zespół Zollingera i Ellisona
Wskazanie

Zespół Zollingera-Ellisona (ZES) to rzadkie schorzenie charakteryzujące się nadmiernym wydzielaniem gastryny, najczęściej spowodowanym przez guz neuroendokrynny trzustki lub dwunastnicy – gastrinoma. Prowadzi to do hipersekrecji kwasu żołądkowego, co skutkuje ciężką chorobą wrzodową górnego odcinka przewodu pokarmowego, refluksem żołądkowo-przełykowym oraz biegunką i zespołem złego wchłaniania.

Diagnostyka zespołu obejmuje badania biochemiczne (podwyższony poziom gastryny w surowicy, zwłaszcza na czczo), testy prowokacyjne (test sekretynowy), endoskopię górnego odcinka przewodu pokarmowego oraz badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, scyntygrafia receptorów somatostatynowych). Pacjenci typowo prezentują mnogie owrzodzenia dwunastnicy, często oporne na standardowe leczenie.

Leczenie farmakologiczne opiera się przede wszystkim na stosowaniu inhibitorów pompy protonowej w wysokich dawkach. W Polsce dostępne są: Controloc (pantoprazol), IPP (omeprazol), Helicid (omeprazol), Nexium (esomeprazol), Gasec (omeprazol) czy Emanera (esomeprazol). Często konieczne jest stosowanie dawek 2-4 razy wyższych niż standardowe. W przypadkach opornych można zastosować analogi somatostatyny: Sandostatin LAR (oktreotyd) lub Somatuline Autogel (lanreotyd).

Leczenie przyczynowe polega na chirurgicznym usunięciu guza gastrinowego, co jest możliwe w około 30% przypadków. U pacjentów z nieoperacyjnymi przerzutami można rozważyć terapię radioizotopową (PRRT) z użyciem znakowanych analogów somatostatyny lub chemioterapię.

Największą trudnością w leczeniu zespołu Zollingera-Ellisona jest późne rozpoznanie (średnio 5-7 lat od wystąpienia objawów), trudności w lokalizacji guza pierwotnego (często są bardzo małe) oraz leczenie pacjentów z przerzutami odległymi. Wyzwaniem terapeutycznym pozostaje również dobór odpowiednich dawek leków hamujących wydzielanie kwasu, które muszą być indywidualnie dostosowane do każdego pacjenta i często modyfikowane w trakcie leczenia. Pacjenci wymagają regularnych kontroli endoskopowych i monitorowania poziomu gastryny w surowicy.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl