Działania niepożądane leku Ipinzan

Lek Ipinzan, zawierający w swoim składzie wildagliptynę i metforminę, jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2. Jak każdy produkt leczniczy, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa leku, opierając się na danych klinicznych obejmujących 6197 pacjentów, z których 3698 otrzymywało wildagliptynę w skojarzeniu z metforminą.¹

Charakterystyka ogólna profilu bezpieczeństwa

Obserwowane działania niepożądane występujące po podaniu preparatu Ipinzan miały zazwyczaj łagodny i przemijający charakter, rzadko wymagając przerwania terapii. Nie stwierdzono zależności między występowaniem działań niepożądanych a wiekiem pacjenta, jego przynależnością etniczną, czasem trwania leczenia czy wielkością dobowej dawki.²

Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na dwa poważne zagrożenia związane ze składnikami leku:

• Stosowanie wildagliptyny wiąże się z ryzykiem wystąpienia zapalenia trzustki.³
• Po zastosowaniu metforminy zgłaszano przypadki kwasicy mleczanowej, szczególnie u pacjentów z współistniejącymi zaburzeniami czynności nerek.⁴

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania w następujących kategoriach:

• Bardzo często: występują u więcej niż 1 na 10 pacjentów
• Często: występują u 1 do 10 na 100 pacjentów
• Niezbyt często: występują u 1 do 10 na 1000 pacjentów
• Rzadko: występują u 1 do 10 na 10 000 pacjentów
• Bardzo rzadko: występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów
• Nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych⁵

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

* Działania niepożądane zgłoszone u pacjentów, którzy otrzymali metforminę w monoterapii i których nie obserwowano u pacjentów otrzymujących wildagliptynę + metforminę jako produkt złożony o ustalonej dawce.
† Na podstawie doświadczenia po wprowadzeniu do obrotu.⁶

Opis wybranych działań niepożądanych

Wildagliptyna – szczególne działania niepożądane

Zaburzenia czynności wątroby: Zaburzenia czynności wątroby, w tym zapalenie wątroby, zgłaszano rzadko po zastosowaniu wildagliptyny. Przebiegały one zazwyczaj bezobjawowo, bez następstw klinicznych, a wyniki prób czynnościowych wątroby powracały do normy po zaprzestaniu leczenia. W kontrolowanych badaniach klinicznych trwających do 24 tygodni częstość zwiększenia aktywności AlAT lub AspAT przekraczająca trzy lub więcej razy górną granicę normy wynosiła odpowiednio 0,2%, 0,3% i 0,2% dla wildagliptyny w dawce 50 mg raz na dobę, wildagliptyny w dawce 50 mg dwa razy na dobę i wszystkich leków porównywanych. Zwiększona aktywność aminotransferaz była zazwyczaj bezobjawowa, niepostępująca i niezwiązana z cholestazą ani żółtaczką.⁷

Obrzęk naczynioruchowy: Podczas przyjmowania wildagliptyny rzadko zgłaszano przypadki obrzęku naczynioruchowego, z częstością podobną do występującej w grupie kontrolnej. Większy odsetek tych objawów obserwowano, gdy wildagliptynę podawano w skojarzeniu z inhibitorem ACE. Większość zdarzeń miała charakter łagodny i ustępowała podczas kontynuacji leczenia wildagliptyną.⁸

Hipoglikemia: Hipoglikemia występowała niezbyt często (0,4%) podczas stosowania wildagliptyny w monoterapii w porównaniu z grupą kontrolną (0,2%). Nie zgłoszono ciężkich lub poważnych zdarzeń hipoglikemii. Różne schematy leczenia skojarzonego charakteryzowały się odmienną częstością występowania hipoglikemii:

• Wildagliptyna + metformina: hipoglikemia u 1% pacjentów vs. 0,4% przy placebo
• Wildagliptyna + pioglitazon: hipoglikemia u 0,6% pacjentów vs. 1,9% przy placebo
• Wildagliptyna + sulfonylomocznik: hipoglikemia u 1,2% pacjentów vs. 0,6% przy placebo
• Wildagliptyna + sulfonylomocznik + metformina: hipoglikemia u 5,1% pacjentów vs. 1,9% przy placebo
• Wildagliptyna + insulina: hipoglikemia u 14% pacjentów vs. 16% przy placebo⁹

Metformina – szczególne działania niepożądane

Zmniejszenie wchłaniania witaminy B12: U pacjentów leczonych przewlekle metforminą bardzo rzadko obserwowano zmniejszenie wchłaniania witaminy B12 wraz ze zmniejszeniem jej stężenia w surowicy. Ten efekt należy uwzględnić jako potencjalny czynnik etiologiczny w diagnostyce ewentualnej niedokrwistości megaloblastycznej.¹⁰

Czynność wątroby: Zgłaszano pojedyncze przypadki nieprawidłowych wyników prób czynnościowych wątroby lub zapalenia wątroby, które ustępowały po przerwaniu leczenia metforminą.¹¹

Zaburzenia żołądka i jelit: Działania niepożądane ze strony żołądka i jelit występują najczęściej w początkowym okresie leczenia i w większości przypadków ustępują samoistnie. Aby ograniczyć te objawy, zaleca się:

• Przyjmowanie metforminy 2 razy na dobę podczas posiłków lub po posiłku
• Stopniowe zwiększanie dawki, co może poprawić tolerancję ze strony przewodu pokarmowego¹²

Szczególne zagrożenia związane z lekiem

Należy zwrócić szczególną uwagę na dwa potencjalnie poważne działania niepożądane związane ze składnikami leku Ipinzan:

1. Kwasica mleczanowa – bardzo rzadkie (< 1/10 000), ale poważne powikłanie metaboliczne związane ze stosowaniem metforminy, które może wystąpić z powodu kumulacji metforminy. Ryzyko jest szczególnie podwyższone u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.¹³
2. Zapalenie trzustki – niezbyt częste działanie niepożądane związane ze stosowaniem wildagliptyny, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej w przypadku wystąpienia objawów takich jak silny i utrzymujący się ból brzucha.¹⁴

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49-21-301, fax: + 48 22 49-21-309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl¹⁵

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.¹⁶