Ketonal Duo: Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Ketonal Duo (ketoprofen 150 mg w kapsułkach o przedłużonym uwalnianiu, twardych) jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) wywiera określony wpływ na płodność oraz może oddziaływać na przebieg ciąży i laktacji. Lekarze przepisujący ten lek kobietom w wieku rozrodczym powinni uwzględnić poniższe informacje w procesie terapeutycznym.¹

Mechanizm działania ketoprofenu a ciąża

Ketoprofen, jako inhibitor syntezy prostaglandyn, może wywierać negatywny wpływ na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Mechanizm ten jest istotny klinicznie, ponieważ prostaglandyny odgrywają ważną rolę w procesach fizjologicznych związanych z ciążą.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poronienia oraz rozwoju wad wrodzonych, szczególnie w obrębie układu sercowo-naczyniowego i przewodu pokarmowego (wytrzewienie jelit). Bezwzględne ryzyko wad układu sercowo-naczyniowego wzrasta z mniej niż 1% do około 1,5%. Ryzyko to zwiększa się wraz ze wzrostem dawki i wydłużeniem czasu terapii.³

Wyniki badań na modelach zwierzęcych potwierdzają te obserwacje kliniczne. U zwierząt podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn powodowało zwiększoną utratę przed- i poimplantacyjną zarodków oraz zwiększenie śmiertelności zarodków i płodów. Dodatkowo zaobserwowano, że stosowanie tych leków w okresie organogenezy zwiększa częstość występowania wad rozwojowych, szczególnie w układzie sercowo-naczyniowym.⁴

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie ketoprofenu może powodować małowodzie w wyniku zaburzeń czynności nerek płodu. Objaw ten może wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia, ale jest zwykle odwracalny po jego przerwaniu. Odnotowano również przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze, przy czym większość z nich ustępowała po zaprzestaniu terapii.⁵

Zalecenia dla pierwszego i drugiego trymestru ciąży

W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy stosować ketoprofenu, chyba że jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia. Jeśli ketoprofen jest stosowany przez kobietę planującą ciążę lub podczas pierwszego i drugiego trymestru ciąży, należy zastosować możliwie najmniejszą skuteczną dawkę przez jak najkrótszy czas.⁶

U pacjentek przyjmujących ketoprofen od 20. tygodnia ciąży przez kilka dni należy rozważyć monitorowanie przedporodowe w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych stanów, należy niezwłocznie przerwać leczenie ketoprofenem.⁷

Trzeci trymestr ciąży

Stosowanie ketoprofenu w trzecim trymestrze ciąży jest przeciwwskazane ze względu na potencjalne działania niepożądane u płodu i matki:⁸

Działania niepożądane u płodu:

• Toksyczne działanie na układ oddechowy i sercowo-naczyniowy, w tym przedwczesne zwężenie lub zamknięcie przewodu tętniczego oraz nadciśnienie płucne⁹
• Zaburzenia czynności nerek, które mogą postępować do niewydolności nerek z towarzyszącym małowodziem¹⁰

Działania niepożądane u matki i noworodka:

• Wydłużenie czasu krwawienia w wyniku działania antyagregacyjnego, które może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek¹¹
• Hamowanie czynności skurczowej macicy, prowadzące do opóźnienia lub przedłużania się porodu¹²

Karmienie piersią

Nie ma dostępnych danych dotyczących przenikania ketoprofenu do mleka kobiecego. Ze względu na brak informacji na temat bezpieczeństwa dla karmionego dziecka, nie zaleca się stosowania Ketonalu Duo u kobiet karmiących piersią.¹³

Wpływ na płodność

Stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, w tym ketoprofenu, może osłabiać płodność u kobiet. Mechanizm tego działania związany jest prawdopodobnie z wpływem na proces owulacji poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn. Stosowanie NLPZ nie jest zalecane u kobiet planujących ciążę.¹⁴

U pacjentek mających trudności z zajściem w ciążę lub poddawanych diagnostyce z powodu niepłodności należy rozważyć odstawienie ketoprofenu i innych NLPZ, ponieważ mogą one wpływać na wyniki badań oraz sam proces rozrodczy.¹⁵

Podsumowanie zaleceń dla lekarzy

1. U kobiet planujących ciążę należy rozważyć inne opcje terapeutyczne niż ketoprofen z uwagi na potencjalny wpływ na płodność.
2. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży ketoprofen powinien być stosowany tylko w przypadkach bezwzględnie koniecznych, w najmniejszej skutecznej dawce i przez jak najkrótszy czas.
3. Od 20. tygodnia ciąży należy rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego.
4. Stosowanie ketoprofenu w trzecim trymestrze ciąży jest przeciwwskazane.
5. Nie zaleca się stosowania ketoprofenu podczas karmienia piersią.