Właściwości farmakokinetyczne lanzoprazolu

Lanzoprazol, będący mieszaniną racemiczną dwóch aktywnych enancjomerów, podlega biotransformacji do postaci aktywnej w kwaśnym środowisku komórek okładzinowych. Ze względu na szybki rozkład pod wpływem kwasu solnego, preparat stosuje się doustnie w postaci powlekanych produktów dojelitowych, co zabezpiecza substancję czynną przed degradacją w żołądku.¹

Wchłanianie i dystrybucja

Lanzoprazol charakteryzuje się wysoką dostępnością biologiczną po podaniu pojedynczej dawki, sięgającą 80-90%, a jego maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest w ciągu 1,5-2 godzin po podaniu. Spożywanie pokarmu znacząco wpływa na parametry farmakokinetyczne, spowalniając tempo wchłaniania oraz zmniejszając biodostępność o około 50%. Lek w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza – wskaźnik wiązania wynosi 97%.²

Przeprowadzone badania potwierdziły równoważność farmakokinetyczną między peletkami pobranymi z otwartych kapsułek a kapsułkami przyjmowanymi w całości. Dotyczy to sytuacji, gdy peletki przed podaniem zostały zawieszone w niewielkiej ilości soku (pomarańczowego, jabłkowego lub pomidorowego) lub wymieszane z łyżką stołową musu owocowego (jabłkowego lub brzoskwiniowego), albo posypane na łyżkę stołową jogurtu, puddingu lub twarożku. Podobną równoważność wykazano również dla peletek zawieszonych w soku jabłkowym podawanych przez sondę do żołądka.³

Metabolizm i eliminacja

Metabolizm lanzoprazolu przebiega intensywnie w wątrobie, a produkty przemiany są wydalane zarówno przez wątrobę, jak i nerki. Proces biotransformacji odbywa się głównie za pośrednictwem izoenzymu CYP2C19, przy częściowym udziale izoenzymu CYP3A4.⁴

U osób zdrowych okres półtrwania w fazie eliminacji lanzoprazolu z osocza wynosi 1-2 godziny, zarówno po podaniu jednorazowym, jak i po podaniu wielokrotnym. U zdrowych osób stosujących wielokrotne dawki nie wykazano kumulacji leku w organizmie.⁵

W osoczu pacjentów zidentyfikowano kilka metabolitów lanzoprazolu: sulfon, siarczek oraz pochodne 5-hydroksylowe. Metabolity te wykazują jedynie śladowe działanie przeciwwydzielnicze lub są całkowicie pozbawione takiego działania.⁶

Badania z wykorzystaniem lanzoprazolu znakowanego izotopem 14C wykazały, że około 1/3 podanej radioaktywnej dawki jest wydalana z moczem, a 2/3 z kałem.⁷

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce lanzoprazolu. Klirens leku ulega zmniejszeniu, a okres półtrwania w fazie eliminacji wydłuża się znacząco – o około 50-100%. Mimo tych zmian, maksymalne stężenie leku w osoczu nie ulega zwiększeniu.⁸

Dzieci i młodzież

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone w populacji pediatrycznej wykazały, że przy odpowiednim dostosowaniu dawkowania, ogólnoustrojowa ekspozycja na lanzoprazol u dzieci jest porównywalna z ekspozycją u dorosłych:

• U dzieci i młodzieży w wieku 1-17 lat stosowano dawki 15 mg (dla pacjentów o masie ciała poniżej 30 kg) i 30 mg (dla pacjentów o masie ciała powyżej 30 kg), uzyskując wartości ekspozycji ogólnoustrojowej podobne do obserwowanych u osób dorosłych.⁹
• U dzieci w wieku od 2-3 miesięcy do 1 roku życia dawki 17 mg/m² powierzchni ciała lub 1 mg/kg masy ciała zapewniały ekspozycję ogólnoustrojową porównywalną z ekspozycją u dorosłych.¹⁰
• U najmłodszych niemowląt (poniżej 2-3 miesięcy) ekspozycja ogólnoustrojowa była wyższa niż u osób dorosłych po podaniu pojedynczej dawki 1,0 mg/kg mc. lub 0,5 mg/kg mc.¹¹

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby obserwuje się znaczące zmiany w farmakokinetyce lanzoprazolu. Ogólnoustrojowa ekspozycja na lek zwiększa się dwukrotnie u osób z lekkimi zaburzeniami czynności wątroby, natomiast u pacjentów z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością tego narządu wzrost ekspozycji jest jeszcze bardziej wyraźny.¹²

Polimorfizm genetyczny CYP2C19

Izoenzym CYP2C19 wykazuje polimorfizm genetyczny, co ma istotne znaczenie dla farmakokinetyki lanzoprazolu. W populacji występują osoby z wolnym metabolizmem (ang. poor metabolisers, PMs), stanowiące około 2-6% populacji ogólnej. Są to homozygoty ze zmutowanym allelem genu CYP2C19, u których występuje niedobór aktywnego enzymu CYP2C19, co prowadzi do wolniejszego tempa metabolizmu leku. U tych pacjentów ogólnoustrojowa ekspozycja na lanzoprazol jest kilkakrotnie większa w porównaniu z osobami wykazującymi intensywny metabolizm (ang. extensive metabolisers, EMs).¹³