Właściwości farmakodynamiczne hydroksyzyny

Chlorowodorek hydroksyzyny, substancja czynna leku Hydroxizine Genoptim, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psycholeptycznych, podgrupy anksjolityków (kod ATC: N05B B01). Pod względem struktury chemicznej jest pochodną difenylometanu i nie wykazuje strukturalnego pokrewieństwa z fenotiazynami, rezerpiną, meprobamatem czy benzodiazepinami.¹

Mechanizm działania

Charakterystyczną cechą farmakodynamiczną chlorowodorku hydroksyzyny jest brak hamującego wpływu na czynność kory mózgowej. Mechanizm działania prawdopodobnie polega na hamowaniu aktywności wybranych kluczowych obszarów podkorowych ośrodkowego układu nerwowego.² Hydroksyzyna wykazuje także działanie spazmolityczne i sympatykolityczne oraz ma słabe powinowactwo do receptorów muskarynowych.³

Efekty przeciwhistaminowe

Działanie przeciwhistaminowe hydroksyzyny zostało potwierdzone zarówno w badaniach doświadczalnych, jak i klinicznych. Obserwowano zmniejszenie odczynu bąbel-rumień u zdrowych dorosłych ochotników oraz u dzieci po śródskórnym podaniu histaminy lub antygenów. W praktyce klinicznej wykazano skuteczność hydroksyzyny w łagodzeniu świądu w różnych chorobach dermatologicznych, takich jak pokrzywka, wyprysk i zapalenie skóry.⁴

Istotnym aspektem działania przeciwhistaminowego jest jego przedłużone utrzymywanie się u pacjentów z niewydolnością wątroby, gdzie efekt pojedynczej dawki może utrzymywać się nawet do 96 godzin po podaniu.⁵

Działanie anksjolityczno-sedacyjne

Zapisy elektroencefalograficzne (EEG) wykonane u zdrowych ochotników potwierdziły anksjolityczno-sedacyjne właściwości hydroksyzyny. Działanie anksjolityczne zostało dodatkowo zweryfikowane u pacjentów w różnych standardowych testach psychometrycznych.⁶

Badania polisomnograficzne prowadzone u pacjentów z zaburzeniami lękowymi i bezsennością wykazały korzystny wpływ hydroksyzyny na parametry snu, w tym:

• Wydłużenie całkowitego czasu snu
• Skrócenie całkowitego czasu przebudzeń w nocy
• Skrócenie czasu zasypiania

Efekty te obserwowano po podaniu dawki 50 mg w jednorazowej lub podzielonej dawce dobowej.⁷

U pacjentów z zaburzeniami lękowymi zaobserwowano zmniejszenie napięcia mięśniowego po zastosowaniu hydroksyzyny w dawce dobowej 3 × 50 mg. Istotnym jest fakt, że podczas stosowania leku nie odnotowano zaburzeń pamięci, a po 4-tygodniowym leczeniu pacjentów z zaburzeniami lękowymi nie wystąpiły objawy odstawienia.⁸

Inne właściwości farmakodynamiczne

Poza głównym działaniem przeciwlękowym i przeciwhistaminowym, hydroksyzyna wykazuje również:

• Działanie przeciwwymiotne – potwierdzone w próbie apomorfinowej i veriloidowej
• Umiarkowane działanie przeciwwydzielnicze – badania kliniczne i farmakologiczne wskazują, że hydroksyzyna w dawkach terapeutycznych nie zwiększa wydzielania kwasu żołądkowego ani jego kwasowości, a w większości przypadków wykazuje łagodne działanie hamujące wydzielanie⁹
• Łagodne działanie przeciwbólowe¹⁰

Czas rozpoczęcia działania

Efekty farmakodynamiczne hydroksyzyny charakteryzują się zróżnicowanym czasem wystąpienia, zależnym od drogi podania oraz rodzaju działania:

Zróżnicowanie w czasie rozpoczęcia działania sedacyjnego między syropem a tabletkami wynika prawdopodobnie z różnej szybkości wchłaniania substancji czynnej z przewodu pokarmowego.¹¹