Interakcje leku
Isoptin SR-E 240 240 mg
Werapamil chlorowodorek, substancja czynna Isoptin SR-E 240, jest metabolizowany głównie przez izoenzymy CYP3A4, CYP1A2, CYP2C8, CYP2C9 i CYP2C18. Werapamil działa jako inhibitor CYP3A4 oraz glikoproteiny P (Pgp), co znacząco wpływa na liczne interakcje lekowe. Klinicznie istotne są interakcje z lekami hamującymi CYP3A4, które zwiększają stężenie werapamilu w osoczu, oraz z induktorami CYP3A4, które je obniżają. Werapamil wykazuje interakcje z wieloma grupami leków, m.in. α-adrenolitykami (np. prazosyna – wzrost Cmax o 40%), lekami przeciwarytmicznymi (chinidyna – zmniejszenie klirensu o 35%), lekami immunosupresyjnymi (cyklosporyna – wzrost AUC o 45%), statynami (symwastatyna – wzrost AUC 2,6-krotny), a także z lekami przeciwzakrzepowymi (dabigatran – wzrost Cmax do 90%). Zalecane jest monitorowanie parametrów klinicznych, stężeń leków oraz dostosowanie dawek, szczególnie w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym.
- choroba wieńcowa
- dławica po zawale mięśnia sercowego bez niewydolności serca
- dławica Prinzmetala
- migotanie przedsionków z szybkim przewodzeniem przedsionkowo-komorowym
- nadciśnienie tętnicze
- napadowy częstoskurcz nadkomorowy
- niestabilna dławica piersiowa
- przewlekła stabilna dławica piersiowa
- trzepotanie przedsionków z szybkim przewodzeniem przedsionkowo-komorowym
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Werapamilu chlorowodorek, będący substancją czynną produktu Isoptin SR-E 240, podlega metabolizmowi przy udziale izoenzymów CYP3A4, CYP1A2, CYP2C8, CYP2C9 i CYP2C18 cytochromu P450, co wykazano w badaniach metabolizmu in vitro. Ważną właściwością werapamilu jest jego działanie jako inhibitora CYP3A4 oraz glikoproteiny P (Pgp), co ma znaczący wpływ na profil interakcji lekowych.1
Udokumentowano istotne klinicznie interakcje z lekami hamującymi CYP3A4, które prowadzą do zwiększenia stężenia werapamilu w osoczu, oraz z lekami indukującymi CYP3A4, powodującymi obniżenie jego stężenia. Pacjenci przyjmujący Isoptin SR-E 240 powinni być monitorowani pod kątem potencjalnych interakcji, szczególnie gdy równocześnie stosują leki metabolizowane głównie przez izoenzym CYP3A4 lub będące substratami Pgp. Takie interakcje mogą powodować zwiększenie stężenia obu leków we krwi, co może nasilać zarówno efekty terapeutyczne, jak i działania niepożądane.2
Interakcje farmakokinetyczne
Poniższa tabela przedstawia szczegółowy wykaz potencjalnych interakcji produktu Isoptin SR-E 240 z innymi lekami, z uwzględnieniem mechanizmów oddziaływania oraz konsekwencji klinicznych:
| Grupa leków | Lek | Mechanizm interakcji | Efekt kliniczny | Poziom istotności | Zalecenia kliniczne |
|---|---|---|---|---|---|
| Leki α-adrenolityczne | Prazosyna | Zwiększenie Cmax prazosyny o około 40%, bez wpływu na okres półtrwania | Addycyjne działanie hipotensyjne | Umiarkowany | Monitorowanie ciśnienia tętniczego |
| Terazosyna | Zwiększenie AUC terazosyny o około 24% i Cmax o około 25% | Nasilone działanie hipotensyjne | Umiarkowany | Monitorowanie ciśnienia tętniczego | |
| Leki przeciwarytmiczne | Flekainid | Niewielki wpływ na klirens osoczowy flekainidu (zmniejszenie o około 10%) | Możliwe nasilenie działania proarytmicznego | Umiarkowany | Szczególna ostrożność, monitorowanie EKG |
| Chinidyna | Zmniejszenie klirensu chinidyny po podaniu doustnym o około 35% | Niedociśnienie, u pacjentów z kardiomiopatią przerostową ze zwężeniem drogi odpływu może wystąpić obrzęk płuc | Wysoki | Monitorowanie ciśnienia, EKG i stężenia chinidyny | |
| Leki rozszerzające oskrzela | Teofilina | Zmniejszenie klirensu całkowitego po podaniu doustnym o około 20% (u palaczy o około 11%) | Zwiększone stężenie teofiliny, ryzyko działań niepożądanych | Umiarkowany | Monitorowanie stężenia teofiliny |
| Leki przeciwdrgawkowe/ przeciwpadaczkowe | Karbamazepina | Zwiększenie AUC karbamazepiny o około 46% u pacjentów z lekooporną padaczką ogniskową | Nasilenie działań niepożądanych karbamazepiny (podwójne widzenie, bóle głowy, ataksja, zawroty głowy) | Wysoki | Monitorowanie stężenia karbamazepiny, ewentualne zmniejszenie dawki |
| Fenytoina | Zmniejszenie stężenia werapamilu w osoczu | Osłabienie działania werapamilu | Umiarkowany | Monitorowanie efektu terapeutycznego werapamilu | |
| Leki przeciwdepresyjne | Imipramina | Zwiększenie AUC imipraminy o około 15%, bez wpływu na stężenie aktywnego metabolitu – dezypraminy | Możliwe nasilenie działania przeciwdepresyjnego i działań niepożądanych | Niski | Rutynowe monitorowanie |
| Leki przeciwcukrzycowe | Gliburyd | Zwiększenie Cmax gliburydu o około 28%, AUC o około 26% | Możliwe nasilenie działania hipoglikemizującego | Umiarkowany | Monitorowanie stężenia glukozy |
| Leki przeciw dnie moczanowej | Kolchicyna | Zwiększenie AUC kolchicyny 2-krotnie i Cmax 1,3-krotnie | Zwiększone ryzyko toksyczności kolchicyny | Wysoki | Zmniejszenie dawki kolchicyny, zgodnie z jej ChPL |
| Leki stosowane w zakażeniach | Klarytromycyna | Potencjalne zwiększenie stężenia werapamilu | Nasilenie działania hipotensyjnego i działań niepożądanych | Wysoki | Rozważyć zmniejszenie dawki werapamilu |
| Erytromycyna | Potencjalne zwiększenie stężenia werapamilu | Nasilenie działania hipotensyjnego i działań niepożądanych | Wysoki | Rozważyć zmniejszenie dawki werapamilu | |
| Ryfampicyna | Zmniejszenie AUC werapamilu o około 97%, Cmax o około 94%, biodostępności po podaniu doustnym o około 92% | Znaczne osłabienie działania hipotensyjnego werapamilu | Wysoki | Rozważyć inny lek przeciwnadciśnieniowy | |
| Telitromycyna | Potencjalne zwiększenie stężenia werapamilu | Nasilenie działania hipotensyjnego i działań niepożądanych | Wysoki | Monitorowanie ciśnienia tętniczego, ewentualne zmniejszenie dawki werapamilu | |
| Leki przeciwnowotworowe | Doksorubicyna | Zwiększenie AUC doksorubicyny o 104% i Cmax o 61% po podaniu doustnym werapamilu | Zwiększona ekspozycja na doksorubicynę, potencjalnie zwiększona toksyczność | Wysoki | Monitorowanie toksyczności doksorubicyny |
| Barbiturany | Fenobarbital | Około 5-krotne zwiększenie klirensu werapamilu po podaniu doustnym | Znaczne osłabienie działania werapamilu | Wysoki | Rozważyć inny lek przeciwnadciśnieniowy |
| Benzodiazepiny i inne leki przeciwlękowe | Buspiron | Zwiększenie AUC i Cmax buspironu około 3,4-krotnie | Nasilenie działania uspokajającego i innych działań niepożądanych | Wysoki | Zmniejszenie dawki buspironu |
| Midazolam | Zwiększenie AUC midazolamu około 3-krotnie i Cmax około 2-krotnie | Nasilenie i przedłużenie działania sedatywnego | Wysoki | Zmniejszenie dawki midazolamu | |
| Leki β-adrenolityczne | Metoprolol | Zwiększenie AUC metoprololu o około 32,5% i Cmax o około 41% u pacjentów z dławicą piersiową | Nasilenie działania hipotensyjnego, możliwa bradykardia | Wysoki | Monitorowanie ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca |
| Propranolol | Zwiększenie AUC propranololu o około 65% i Cmax o około 94% u pacjentów z dławicą piersiową | Nasilenie działania hipotensyjnego, możliwa bradykardia | Wysoki | Monitorowanie ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca | |
| Glikozydy nasercowe | Digitoksyna | Zmniejszenie całkowitego klirensu digitoksyny o około 27% i klirensu nerkowego o około 29% | Zwiększenie stężenia digitoksyny, ryzyko toksyczności | Wysoki | Monitorowanie stężenia digitoksyny, rozważenie zmniejszenia dawki |
| Digoksyna | Zwiększenie Cmax digoksyny o około 44%, C12h o około 53%, Css o około 44% i AUC o około 50% | Zwiększone ryzyko toksyczności digoksyny | Wysoki | Zmniejszenie dawki digoksyny, monitorowanie stężenia | |
| Antagoniści receptora H2 | Cymetydyna | Zwiększenie AUC R-werapamilu o około 25% i S-werapamilu o około 40% z jednoczesnym zmniejszeniem klirensu R- i S-werapamilu | Nasilenie działania hipotensyjnego werapamilu | Umiarkowany | Monitorowanie ciśnienia tętniczego |
| Leki immunomodulujące/immunosupresyjne | Cyklosporyna | Zwiększenie AUC, Css i Cmax cyklosporyny o około 45% | Zwiększone ryzyko nefrotoksyczności | Wysoki | Monitorowanie stężenia cyklosporyny, dostosowanie dawki |
| Ewerolimus | Zwiększenie AUC ewerolimusu 3,5-krotnie i Cmax 2,3-krotnie. Werapamil: zwiększenie Ctrough 2,3-krotnie | Zwiększone ryzyko działań niepożądanych ewerolimusu | Wysoki | Oznaczanie i dostosowywanie dawki ewerolimusu | |
| Syrolimus | Zwiększenie AUC syrolimusu 2,2-krotnie; S-werapamil zwiększenie AUC 1,5-krotnie | Zwiększone ryzyko działań niepożądanych syrolimusu | Wysoki | Oznaczanie i dostosowywanie dawki syrolimusu | |
| Takrolimus | Potencjalne zwiększenie stężenia takrolimusa | Zwiększone ryzyko nefrotoksyczności | Wysoki | Monitorowanie stężenia takrolimusa, dostosowanie dawki | |
| Leki zmniejszające stężenie lipidów (inhibitory reduktazy HMG-CoA) | Atorwastatyna | Potencjalne zwiększenie stężenia atorwastatyny, zwiększenie AUC werapamilu o około 43% | Zwiększone ryzyko miopatii i rabdomiolizy | Wysoki | Rozpoczynać od najmniejszej dawki atorwastatyny |
| Lowastatyna | Potencjalne zwiększenie stężenia lowastatyny, zwiększenie AUC werapamilu o około 63% i Cmax o około 32% | Zwiększone ryzyko miopatii i rabdomiolizy | Wysoki | Rozpoczynać od najmniejszej dawki lowastatyny | |
| Symwastatyna | Zwiększenie AUC symwastatyny 2,6-krotnie i Cmax 4,6-krotnie | Znacznie zwiększone ryzyko miopatii i rabdomiolizy | Wysoki | Rozpoczynać od najmniejszej dawki symwastatyny | |
| Agoniści receptora serotoninowego | Almotryptan | Zwiększenie AUC almotryptanu o około 20%, Cmax o około 24% | Potencjalnie zwiększone działania niepożądane | Niski | Rutynowe monitorowanie |
| Leki zwiększające wydalanie kwasu moczowego | Sulfinpirazon | Zwiększenie klirensu werapamilu po podaniu doustnym około 3-krotnie, zmniejszenie biodostępności o około 60% | Osłabione działanie hipotensyjne werapamilu | Wysoki | Monitorowanie ciśnienia tętniczego, rozważenie zwiększenia dawki werapamilu |
| Leki przeciwzakrzepowe | Dabigatran | Zwiększenie Cmax (do 90%) i AUC (do 70%) dabigatranu | Zwiększone ryzyko krwawień | Wysoki | Zmniejszenie dawki dabigatranu, zgodnie z ChPL dabigatranu, ścisły nadzór kliniczny, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek |
| Bezpośrednio działające doustne leki przeciwzakrzepowe (DOACs) | Zwiększone wchłanianie DOACs będących substratami Pgp i zmniejszona eliminacja DOACs metabolizowanych przez CYP3A4 | Zwiększone ryzyko krwawień, szczególnie u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka | Wysoki | Dawka DOACs może wymagać zmniejszenia (zgodnie z ChPL danego leku) | |
| Inne leki nasercowe | Iwabradyna | Addycyjne działanie spowalniające czynność serca | Znaczne ryzyko bradykardii | Bardzo wysoki | Przeciwwskazane jednoczesne stosowanie |
| Inne substancje | Sok grejpfrutowy | Zwiększenie AUC R-werapamilu o około 49% i S-werapamilu o około 37%, zwiększenie Cmax R-werapamilu o około 75% i S-werapamilu o około 51% | Nasilenie działania hipotensyjnego i działań niepożądanych | Wysoki | Nie należy stosować soku grejpfrutowego z werapamilem |
| Dziurawiec zwyczajny | Zmniejszenie AUC R-werapamilu o około 78% i S-werapamilu o około 80% z jednoczesnym zmniejszeniem Cmax | Znaczne osłabienie działania werapamilu | Wysoki | Unikać jednoczesnego stosowania |
Dodatkowe interakcje lekowe
Leki przeciwwirusowe przeciw HIV: Niektóre leki przeciwwirusowe stosowane w terapii HIV, jak np. rytonawir, mogą hamować metabolizm werapamilu, prowadząc do zwiększonego stężenia werapamilu w osoczu. Należy zachować szczególną ostrożność lub rozważyć zmniejszenie dawki werapamilu u pacjentów otrzymujących równocześnie takie leki.3
Lit: Obserwowano zwiększoną wrażliwość na działanie litu (neurotoksyczność) podczas jednoczesnego stosowania z werapamilem, przy czym stężenie litu w surowicy mogło pozostać bez zmian lub ulec zwiększeniu. Z drugiej strony, dodanie werapamilu u pacjentów przewlekle przyjmujących lit może prowadzić do zmniejszenia stężenia litu w surowicy. Pacjenci otrzymujący obydwa leki wymagają dokładnego monitorowania stanu klinicznego.4
Leki blokujące przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe: Dane kliniczne oraz wyniki badań na zwierzętach wskazują, że werapamilu chlorowodorek może nasilać działanie leków blokujących przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe (leki kuraropodobne i depolaryzujące). W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków może być konieczne zmniejszenie dawki zarówno werapamilu, jak i leku blokującego przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe.5
Kwas acetylosalicylowy: Jednoczesne stosowanie werapamilu i kwasu acetylosalicylowego może prowadzić do zwiększonej skłonności do krwawień.6
Statyny: W przypadku pacjentów stosujących werapamil, leczenie inhibitorami reduktazy hydroksymetyloglutarylo-koenzymu A (np. symwastatyną, atorwastatyną lub lowastatyną) należy rozpoczynać od najmniejszej możliwej dawki, którą następnie należy stopniowo zwiększać w zależności od odpowiedzi klinicznej. U pacjentów już przyjmujących statyny, przy włączaniu werapamilu należy rozważyć zmniejszenie dawki statyny i ponowne jej dostosowanie w oparciu o stężenie cholesterolu w surowicy. Interakcje z fluwastatyną, prawastatyną i rozuwastatyną są mniej prawdopodobne, ponieważ te leki nie są metabolizowane przez CYP3A4.7
Leki hipotensyjne, moczopędne i rozszerzające naczynia krwionośne: Jednoczesne stosowanie werapamilu z tymi lekami może prowadzić do nasilenia efektu hipotensyjnego.8
Metformina: Równoczesne stosowanie werapamilu i metforminy może zmniejszać skuteczność metforminy w kontroli glikemii.9
Interakcje produktu Isoptin SR-E 240 z alkoholem
Jednoczesne spożywanie alkoholu etylowego i stosowanie produktu Isoptin SR-E 240 może prowadzić do istotnych interakcji farmakologicznych. Podstawowym mechanizmem tej interakcji jest wpływ werapamilu na metabolizm alkoholu, co skutkuje podwyższeniem stężenia etanolu w osoczu krwi.10
Mechanizm interakcji z alkoholem
Werapamil, jako inhibitor CYP3A4, może hamować metabolizm alkoholu etylowego, który częściowo jest metabolizowany z udziałem tego enzymu. Ponadto, werapamil zmniejsza przepływ wątrobowy, co dodatkowo może upośledzać metabolizm i eliminację alkoholu z organizmu. Skutkiem tego jest zwiększone stężenie etanolu w osoczu, a co za tym idzie – nasilenie jego działania farmakologicznego i toksycznego.
Kliniczne konsekwencje interakcji
- Nasilenie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy – skutkuje wzmożoną sedacją, zaburzeniami koordynacji psychoruchowej, spowolnieniem czasu reakcji
- Zwiększenie ryzyka hipotensji – zarówno werapamil, jak i alkohol mają działanie rozszerzające naczynia krwionośne, co może prowadzić do nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego
- Wzrost ryzyka zaburzeń przewodnictwa w mięśniu sercowym – alkohol może nasilać działanie chronotropowe ujemne werapamilu
- Zwiększone obciążenie metaboliczne wątroby – jednoczesne metabolizowanie werapamilu i alkoholu może obciążać enzymy wątrobowe, zwłaszcza u osób z upośledzoną funkcją wątroby
Zalecenia dla pacjentów
Ze względu na możliwość wystąpienia powyższych interakcji, pacjentom przyjmującym produkt Isoptin SR-E 240 zaleca się:
- Unikanie spożywania alkoholu podczas terapii werapamilem, szczególnie w początkowym okresie leczenia lub po modyfikacji dawki
- W przypadku okazjonalnego spożycia alkoholu – znaczne ograniczenie jego ilości oraz unikanie prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, nawet po spożyciu niewielkich ilości alkoholu
- Szczególną ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku oraz osób z zaburzeniami czynności wątroby, u których metabolizm zarówno werapamilu, jak i alkoholu może być upośledzony
- Konsultację z lekarzem w przypadku zaobserwowania nasilonych objawów niepożądanych po jednoczesnym zastosowaniu werapamilu i alkoholu
Personel medyczny powinien edukować pacjentów o potencjalnych zagrożeniach wynikających z jednoczesnego stosowania produktu Isoptin SR-E 240 i alkoholu, podkreślając, że nawet niewielkie ilości alkoholu mogą prowadzić do istotnych klinicznie interakcji.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania – Isoptin SR
- Działania niepożądane – Isoptin SR
- Interakcje leku – Isoptin SR
- Profil bezpieczeństwa leku – Isoptin SR
- Przeciwwskazania – Isoptin SR
- Przedawkowanie – Isoptin SR
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Isoptin SR
- Skład i postać leku – Isoptin SR
- Specjalne ostrzeżenia – Isoptin SR
- Właściwości farmakodynamiczne – Isoptin SR
- Właściwości farmakokinetyczne – Isoptin SR
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Isoptin SR
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Isoptin SR
- Wskazania do stosowania – Isoptin SR