpitalnymi
  • Enterobacter cloacae – patogen oportunistyczny, często izolowany w zakażeniach szpitalnych
  • Escherichia coli – najczęstsza przyczyna zakażeń układu moczowego i innych infekcji
  • Klebsiella pneumoniae – ważny patogen szpitalny powodujący zapalenia płuc i inne zakażenia
  • Morganella morganii – pałeczka związana z zakażeniami układu moczowego i ran
  • Proteus mirabilis – częsty czynnik etiologiczny zakażeń układu moczowego
  • Providencia stuartii – patogen szpitalny związany głównie z zakażeniami układu moczowego
  • Pseudomonas aeruginosa – patogen oportunistyczny o naturalnej oporności na wiele antybiotyków
  • Serratia marcescens – bakteria związana z zakażeniami szpitalnymi
• Bakterie beztlenowe:
  • Bacteroides fragilis – istotny beztlenowy patogen, często spotykany w zakażeniach wewnątrzbrzusznych

¹⁰

Gatunki o oporności wrodzonej

Drobnoustroje w tej kategorii posiadają naturalną (wrodzoną) oporność na lewofloksacynę:

• Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:
  • Enterococcus faecium – enterokoki o naturalnej oporności na fluorochinolony, w tym lewofloksacynę

Szczególnej uwagi klinicznej wymaga fakt, że Staphylococcus aureus oporny na metycylinę (MRSA) prawdopodobnie wykazuje również oporność na fluorochinolony, w tym lewofloksacynę. Jest to istotna informacja przy wyborze terapii empirycznej w przypadku podejrzenia zakażenia MRSA.¹¹