Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania werapamilu chlorowodorku

Stosowanie werapamilu chlorowodorku (Isoptin SR-E 240) wymaga szczególnej uwagi lekarza ze względu na wpływ leku na układ sercowo-naczyniowy oraz możliwe interakcje z innymi lekami. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące zagrożeń i środków ostrożności, które należy uwzględnić podczas ordynowania tego leku pacjentom.¹

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Ostry zawał mięśnia sercowego stanowi sytuację, w której werapamil należy stosować ze szczególną ostrożnością. Dotyczy to zwłaszcza przypadków powikłanych rzadkoskurczem, znacznym niedociśnieniem tętniczym lub zaburzeniami czynności lewej komory.²

Zaburzenia przewodzenia w sercu

Werapamilu chlorowodorek wykazuje działanie na węzeł przedsionkowo-komorowy oraz węzeł zatokowo-przedsionkowy, wydłużając czas przewodzenia przedsionkowo-komorowego. Z tego względu należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania leku. W przypadku wystąpienia bloku przedsionkowo-komorowego II° lub III° (co stanowi przeciwwskazanie) lub bloku jednowiązkowego, dwuwiązkowego lub trójwiązkowego pęczka Hisa, należy natychmiast przerwać stosowanie werapamilu i wdrożyć odpowiednie leczenie.³

W rzadkich przypadkach werapamil może powodować blok przedsionkowo-komorowy II° lub III°, rzadkoskurcz, a w skrajnych sytuacjach – asystolię. Ryzyko tych powikłań jest wyższe u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego (choroba węzła zatokowo-przedsionkowego), który występuje częściej w populacji pacjentów geriatrycznych.⁴

Asystolia występująca u pacjentów bez zespołu chorego węzła zatokowego ma zwykle charakter krótkotrwały (kilka sekund lub krócej) z samoistnym powrotem rytmu węzłowego (z węzła przedsionkowo-komorowego) lub prawidłowego rytmu zatokowego. Jeśli powrót rytmu nie nastąpi natychmiast, konieczne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia w trybie pilnym.⁵

Istotne interakcje lekowe

Leki przeciwarytmiczne i β-adrenolityczne mogą wchodzić w interakcje z werapamilem, wzajemnie nasilając działanie na układ krążenia. Może to prowadzić do bloku przedsionkowo-komorowego wyższego stopnia, zmniejszenia częstości akcji serca, wywołania niewydolności serca i nasilenia niedociśnienia tętniczego. Opisano przypadek bezobjawowego rzadkoskurczu (36 uderzeń/minutę) z wędrowaniem stymulatora u pacjenta otrzymującego jednocześnie tymolol (lek β-adrenolityczny) w kroplach do oczu i werapamilu chlorowodorek doustnie.⁶

W przypadku jednoczesnego stosowania werapamilu z digoksyną należy zmniejszyć dawkę digoksyny ze względu na możliwe interakcje.⁷

Należy zwrócić uwagę na możliwe interakcje z inhibitorami reduktazy hydroksymetyloglutarylo-koenzymu A (statynami).⁸

Niewydolność serca

U pacjentów z frakcją wyrzutową powyżej 35% należy wyrównać niewydolność serca przed rozpoczęciem leczenia werapamilem. Przez cały okres stosowania leku konieczne jest prowadzenie odpowiedniego leczenia niewydolności serca.⁹

Niedociśnienie tętnicze

Werapamilu chlorowodorek podawany drogą dożylną często powoduje obniżenie ciśnienia tętniczego poniżej wartości wyjściowych. Zazwyczaj jest to zmniejszenie krótkotrwałe i bezobjawowe, jednak może powodować zawroty głowy.¹⁰

Zaburzenia przewodzenia nerwowo-mięśniowego

Werapamilu chlorowodorek należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z chorobami powodującymi zaburzenia przewodzenia nerwowo-mięśniowego, takimi jak:

• Miastenia (myasthenia gravis) – choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się osłabieniem i zmęczeniem mięśni szkieletowych
• Zespół Lamberta-Eatona – rzadka choroba autoimmunologiczna wpływająca na połączenie nerwowo-mięśniowe
• Późne stadia dystrofii mięśniowej Duchenne’a – postępująca choroba genetyczna powodująca osłabienie mięśni

¹¹

Szczególne populacje pacjentów

Zaburzenia czynności nerek

Chociaż wysokiej jakości badania porównawcze wykazały, że zaburzenia czynności nerek nie wpływają na farmakokinetykę werapamilu u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek, to opisy przypadków klinicznych sugerują, że u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy zachować ostrożność podczas stosowania leku i prowadzić dokładne monitorowanie stanu klinicznego.¹²

Warto podkreślić, że werapamilu nie można usunąć z ustroju za pomocą hemodializy.¹³

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania werapamilu chlorowodorku.¹⁴

Informacje o substancjach pomocniczych

Produkt leczniczy Isoptin SR-E 240 zawiera 37,1 mg sodu w każdej tabletce, co odpowiada 1,9% maksymalnej zalecanej przez WHO dobowej dawki 2 g sodu u osób dorosłych.¹⁵

Lek zawiera także żółcień chinolinową (E104), która u niektórych pacjentów może wywoływać reakcje alergiczne.¹⁶