Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania karbamazepiny

Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania karbamazepiny pochodzące z konwencjonalnych badań obejmujących ocenę toksyczności po podaniu pojedynczym i wielokrotnym, tolerancji miejscowej, potencjału genotoksycznego oraz rakotwórczego nie wskazują na szczególne zagrożenia dla człowieka. Należy jednak zaznaczyć, że badania prowadzone na modelach zwierzęcych były niewystarczające, aby całkowicie wykluczyć potencjalne działanie teratogenne karbamazepiny.¹

Potencjał rakotwórczy

Długoterminowe badanie karcinogenności karbamazepiny trwające 2 lata przeprowadzone na szczurach wykazało zwiększoną częstość występowania guzów wątrobowokomórkowych u samic oraz łagodnych guzów jądra u samców. Pomimo tych obserwacji, brak jest wystarczających dowodów potwierdzających, że wyniki te mają istotne znaczenie kliniczne w przypadku terapeutycznego zastosowania karbamazepiny u ludzi.²

Genotoksyczność

Standardowe badania mutagenności przeprowadzone zarówno na bakteriach, jak i komórkach ssaków nie wykazały potencjału genotoksycznego karbamazepiny. Kompleksowa ocena różnych testów nie dostarczyła dowodów na uszkodzenia materiału genetycznego indukowane przez karbamazepinę.³

Toksyczny wpływ na reprodukcję

Zebrane dane z licznych badań eksperymentalnych przeprowadzonych na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych (myszy, szczury, króliki) wykazały, że karbamazepina podawana w dawkach od 10 do 20 razy większych niż rekomendowane dawki terapeutyczne dla ludzi w okresie organogenezy powodowała następujące efekty:

• Zwiększoną śmiertelność zarodków – obserwowano podwyższony wskaźnik utraty zarodków w porównaniu do grup kontrolnych⁴
• Opóźnienie rozwoju zarodków – stwierdzono spowolnienie procesów rozwojowych płodów narażonych na działanie karbamazepiny⁵
• Uszkodzenia zarodków u myszy – szczególnie w obrębie układu nerwowego, manifestujące się głównie jako nieprawidłowości w rozwoju komór mózgowych⁶

W badaniach nad wpływem karbamazepiny na reprodukcję przeprowadzonych na szczurach zaobserwowano, że potomstwo karmione mlekiem matczynym, pochodzące od samic otrzymujących karbamazepinę w dawce 192 mg/kg masy ciała na dobę, wykazywało istotnie mniejszy przyrost masy ciała w porównaniu do potomstwa z grup kontrolnych. Efekt ten wskazuje na potencjalny niekorzystny wpływ karbamazepiny na rozwój postnatalny przy ekspozycji przez mleko matki.⁷