Działania niepożądane leku Lenalidomide Fresenius Kabi

Lenalidomid jest lekiem stosowanym w leczeniu różnych nowotworów hematologicznych, w tym szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych i chłoniaków. Jak każdy lek o działaniu przeciwnowotworowym, może powodować szereg działań niepożądanych, których znajomość jest kluczowa dla bezpiecznego prowadzenia terapii. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę profilu bezpieczeństwa lenalidomidu w różnych wskazaniach terapeutycznych.¹

Profil bezpieczeństwa w poszczególnych wskazaniach

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu różni się w zależności od wskazania oraz zastosowanego schematu leczenia. Kluczowe jest zrozumienie specyficznych działań niepożądanych charakterystycznych dla różnych grup pacjentów.²

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi – leczenie podtrzymujące po ASCT

W badaniach klinicznych CALGB 100104 i IFM 2005-02 oceniano bezpieczeństwo lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych (ASCT). W badaniu CALGB 100104 analizowane działania niepożądane obejmowały zarówno zdarzenia po HDM/ASCT, jak i zdarzenia z okresu leczenia podtrzymującego, co może prowadzić do zawyżenia częstości występowania.³

Do ciężkich działań niepożądanych występujących częściej (≥5%) podczas stosowania lenalidomidu niż placebo należały:

• zapalenie płuc (10,6%) w badaniu IFM 2005-02
• zakażenie płuc (9,4%) w badaniu CALGB 100104

⁴

Najczęstsze działania niepożądane obserwowane w badaniu IFM 2005-02 to:

• neutropenia (60,8%)
• zapalenie oskrzeli (47,4%)
• biegunka (38,9%)
• zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%)
• skurcze mięśni (33,4%)
• leukopenia (31,7%)
• astenia (29,7%)
• kaszel (27,3%)
• trombocytopenia (23,5%)
• zapalenie żołądka i jelit (22,5%)
• gorączka (20,5%)

⁵

W badaniu CALGB 100104 najczęściej występowały:

• neutropenia (79,0%)
• trombocytopenia (72,3%)
• biegunka (54,5%)
• wysypka (31,7%)
• zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8%)
• zmęczenie (22,8%)
• leukopenia (22,8%)
• niedokrwistość (21,0%)

⁶

Lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem

W badaniu SWOG S0777 u pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, którzy nie kwalifikują się do przeszczepu, leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem, najczęstsze ciężkie działania niepożądane (≥5%) obejmowały:

• niedociśnienie tętnicze (6,5%)
• zakażenie płuc (5,7%)
• odwodnienie (5,0%)

⁷

Najczęstsze działania niepożądane przy stosowaniu tego schematu to:

• zmęczenie (73,7%)
• neuropatia obwodowa (71,8%)
• trombocytopenia (57,6%)
• zaparcie (56,1%)
• hipokalcemia (50,0%)

⁸

Lenalidomid z małymi dawkami deksametazonu

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, którzy nie kwalifikują się do przeszczepu, leczonych schematem Rd lub Rd18 (lenalidomid z małymi dawkami deksametazonu), najczęstsze ciężkie działania niepożądane (≥5%) to:

• zapalenie płuc (9,8%)
• niewydolność nerek (włączając postać ostrą) (6,3%)

⁹

Najczęstsze działania niepożądane obserwowane w grupach Rd lub Rd18 obejmowały:

• biegunka (45,5%)
• zmęczenie (32,8%)
• ból pleców (32,0%)
• astenia (28,2%)
• zaburzenia snu (27,6%)
• wysypka (24,3%)
• osłabione łaknienie (23,1%)
• kaszel (22,7%)
• gorączka (21,4%)
• skurcze mięśni (20,5%)

¹⁰

Lenalidomid z melfalanem i prednizonem

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, którzy nie kwalifikują się do przeszczepu, leczonych schematem MPR+R lub MPR+p (melfalan, prednizon, lenalidomid z podtrzymywaniem lenalidomidem lub placebo), ciężkie działania niepożądane (≥5%) obejmowały:

• gorączkę neutropeniczną (6,0%)
• niedokrwistość (5,3%)

¹¹

Najczęstsze działania niepożądane w grupach MPR+R i MPR+p to:

• neutropenia (83,3%)
• niedokrwistość (70,7%)
• trombocytopenia (70,0%)
• leukopenia (38,8%)
• zaparcia (34,0%)
• biegunka (33,3%)
• wysypka (28,9%)
• gorączka (27,0%)
• obrzęk obwodowy (25,0%)
• kaszel (24,0%)
• zmniejszone łaknienie (23,7%)
• astenia (22,0%)

¹²

Szpiczak mnogi po wcześniejszym leczeniu

W badaniach klinicznych fazy III z grupą kontrolną placebo u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, którzy przeszli wcześniej co najmniej jeden schemat leczenia, najcięższe działania niepożądane obserwowane częściej w grupie lenalidomid/deksametazon niż placebo/deksametazon to:

• żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
• neutropenia 4. stopnia

¹³

Najczęstsze działania niepożądane w tej grupie pacjentów to:

• zmęczenie (43,9%)
• neutropenia (42,2%)
• zaparcie (40,5%)
• biegunka (38,5%)
• kurcze mięśni (33,4%)
• niedokrwistość (31,4%)
• trombocytopenia (21,5%)
• wysypka (21,2%)

¹⁴

Zespoły mielodysplastyczne

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu u pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi opiera się na danych od 286 pacjentów. Większość działań niepożądanych występowała w pierwszych 16 tygodniach leczenia.¹⁵

Ciężkie działania niepożądane w tej grupie obejmowały:

• żylną chorobę zakrzepowo-zatorową (zakrzepicę żył głębokich, zatorowość płucną)
• neutropenię 3. lub 4. stopnia, gorączkę neutropeniczną
• trombocytopenię 3. lub 4. stopnia

¹⁶

Najczęstsze działania niepożądane występujące częściej w grupach leczonych lenalidomidem to:

• neutropenia (76,8%)
• trombocytopenia (46,4%)
• biegunka (34,8%)
• zaparcia (19,6%)
• nudności (19,6%)
• świąd (25,4%)
• wysypka (18,1%)
• zmęczenie (18,1%)
• skurcze mięśni (16,7%)

¹⁷

Chłoniak z komórek płaszcza

W badaniu MCL-002 oceniano profil bezpieczeństwa lenalidomidu u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza. Ciężkie działania niepożądane występujące z większą częstością (różnica ≥2%) w grupie lenalidomidu to:

• neutropenia (3,6%)
• zatorowość płucna (3,6%)
• biegunka (3,6%)

¹⁸

Najczęstsze działania niepożądane w badaniu MCL-002 to:

• neutropenia (50,9%)
• niedokrwistość (28,7%)
• biegunka (22,8%)
• zmęczenie (21,0%)
• zaparcie (17,4%)
• gorączka (16,8%)
• wysypka (w tym alergiczne zapalenie skóry) (16,2%)

¹⁹

W badaniu MCL-002 zaobserwowano znaczący wzrost liczby wczesnych zgonów, zwłaszcza u pacjentów z dużym rozmiarem guza – 16/81 (20%) wczesnych zgonów w grupie lenalidomidu w porównaniu do 2/28 (7%) w grupie kontrolnej w ciągu pierwszych 20 tygodni. W ciągu 52 tygodni wartości te wynosiły odpowiednio 32/81 (39,5%) oraz 6/28 (21%).²⁰

W trakcie 1. cyklu leczenie przerwano u 11/81 (14%) pacjentów z dużym rozmiarem guza w grupie lenalidomidu w porównaniu do 1/28 (4%) pacjentów z grupy kontrolnej. Główną przyczyną przerwania leczenia były zdarzenia niepożądane (64%).²¹

Chłoniak grudkowy

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu w skojarzeniu z rytuksymabem u pacjentów z uprzednio leczonym chłoniakiem grudkowym opiera się na danych od 294 pacjentów z badania NHL-007. Ciężkie działania niepożądane obserwowane najczęściej (różnica ≥1%) w grupie leczonej skojarzeniem lenalidomid/rytuksymab to:

• gorączka neutropeniczna (2,7%)
• zatorowość płucna (2,7%)
• zapalenie płuc (2,7%)

²²

Najczęstsze działania niepożądane w grupie leczonej lenalidomidem/rytuksymabem to:

• neutropenia (58,2%)
• biegunka (30,8%)
• leukopenia (28,8%)
• zaparcie (21,9%)
• kaszel (21,9%)
• zmęczenie (21,9%)

²³

Tabela działań niepożądanych lenalidomidu

Poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych z uwzględnieniem częstości występowania i nasilenia. Klasyfikacja częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000), nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Lenalidomide Fresenius Kabi" data-section="Działania niepożądane" title="Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych. Działania niepożądane obserwowane u pacjentów leczonych lenalidomidem zostały wymienione poniżej według klasyfikacji układów i narządów i częstości występowania. W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania, działania niepożądane są wymienione zgodnie ze zmniejszającą się ciężkością. Częstości zdefiniowano następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (24

Szczególne grupy ryzyka i monitorowanie działań niepożądanych

Biorąc pod uwagę profil działań niepożądanych lenalidomidu, należy zwrócić szczególną uwagę na następujące grupy pacjentów i sytuacje kliniczne:²⁵

Pacjenci z wysokim ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, obejmująca zakrzepicę żył głębokich i zatorowość płucną, stanowi jedno z najpoważniejszych działań niepożądanych lenalidomidu. Ryzyko to jest szczególnie wysokie w następujących sytuacjach:

• leczenie skojarzone z deksametazonem u pacjentów ze szpiczakiem mnogim
• leczenie podtrzymujące lenalidomidem u pacjentów po przeszczepie komórek macierzystych
• pacjenci z wywiadem zakrzepicy
• jednoczesne stosowanie erytropoetyn lub innych leków zwiększających ryzyko zakrzepicy

²⁶

Ryzyko hematologicznych działań niepożądanych

Cytopenie, szczególnie neutropenia i trombocytopenia, stanowią najczęstsze działania niepożądane lenalidomidu we wszystkich wskazaniach. Wymagają one regularnego monitorowania morfologii krwi, zwłaszcza:

• w pierwszych 8 tygodniach leczenia
• u pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi
• u pacjentów otrzymujących równocześnie inne leki mielosupresyjne

²⁷

Pacjenci z chłoniakiem z komórek płaszcza z dużym rozmiarem guza

U pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza, u których występuje duży rozmiar guza (przynajmniej jedna zmiana o średnicy ≥5 cm lub 3 zmiany o średnicy ≥3 cm), istnieje zwiększone ryzyko wczesnego zgonu. W tej grupie pacjentów konieczne jest szczególnie staranne monitorowanie działań niepożądanych, zwłaszcza w pierwszym cyklu leczenia.²⁸

Ryzyko rozwoju nowych nowotworów pierwotnych

W badaniach klinicznych u pacjentów ze szpiczakiem mnogim leczonych lenalidomidem obserwowano zwiększoną częstość występowania drugich pierwotnych nowotworów złośliwych. To działanie niepożądane wymaga długoterminowego monitorowania pacjentów, szczególnie w kontekście długotrwałego leczenia podtrzymującego.²⁹