Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania ketoprofenu (Ketonal forte SR)

Stosowanie ketoprofenu (Ketonal forte SR) wymaga uwzględnienia szeregu specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które są kluczowe dla bezpieczeństwa terapii. Należy unikać jednoczesnego stosowania ketoprofenu z innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), w tym z selektywnymi inhibitorami cyklooksygenazy-2. Aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy czas niezbędny do opanowania objawów.¹

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku istnieje zwiększone ryzyko występowania działań niepożądanych związanych ze stosowaniem NLPZ. Szczególnie niebezpieczne jest ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i perforacji, które mogą zakończyć się zgonem. W tej grupie pacjentów zaleca się szczególną ostrożność przy doborze dawki i intensywne monitorowanie podczas terapii.²

Reakcje ze strony przewodu pokarmowego

Podczas stosowania ketoprofenu, podobnie jak innych NLPZ, może dojść do krwawienia z przewodu pokarmowego, owrzodzenia lub perforacji, które mogą wystąpić w dowolnym momencie leczenia, również bez wcześniejszych objawów zwiastunowych oraz bez wcześniejszych ciężkich zdarzeń dotyczących przewodu pokarmowego w wywiadzie pacjenta. Dane epidemiologiczne wskazują, że w porównaniu z niektórymi innymi NLPZ, ketoprofen, szczególnie stosowany w dużych dawkach, może wiązać się z większym ryzykiem toksycznego działania na przewód pokarmowy.³

Ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego jest zwiększone u następujących grup pacjentów:

• Stosujących duże dawki NLPZ
• Z chorobą wrzodową żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie, szczególnie powikłaną krwawieniem lub perforacją
• Pacjentów w podeszłym wieku
• Jednocześnie przyjmujących kwas acetylosalicylowy w małych dawkach lub inne leki zwiększające ryzyko powikłań żołądkowo-jelitowych

U pacjentów z wymienionych grup ryzyka należy rozważyć rozpoczęcie leczenia od najmniejszej dostępnej dawki oraz jednoczesne podawanie leków o działaniu ochronnym na przewód pokarmowy, takich jak mizoprostol lub inhibitory pompy protonowej.⁴

Pacjenci z powikłaniami ze strony przewodu pokarmowego w wywiadzie, zwłaszcza osoby w podeszłym wieku, powinni zgłaszać wszelkie nietypowe objawy dotyczące jamy brzusznej (szczególnie krwawienie z przewodu pokarmowego), zwłaszcza w początkowym okresie leczenia. Wymagana jest szczególna ostrożność u pacjentów stosujących jednocześnie leki zwiększające ryzyko owrzodzenia lub krwawienia, takie jak:

• Kortykosteroidy
• Antykoagulanty (np. warfaryna)
• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Leki przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy)
• Nikorandyl

Jeśli u pacjentów otrzymujących ketoprofen wystąpi krwawienie z przewodu pokarmowego lub owrzodzenie, leczenie należy bezwzględnie przerwać. Ketoprofen należy stosować ostrożnie u pacjentów z chorobami zapalnymi jelit w wywiadzie (wrzodziejące zapalenie okrężnicy, choroba Leśniowskiego-Crohna), gdyż leczenie NLPZ może spowodować zaostrzenie tych chorób.⁵

Reakcje ze strony układu sercowo-naczyniowego i naczyń mózgowych

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i/lub lekką do umiarkowanej zastoinową niewydolnością serca w wywiadzie konieczne jest odpowiednie monitorowanie i poradnictwo, ponieważ podczas leczenia NLPZ notowano zatrzymanie płynów oraz powstawanie obrzęków. Dane z badań klinicznych i epidemiologicznych sugerują, że stosowanie niektórych NLPZ (szczególnie w dużych dawkach i długotrwale) może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem tętniczych incydentów zatorowo-zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu. Brak jest jednak wystarczających danych, aby wykluczyć takie ryzyko w przypadku stosowania ketoprofenu.⁶

Szczególną ostrożność należy zachować podczas leczenia następujących grup pacjentów:

• Z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym
• Z zastoinową niewydolnością serca
• Z chorobą niedokrwienną serca
• Z chorobą tętnic obwodowych
• Z chorobą naczyń mózgowych
• Z czynnikami ryzyka chorób układu krążenia (nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu) przed rozpoczęciem długotrwałego leczenia

Odnotowano zwiększone ryzyko tętniczych zdarzeń zakrzepowych u pacjentów otrzymujących NLPZ inne niż kwas acetylosalicylowy w bólach okołooperacyjnych podczas zabiegu pomostowania tętnic wieńcowych (CABG).⁷

Reakcje skórne

Podczas stosowania NLPZ, w tym ketoprofenu, bardzo rzadko opisywano ciężkie reakcje skórne, niektóre z możliwym skutkiem śmiertelnym, w tym:

• Złuszczające zapalenie skóry
• Zespół Stevensa-Johnsona
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka

Ryzyko wystąpienia tych powikłań jest prawdopodobnie największe w początkowym okresie leczenia – w większości przypadków pojawiały się one w pierwszym miesiącu terapii. Po wystąpieniu pierwszych oznak wysypki, zmian w obrębie błon śluzowych lub jakichkolwiek innych objawów nadwrażliwości, ketoprofen należy natychmiast odstawić.⁸

Maskowanie objawów zakażenia

Ketoprofen może maskować objawy zakażenia, co może prowadzić do opóźnionego rozpoznania i wdrożenia właściwego leczenia, a przez to pogarszać skutki infekcji. Zjawisko to zaobserwowano w przypadku pozaszpitalnego bakteryjnego zapalenia płuc i powikłań bakteryjnych ospy wietrznej. Jeśli Ketonal forte SR stosowany jest z powodu gorączki lub bólu związanych z zakażeniem, zaleca się kontrolowanie przebiegu infekcji. W warunkach pozaszpitalnych pacjent powinien skonsultować się z lekarzem, jeśli objawy utrzymują się lub nasilają.⁹

Zaburzenia układu oddechowego

U pacjentów z astmą oskrzelową współistniejącą z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej nosa, przewlekłym zapaleniem zatok i/lub polipami nosa częściej niż u innych osób mogą występować reakcje alergiczne na kwas acetylosalicylowy i/lub NLPZ. Podanie ketoprofenu może wywołać napad astmy lub skurcz oskrzeli, zwłaszcza u osób uczulonych na kwas acetylosalicylowy i/lub inne NLPZ.¹⁰

Zaburzenia czynności nerek

NLPZ, hamując rozszerzające naczynia działanie prostaglandyn nerkowych, mogą powodować czynnościową niewydolność nerek poprzez zmniejszenie filtracji kłębuszkowej. To działanie niepożądane jest zależne od dawki. Na początku leczenia lub po zwiększeniu dawki należy uważnie monitorować czynność nerek u pacjentów z czynnikami ryzyka.¹¹

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z następującymi czynnikami ryzyka:

• Osoby w podeszłym wieku
• Pacjenci jednocześnie stosujący inhibitory ACE, blokery receptora angiotensyny, leki moczopędne
• Pacjenci z hipowolemią bez względu na przyczynę
• Pacjenci z niewydolnością serca
• Pacjenci z przewlekłymi zaburzeniami czynności nerek
• Pacjenci z zespołem nerczycowym
• Pacjenci z nefropatią toczniową
• Pacjenci z marskością wątroby

Podczas stosowania ketoprofenu może wystąpić zatrzymanie wody i sodu z możliwością pojawienia się obrzęków, nadciśnienia tętniczego lub jego nasilenia oraz pogorszenia niewydolności serca. U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym lub niewydolnością serca konieczne jest monitorowanie kliniczne od początku leczenia. Należy zauważyć, że ketoprofen może zmniejszać skuteczność leków przeciwnadciśnieniowych.¹²

Czynność wątroby

U pacjentów z nieprawidłowymi wynikami badań czynności wątroby lub z chorobami wątroby w wywiadzie należy okresowo kontrolować aktywność transaminaz, zwłaszcza podczas długotrwałego leczenia. W przypadku stwierdzenia znacznego zwiększenia tych parametrów, należy przerwać terapię. Podczas leczenia ketoprofenem opisywano rzadkie przypadki żółtaczki i zapalenia wątroby.¹³

Hiperkaliemia

Podczas leczenia ketoprofenem możliwe jest wystąpienie hiperkaliemii, szczególnie u pacjentów z cukrzycą, niewydolnością nerek i/lub jednocześnie przyjmujących produkty lecznicze sprzyjające rozwojowi hiperkaliemii. W takich przypadkach konieczne jest regularne kontrolowanie stężenia potasu we krwi.¹⁴

Inne działania

Stosowanie NLPZ może zaburzać płodność u kobiet i nie jest zalecane u kobiet planujących ciążę. W przypadku kobiet, które mają trudności z zajściem w ciążę lub są poddawane badaniom w kierunku niepłodności, należy rozważyć odstawienie ketoprofenu.¹⁵

W razie wystąpienia zaburzeń wzroku (takich jak niewyraźne widzenie), leczenie ketoprofenem należy przerwać i przeprowadzić pełne badanie okulistyczne.¹⁶

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Ketonal forte SR zawiera laktozę (130,47 mg laktozy jednowodnej w każdej tabletce) i nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.^{17 18}

Produkt leczniczy Ketonal forte SR zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”.¹⁹