Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Gopten 4,0

Gopten 4,0 zawiera substancję czynną trandolapryl należącą do grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE). Ze względu na mechanizm działania oraz potencjalne działania niepożądane, stosowanie tego leku wymaga szczególnej uwagi i monitorowania określonych parametrów klinicznych.¹

Przeciwwskazania anatomiczne

Trandolaprylu nie należy stosować u pacjentów ze zwężeniem tętnicy głównej lub zwężeniem drogi odpływu z uwagi na ryzyko znacznego pogorszenia hemodynamiki.²

Reakcje nadwrażliwości i obrzęk naczynioruchowy

U pacjentów otrzymujących inhibitory ACE, w tym trandolapryl, mogą wystąpić reakcje rzekomoanafilaktyczne, w niektórych przypadkach zagrażające życiu. Dotyczy to szczególnie osób jednocześnie poddawanych leczeniu odczulającemu na jady zwierzęce (np. owadów). Przed rozpoczęciem leczenia odczulającego należy rozważyć tymczasowe odstawienie trandolaprylu.³

Zagrażające życiu reakcje rzekomoanafilaktyczne obserwowano również u pacjentów otrzymujących inhibitory ACE podczas aferezy lipoprotein o małej gęstości (LDL).⁴

Trandolapryl może wywoływać obrzęk naczynioruchowy obejmujący twarz, kończyny, język, głośnię i/lub krtań. Obrzęk naczynioruchowy w wyniku stosowania inhibitorów ACE występuje częściej u pacjentów rasy czarnej. U pacjentów, u których wystąpił obrzęk naczynioruchowy, należy natychmiast przerwać leczenie i monitorować stan kliniczny do czasu całkowitego ustąpienia objawów.⁵

Obrzęk naczynioruchowy twarzy zwykle ustępuje samoistnie, natomiast obrzęk naczynioruchowy języka, głośni i/lub krtani może zagrażać życiu ze względu na ryzyko niedrożności dróg oddechowych. W takich przypadkach należy natychmiast wstrzyknąć podskórnie 0,3-0,5 ml roztworu adrenaliny (1:1000) oraz zastosować inne odpowiednie metody postępowania leczniczego.⁶

U pacjentów leczonych inhibitorami ACE opisywano także przypadki obrzęku naczynioruchowego jelit. Należy to uwzględnić w diagnostyce różnicowej u pacjentów leczonych trandolaprylem zgłaszających się z bólem brzucha (z nudnościami lub wymiotami albo bez tych objawów).⁷

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z idiopatycznym obrzękiem naczynioruchowym w wywiadzie. Lek Gopten 4,0 jest przeciwwskazany u pacjentów, u których obrzęk naczynioruchowy wystąpił po zastosowaniu innego inhibitora ACE.⁸

Interakcje związane z ryzykiem obrzęku naczynioruchowego

Jednoczesne stosowanie trandolaprylu z sakubitrylem/walsartanem jest przeciwwskazane ze względu na istotnie zwiększone ryzyko obrzęku naczynioruchowego. Leczenia produktem zawierającym sakubitryl i walsartan nie wolno rozpoczynać wcześniej niż po upływie 36 godzin od przyjęcia ostatniej dawki trandolaprylu. Podobnie, leczenia trandolaprylem nie wolno rozpoczynać wcześniej niż po upływie 36 godzin od przyjęcia ostatniej dawki produktu zawierającego sakubitryl i walsartan.⁹

Zwiększone ryzyko obrzęku naczynioruchowego występuje również przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE z:¹⁰

• Racekadotrylem – lek przeciwbiegunkowy
• Inhibitorami mTOR (np. syrolimusem, ewerolimusem, temsyrolimusem) – leki immunosupresyjne
• Wildagliptyną – lek przeciwcukrzycowy

W przypadku konieczności równoczesnego stosowania tych leków należy zachować szczególną ostrożność i dokładnie monitorować pacjenta pod kątem wystąpienia objawów obrzęku naczynioruchowego dróg oddechowych lub języka.¹¹

Zaburzenia czynności wątroby

Trandolapryl jest prolekiem metabolizowanym w wątrobie do aktywnego metabolitu. U pacjentów z niewydolnością wątroby należy zachować szczególną ostrożność, stosować mniejsze dawki początkowe oraz utrzymywać pacjentów pod stałą kontrolą lekarską.¹²

Niedociśnienie objawowe

U pacjentów z niepowikłanym nadciśnieniem tętniczym w rzadkich przypadkach może wystąpić objawowe niedociśnienie po podaniu dawki początkowej trandolaprylu lub podczas zwiększania dawki. Ryzyko to jest zwiększone w przypadku:¹³

• Hipowolemii
• Niedoboru sodu wskutek:
  • długotrwałego stosowania leków moczopędnych
  • diety ubogosodowej
  • dializy
  • biegunki lub wymiotów

U tych pacjentów przed rozpoczęciem leczenia trandolaprylem należy odstawić leki moczopędne oraz odpowiednio uzupełnić objętość płynów i/lub niedobór sodu.¹⁴

Szczególne środki ostrożności należy zastosować u pacjentów z:¹⁵

• Chorobą niedokrwienną serca
• Zaburzeniami naczyniowo-mózgowymi

W tych przypadkach nadmierne zmniejszenie ciśnienia tętniczego może spowodować zawał mięśnia sercowego lub incydent mózgowo-naczyniowy.¹⁶

Zaburzenia hematologiczne

U pacjentów leczonych inhibitorami ACE obserwowano agranulocytozę i działania hamujące czynność szpiku kostnego. Ryzyko neutropenii zależy od dawki i typu zastosowanego inhibitora ACE oraz stanu klinicznego pacjenta.¹⁷

Neutropenia występuje częściej u pacjentów z:¹⁸

• Niewydolnością nerek
• Kolagenozami (np. toczniem rumieniowatym i twardziną układową)

U pacjentów z kolagenozami, zwłaszcza z towarzyszącą im niewydolnością nerek, oraz w przypadku jednoczesnego stosowania glikokortykosteroidów i antymetabolitów, należy regularnie kontrolować liczbę białych krwinek i stężenie białka w moczu. Neutropenia jest odwracalna po odstawieniu inhibitora ACE.¹⁹

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min może być konieczne zmniejszenie dawki trandolaprylu oraz dokładne monitorowanie czynności nerek.²⁰

Szczególne ryzyko nasilenia się zaburzeń czynności nerek występuje u pacjentów z:²¹

• Niewydolnością nerek
• Zastoinową niewydolnością serca
• Jednostronnym lub obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej
• Zwężeniem tętnicy nerkowej jedynej czynnej nerki
• Stanem po przeszczepieniu nerki

U niektórych pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, bez istniejącej wcześniej choroby nerek, może wystąpić niewielkie i zazwyczaj przemijające zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we krwi oraz kreatyniny w surowicy, gdy trandolapryl podawany jest równocześnie z lekiem moczopędnym.²²

U pacjentów z istniejącymi zaburzeniami czynności nerek lub leczonych stosunkowo dużymi dawkami inhibitorów ACE może wystąpić białkomocz.²³

Nadciśnienie naczyniowo-nerkowe

Inhibitory ACE można stosować do czasu podjęcia terapii mającej na celu wyleczenie nadciśnienia naczyniowo-nerkowego lub jeśli taka procedura nie ma być przeprowadzona. Ryzyko ciężkiego niedociśnienia tętniczego i niewydolności nerek jest zwiększone, jeśli pacjentom z jednostronnym lub obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej podawane są inhibitory ACE.²⁴

Leki moczopędne mogą dodatkowo zwiększać to ryzyko. U takich pacjentów leczenie należy rozpoczynać w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem lekarza, od podawania małych dawek i ostrożnie dostosowywać dawkę. W pierwszych tygodniach leczenia należy odstawić leki moczopędne oraz monitorować czynność nerek i stężenie potasu w osoczu.²⁵

Zaburzenia elektrolitowe

Inhibitory ACE mogą powodować hiperkaliemię, ponieważ hamują uwalnianie aldosteronu. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek działanie to jest zazwyczaj nieistotne klinicznie. Jednak zwiększone ryzyko hiperkaliemii występuje u pacjentów z:²⁶

• Zaburzeniami czynności nerek
• Cukrzycą
• Hipoaldosteronizmem
• Zaburzeniami czynności lewej komory po zawale mięśnia sercowego
• Pacjentów przyjmujących:
  • suplementy potasu (w tym substytuty soli kuchennej)
  • leki moczopędne oszczędzające potas
  • trimetoprim lub kotrimoksazol (będący skojarzeniem trimetoprimu i sulfametoksazolu)
  • antagonistów aldosteronu lub antagonistów receptora angiotensyny II

U wszystkich pacjentów otrzymujących inhibitory ACE zaleca się regularną kontrolę stężenia potasu w surowicy i parametrów czynności nerek, szczególnie w przypadku jednoczesnego stosowania leków moczopędnych oszczędzających potas i antagonistów receptora angiotensyny II.²⁷

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA)

Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II (AIIRA) lub aliskirenu zwiększa ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii oraz zaburzenia czynności nerek (w tym ostrej niewydolności nerek). W związku z tym nie zaleca się podwójnej blokady układu RAA. Jeśli jest ona absolutnie konieczna, należy ją stosować wyłącznie pod nadzorem specjalisty i często kontrolować czynność nerek, stężenie elektrolitów oraz ciśnienie tętnicze.²⁸

U pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy stosować jednocześnie inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora angiotensyny II.²⁹

Inne ostrzeżenia i środki ostrożności

U pacjentów poddawanych leczeniu inhibitorami ACE może wystąpić suchy kaszel bez odkrztuszania. Po przerwaniu leczenia objaw ten zwykle ustępuje.³⁰

U pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym lub podczas znieczulenia środkami powodującymi obniżenie ciśnienia tętniczego, trandolapryl może blokować wytwarzanie angiotensyny II wtórnie do kompensacyjnego uwalniania reniny, co wymaga szczególnej uwagi anestezjologa.³¹

Ciąża i karmienie piersią

Nie należy rozpoczynać podawania inhibitorów ACE podczas ciąży. U pacjentek planujących ciążę należy zastosować alternatywne leczenie przeciwnadciśnieniowe, o ustalonym profilu bezpieczeństwa w ciąży. W przypadku potwierdzenia ciąży należy natychmiast przerwać podawanie inhibitorów ACE i rozpocząć leczenie alternatywne, jeśli jest wskazane.³²

Ze względu na brak wystarczających danych dotyczących stosowania trandolaprylu podczas karmienia piersią, nie zaleca się stosowania produktu Gopten 4,0 w tym okresie, zwłaszcza podczas karmienia piersią noworodka lub wcześniaka. Zaleca się stosowanie innych preparatów o ustalonym profilu bezpieczeństwa podczas karmienia piersią.³³

Substancje pomocnicze

Produkt Gopten 4,0 zawiera laktozę. Nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³⁴

Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej tabletce, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.³⁵

Stosowanie u dzieci

Nie badano bezpieczeństwa i skuteczności stosowania trandolaprylu u dzieci, dlatego nie zaleca się stosowania leku Gopten 4,0 w tej grupie wiekowej.³⁶