Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Ipinzan

Produkt leczniczy Ipinzan zawierający wildagliptynę i metforminę wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na potencjalne zagrożenia oraz konieczność monitorowania pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które należy uwzględnić podczas terapii tym lekiem.¹

Ogólne wskazania

Należy podkreślić, że Ipinzan nie jest lekiem zastępującym insulinę. Nie powinien być stosowany u pacjentów, którzy wymagają podawania insuliny, a także jest przeciwwskazany u pacjentów z cukrzycą typu 1.²

Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa to rzadkie, ale bardzo poważne powikłanie metaboliczne, które może wystąpić podczas terapii metforminą, jednym ze składników leku Ipinzan. Powikłanie to pojawia się najczęściej w przypadku ostrego pogorszenia czynności nerek, chorób układu krążenia, chorób układu oddechowego lub posocznicy. Kumulacja metforminy, spowodowana nagłym pogorszeniem funkcji nerek, zwiększa ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej.³

W przypadku odwodnienia organizmu, spowodowanego ciężką biegunką, wymiotami, gorączką lub ograniczonym przyjmowaniem płynów, zaleca się tymczasowe wstrzymanie stosowania metforminy. Należy poinformować pacjenta o konieczności konsultacji lekarskiej w takiej sytuacji.⁴

Szczególną ostrożność należy zachować przy rozpoczynaniu leczenia produktami, które mogą zaburzać czynność nerek (leki przeciwnadciśnieniowe, moczopędne lub niesteroidowe leki przeciwzapalne) u pacjentów przyjmujących metforminę.⁵

Dodatkowe czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej obejmują:

• nadmierne spożycie alkoholu
• niewydolność wątroby
• źle kontrolowana cukrzyca
• ketoza
• długotrwałe głodzenie
• wszelkie stany związane z niedotlenieniem
• jednoczesne stosowanie leków mogących wywoływać kwasicę mleczanową⁶

Należy poinformować pacjentów i/lub ich opiekunów o ryzyku wystąpienia kwasicy mleczanowej. Charakterystyczne objawy kwasicy mleczanowej to:

• duszność kwasicza
• ból brzucha
• skurcze mięśni
• astenia (osłabienie)
• hipotermia, po której może nastąpić śpiączka⁷

W przypadku podejrzenia kwasicy mleczanowej, pacjent powinien natychmiast odstawić metforminę i szukać pilnej pomocy medycznej. W badaniach laboratoryjnych można zaobserwować:⁸

• obniżone pH krwi (< 7,35)
• podwyższone stężenie mleczanów w osoczu (> 5 mmol/l)
• zwiększoną lukę anionową
• zwiększony stosunek mleczanów do pirogronianówPodawanie środków kontrastowych zawierających jod

  Donaczyniowe podanie jodowych środków kontrastowych może prowadzić do nefropatii wywołanej środkiem kontrastowym, powodując kumulację metforminy i zwiększenie ryzyka kwasicy mleczanowej. W związku z tym stosowanie metforminy należy przerwać:

  • przed badaniem obrazowym z użyciem środków kontrastowych
  • podczas takiego badania
  • przez co najmniej 48 godzin po badaniu¹⁰

  Leczenie metforminą można wznowić dopiero po ponownej ocenie czynności nerek i stwierdzeniu, że jest ona stabilna.¹¹

  Czynność nerek

  Przed rozpoczęciem leczenia Ipinzanem należy oznaczyć wartość współczynnika przesączania kłębuszkowego (GFR), a następnie monitorować ją w regularnych odstępach czasu. Metformina jest przeciwwskazana u pacjentów z GFR < 30 ml/min. W przypadku wystąpienia stanów wpływających na czynność nerek, należy tymczasowo odstawić metforminę.¹²

  Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu produktów leczniczych, które mogą:

  • wpływać na czynność nerek
  • powodować istotne zmiany hemodynamiczne
  • hamować transport nerkowy metforminy, co zwiększa ogólnoustrojową ekspozycję na ten lek¹³

  Zaburzenia czynności wątroby

  Ipinzan nie powinien być stosowany u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, w tym u osób z podwyższoną aktywnością enzymów wątrobowych AlAT (aminotransferaza alaninowa) lub AspAT (aminotransferaza asparaginianowa) przekraczającą trzykrotnie górną granicę normy (ULN) przed rozpoczęciem leczenia.¹⁴

  Monitorowanie enzymów wątrobowych

  Zaburzenia czynności wątroby, włącznie z zapaleniem wątroby, były rzadko zgłaszane przy stosowaniu wildagliptyny. Przypadki te miały zazwyczaj przebieg bezobjawowy, bez następstw klinicznych, a wyniki prób czynnościowych wątroby wracały do normy po zaprzestaniu leczenia.¹⁵

  Zalecany schemat monitorowania czynności wątroby:

  1. Przed rozpoczęciem leczenia Ipinzanem należy wykonać próby czynnościowe wątroby w celu określenia wartości wyjściowych.¹⁶
  2. W pierwszym roku leczenia czynność wątroby należy monitorować co trzy miesiące.
  3. Po pierwszym roku monitorowanie powinno odbywać się okresowo.¹⁷

  Jeśli u pacjenta wystąpi zwiększona aktywność aminotransferaz, należy:

  1. Powtórzyć badania w celu potwierdzenia wcześniejszego wyniku.
  2. Kontynuować częste kontrole do momentu ustąpienia nieprawidłowości.¹⁸

  W przypadku utrzymywania się aktywności AspAT lub AlAT co najmniej trzykrotnie przekraczającej górną granicę normy, zaleca się zaprzestanie leczenia Ipinzanem. Podobnie, pacjenci z objawami wskazującymi na zaburzenia czynności wątroby, takimi jak żółtaczka, powinni przerwać stosowanie leku.¹⁹

  Istotne jest, aby nie wznawiać leczenia Ipinzanem nawet po normalizacji wyników prób czynnościowych wątroby, jeśli wcześniej przerwano terapię z powodu zaburzeń czynności wątroby.²⁰

  Zaburzenia skóry

  W badaniach nieklinicznych na małpach zaobserwowano zmiany chorobowe skóry związane ze stosowaniem wildagliptyny, w tym powstawanie pęcherzy i owrzodzeń na kończynach. Chociaż w badaniach klinicznych nie stwierdzono zwiększonej częstości występowania takich zmian, doświadczenie dotyczące stosowania leku u pacjentów ze skórnymi powikłaniami cukrzycowymi jest ograniczone.²¹

  Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki pęcherzowych i złuszczających zmian skórnych. W związku z tym zaleca się monitorowanie zaburzeń skóry, takich jak powstawanie pęcherzy i owrzodzeń, jako element rutynowej opieki nad pacjentami z cukrzycą.²²

  Ostre zapalenie trzustki

  Stosowanie wildagliptyny wiąże się z ryzykiem wystąpienia ostrego zapalenia trzustki. Pacjentów należy poinformować o charakterystycznych objawach tego schorzenia.²³

  W przypadku podejrzenia zapalenia trzustki należy:

  • Przerwać stosowanie wildagliptyny
  • W przypadku potwierdzenia ostrego zapalenia trzustki, nie wznawiać leczenia wildagliptyną²⁴

  Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z ostrym zapaleniem trzustki w wywiadzie.²⁵

  Hipoglikemia

  Stosowanie sulfonylomoczników może prowadzić do hipoglikemii. U pacjentów otrzymujących wildagliptynę (składnik Ipinzanu) w połączeniu z sulfonylomocznikiem istnieje zwiększone ryzyko hipoglikemii. W celu zminimalizowania tego ryzyka można rozważyć zastosowanie mniejszej dawki sulfonylomocznika.²⁶

  Zabiegi chirurgiczne

  Podawanie metforminy należy przerwać bezpośrednio przed zabiegiem chirurgicznym w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym. Leczenie można wznowić nie wcześniej niż po 48 godzinach po zabiegu lub po wznowieniu odżywiania doustnego, pod warunkiem ponownej oceny czynności nerek i stwierdzenia, że jest ona stabilna.²⁷

  Substancja pomocnicza o znanym działaniu

  Ipinzan zawiera maltodekstrynę, która jest źródłem glukozy. Pacjenci z rzadkim zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego produktu leczniczego.²⁸

  Dawka Ipinzanu	Zawartość maltodekstryny (glukozy)
  50 mg + 850 mg, tabletki powlekane	maksymalnie 1,69 mg
  50 mg + 1000 mg, tabletki powlekane	maksymalnie 1,98 mg