Właściwości farmakodynamiczne leku Isoptin SR-E 240

Isoptin SR-E 240 zawiera jako substancję czynną 240 mg chlorowodorku werapamilu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Należy do grupy farmakoterapeutycznej selektywnych antagonistów wapnia działających bezpośrednio na mięsień sercowy (kod ATC: C08DA01).¹

Mechanizm działania

Werapamil wykazuje działanie blokujące kanały wapniowe poprzez hamowanie przechodzenia jonów wapnia (prawdopodobnie również jonów sodu) przez wolne kanały do wnętrza komórek mięśnia sercowego oraz komórek mięśniówki gładkiej naczyń krwionośnych zdolnych do rozprowadzania impulsów elektrycznych i kurczenia się. Działanie przeciwarytmiczne leku jest związane z jego wpływem na wolny kanał w komórkach układu przewodzącego serca.²

Wpływ na układ przewodzący serca

Generowanie sygnałów elektrycznych w węzłach zatokowo-przedsionkowym i przedsionkowo-komorowym jest silnie uzależnione od napływu jonów wapnia przez wolny kanał. Blokowanie tego napływu przez werapamil powoduje zwolnienie przewodzenia przedsionkowo-komorowego oraz wydłużenie czasu trwania efektywnego okresu refrakcji w węźle przedsionkowo-komorowym, co jest zależne od częstości pracy serca. W konsekwencji prowadzi to do zmniejszenia częstości skurczów komór u pacjentów z trzepotaniem przedsionków i/lub migotaniem przedsionków.³

Istotnym mechanizmem działania leku jest przerywanie pobudzenia nawrotnego w węźle przedsionkowo-komorowym, co pozwala na przywrócenie prawidłowego rytmu zatokowego u pacjentów z napadowymi częstoskurczami nadkomorowymi (PSVT). Należy podkreślić, że werapamil nie wpływa na przewodzenie dodatkowymi drogami.⁴

Wpływ na elektrofizjologię serca

Werapamil nie modyfikuje prawidłowego czasu trwania potencjału czynnościowego przedsionków ani przewodzenia wewnątrzkomorowego. Prowadzi natomiast do zmniejszenia amplitudy oraz prędkości przenoszenia się depolaryzacji i przewodzenia we włóknach przedsionków, na które oddziałuje.⁵

Badania na izolowanym sercu królika wykazały, że stężenia werapamilu, które istotnie wpływały na włókna węzła zatokowo-przedsionkowego oraz włókna w górnym i środkowym regionie węzła przedsionkowo-komorowego, wywierały minimalny wpływ na włókna w niższym regionie węzła przedsionkowo-komorowego (region NH) i nie oddziaływały na czas trwania potencjału czynnościowego przedsionków ani włókna pęczka Hisa.⁶

Wpływ na układ naczyniowy

Ważną cechą werapamilu jest to, że nie wywołuje on skurczu tętnic obwodowych i nie zmienia całkowitego stężenia wapnia w surowicy krwi.⁷

Wpływ na funkcje mięśnia sercowego

Werapamil zmniejsza obciążenie następcze oraz kurczliwość mięśnia sercowego. U większości pacjentów, włączając osoby z organiczną chorobą serca, ujemne działanie inotropowe werapamilu jest kompensowane przez zmniejszenie obciążenia następczego, dzięki czemu wskaźnik sercowy zazwyczaj nie ulega obniżeniu. Należy jednak zwrócić uwagę, że u pacjentów z umiarkowanie ciężkim do ciężkiego zaburzeniem czynności serca (ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej powyżej 20 mmHg, frakcja wyrzutowa poniżej 30%) może wystąpić ostre pogorszenie niewydolności serca.⁸

Efekty hemodynamiczne podania dożylnego

Standardowo stosowane dawki dożylne chlorowodorku werapamilu w zakresie 5-10 mg wywołują przejściowe, zwykle bezobjawowe, obniżenie:

• prawidłowego ciśnienia tętniczego
• układowego oporu naczyniowego
• kurczliwości naczyń krwionośnych

Jednocześnie obserwuje się nieznaczne podwyższenie ciśnienia napełniania lewej komory.⁹

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność kliniczna werapamilu została potwierdzona w licznych badaniach, gdzie wykazano jego wysoką wartość terapeutyczną w zaburzeniach rytmu serca pochodzenia nadkomorowego, takich jak migotanie przedsionków, trzepotanie przedsionków oraz częstoskurcze nadkomorowe. Dodatkowo substancja wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności serca.¹⁰