Właściwości farmakodynamiczne leku Gopten 4,0

Gopten 4,0 zawiera substancję czynną trandolapryl w dawce 4 mg, który należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów konwertazy angiotensyny (kod ATC: C09AA10). Lek ten wywiera istotny wpływ na układ renina-angiotensyna-aldosteron, kluczowy w regulacji ciśnienia tętniczego i objętości krwi.¹

Mechanizm działania

Trandolapryl stanowi prolek, co oznacza, że sam w sobie nie wykazuje pełnej aktywności farmakologicznej. Jest to niepeptydowy inhibitor konwertazy angiotensyny zawierający grupę karboksylową, jednak bez grupy sulfhydrylowej. Po wchłonięciu trandolapryl podlega szybkiej biotransformacji w wątrobie, gdzie w procesie nieswoistej hydrolizy przekształca się w swój aktywny metabolit – trandolaprylat. Metabolit ten charakteryzuje się silnym i długotrwałym działaniem farmakologicznym oraz wysokim powinowactwem do konwertazy angiotensyny, wysycając miejsca wiązania tego enzymu.²

Efekty farmakodynamiczne

Zastosowanie trandolaprylu prowadzi do istotnych zmian w kaskadzie renina-angiotensyna-aldosteron. Obserwuje się zmniejszenie stężenia angiotensyny II, aldosteronu oraz natriuretycznego czynnika przedsionkowego przy jednoczesnym zwiększeniu aktywności reniny i stężenia angiotensyny I w osoczu. Hamowanie tego układu stanowi kluczowy mechanizm działania hipotensyjnego leku.³

Zastosowanie dawek terapeutycznych trandolaprylu u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym skutkuje znamiennym obniżeniem ciśnienia tętniczego zarówno w pozycji leżącej, jak i stojącej. Co istotne z punktu widzenia klinicznego, efekt hipotensyjny pojawia się już po godzinie od podania i utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny, przy czym maksymalne działanie obserwuje się między 8 a 12 godziną po przyjęciu leku.⁴

Dodatkowe efekty terapeutyczne

Oprócz działania hipotensyjnego, trandolapryl wykazuje szereg dodatkowych korzystnych efektów terapeutycznych wynikających z jego właściwości farmakologicznych. U pacjentów obserwuje się:

• Regresję przerostu mięśnia sercowego z towarzyszącą poprawą czynności rozkurczowej serca
• Zwiększoną podatność tętnic, co poprawia hemodynamikę układu krążenia
• Zmniejszenie przerostu naczyń krwionośnych (wykazane w badaniach na zwierzętach)

Powyższe efekty przyczyniają się do kompleksowego działania kardioprotekcyjnego trandolaprylu.⁵

Istotne badania kliniczne

Ważnych danych klinicznych dotyczących stosowania inhibitorów ACE (w tym trandolaprylu) dostarczyły dwa duże, randomizowane badania kontrolowane: ONTARGET oraz VA NEPHRON-D.⁶

Badanie ONTARGET obejmowało pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi lub naczyniowo-mózgowymi w wywiadzie albo z cukrzycą typu 2 z potwierdzonymi uszkodzeniami narządów docelowych. Badanie to oceniało skuteczność jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE z antagonistami receptora angiotensyny II.⁷

Badanie VA NEPHRON-D przeprowadzono z udziałem pacjentów z cukrzycą typu 2 i nefropatią cukrzycową, również oceniając skuteczność terapii skojarzonej inhibitorem ACE i antagonistą receptora angiotensyny II.⁸

Wyniki tych badań nie wykazały istotnych korzyści klinicznych w zakresie parametrów nerkowych oraz chorobowości i śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych podczas jednoczesnego stosowania inhibitora ACE z antagonistą receptora angiotensyny II. Co więcej, zaobserwowano zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak:

• Hiperkaliemia
• Ostre uszkodzenie nerek
• Niedociśnienie tętnicze

Ze względu na podobne właściwości farmakodynamiczne, wyniki te odnoszą się do wszystkich inhibitorów ACE (w tym trandolaprylu) oraz antagonistów receptora angiotensyny II.⁹

W świetle tych wyników, jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE i antagonistów receptora angiotensyny II nie jest zalecane u pacjentów z nefropatią cukrzycową.¹⁰

Badanie ALTITUDE

Badanie ALTITUDE (Aliskiren Trial in Type 2 Diabetes Using Cardiovascular and Renal Disease Endpoints) dostarczyło dodatkowych istotnych danych klinicznych. Zostało ono zaprojektowane w celu oceny potencjalnych korzyści z dołączenia aliskirenu (bezpośredniego inhibitora reniny) do standardowej terapii inhibitorem ACE lub antagonistą receptora angiotensyny II u pacjentów z:

• Cukrzycą typu 2
• Przewlekłą chorobą nerek i/lub
• Chorobą sercowo-naczyniową

Badanie to zostało przedwcześnie przerwane ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych w grupie pacjentów otrzymujących aliskiren w porównaniu do grupy placebo.¹¹

W grupie pacjentów otrzymujących aliskiren odnotowano:

1. Zwiększoną częstość zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych
2. Zwiększoną częstość udarów mózgu
3. Częstsze występowanie działań niepożądanych, w tym:
   • Hiperkaliemii
   • Niedociśnienia tętniczego
   • Zaburzeń czynności nerek

Te niepokojące wyniki wskazują na potrzebę ostrożności przy stosowaniu wielolekowych schematów blokujących układ renina-angiotensyna-aldosteron.¹²