Działania niepożądane
Exferana 90 mg

Działania niepożądane leku Exferana

Lek Exferana zawierający deferazyroks jako substancję czynną charakteryzuje się złożonym profilem bezpieczeństwa, obejmującym szereg działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego. Definiując profil bezpieczeństwa leku należy uwzględnić częstość występowania poszczególnych działań niepożądanych, ich ciężkość oraz potencjalne konsekwencje kliniczne.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa

Najczęściej obserwowane działania niepożądane związane ze stosowaniem deferazyroksu obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz zmiany skórne. Wśród objawów ze strony przewodu pokarmowego dominują nudności, wymioty, biegunka i bóle brzucha. Biegunka występuje z większą częstotliwością w określonych grupach wiekowych – u dzieci w wieku 2-5 lat oraz u pacjentów w podeszłym wieku. Większość tych reakcji ma charakter zależny od dawki, o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego, i zazwyczaj ustępuje pomimo kontynuacji leczenia.²

Istotnym aspektem profilu bezpieczeństwa są zmiany parametrów laboratoryjnych, szczególnie dotyczących funkcji nerek i wątroby. U około 36% pacjentów obserwuje się zależne od dawki zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy, chociaż wartości te najczęściej pozostają w granicach normy. Obserwacje kliniczne wskazują na zmniejszenie średniego klirensu kreatyniny w pierwszym roku leczenia, zarówno u pacjentów pediatrycznych, jak i dorosłych z talasemią beta i obciążeniem żelazem, jednakże dane sugerują brak dalszego pogarszania się tego parametru w kolejnych latach terapii.³

Odnotowano również przypadki zwiększenia aktywności aminotransferaz wątrobowych, co wymaga systematycznego monitorowania parametrów wątrobowych. Z uwagi na potencjalne ryzyko zaburzeń słuchu (pogorszenie słyszenia) i wzroku (zmętnienie soczewki), które występują niezbyt często, zaleca się przeprowadzanie corocznych badań kontrolnych w tym zakresie.⁴

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia ciężkich skórnych reakcji niepożądanych, w tym zespołu Stevensa-Johnsona (SJS), martwicy toksyczno-rozpływnej naskórka (TEN) oraz reakcji polekowej z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS), które stanowią potencjalne zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego przerwania leczenia.⁵

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Działania niepożądane leku Exferana można sklasyfikować według częstości występowania oraz układów narządowych, których dotyczą. Poniższa tabela przedstawia kompleksowe zestawienie działań niepożądanych wraz z ich częstością występowania.

Szczegółowe omówienie wybranych działań niepożądanych

W kontekście zaburzeń wątroby i dróg żółciowych, u około 2% pacjentów raportowano występowanie kamicy żółciowej i powiązanych zaburzeń dróg żółciowych. Zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych zgłaszano również u 2% pacjentów, przy czym istotne klinicznie zwiększenie (>10x górna granica normy), sugerujące zapalenie wątroby, występowało niezbyt często (0,3% pacjentów). Szczególnie niepokojące są przypadki niewydolności wątroby raportowane po wprowadzeniu leku do obrotu, które w niektórych przypadkach kończyły się zgonem pacjenta.⁶

Wśród zaburzeń metabolicznych opisywano występowanie kwasicy metabolicznej. Analiza tych przypadków wskazuje, że większość pacjentów, u których rozwinęła się kwasica, miała uprzednio zaburzenia czynności nerek, choroby cewek nerkowych (zespół Fanconiego) lub biegunkę – stany predysponujące do rozwoju zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej.⁷

W aspekcie zaburzeń żołądkowo-jelitowych istotne są przypadki ciężkiego ostrego zapalenia trzustki obserwowane u pacjentów bez udokumentowanego występowania zaburzeń żółciowych, co wskazuje na potencjalnie bezpośredni wpływ leku na trzustkę.⁸

W zakresie zmian narządów zmysłów, niezbyt często obserwowano u pacjentów przyjmujących deferazyroks utratę słuchu w zakresie dźwięków o wysokiej częstotliwości oraz zmętnienie soczewki (wczesną zaćmę). Objawy te występują również przy stosowaniu innych środków chelatujących żelazo, co może wskazywać na mechanizm działania związany z chelatacją pierwiastków.⁹

Klirens kreatyniny u pacjentów z obciążeniem żelazem

Retrospektywna meta-analiza obejmująca 2102 pacjentów (dorosłych, dzieci i młodzież) z talasemią beta i obciążeniem żelazem spowodowanym transfuzjami krwi, leczonych deferazyroksem w postaci tabletek do sporządzania zawiesiny doustnej, wykazała zmniejszenie średniego klirensu kreatyniny w pierwszym roku terapii o 13,2% u pacjentów dorosłych (95% CI: -14,4% do -12,1%; n=935) oraz o 9,9% (95% CI: -11,1% do -8,6%; n=1142) u dzieci i młodzieży. Istotne jest, że w grupie 250 pacjentów obserwowanych przez okres do pięciu lat nie odnotowano dalszego obniżenia średniego klirensu kreatyniny po pierwszym roku leczenia.¹⁰

Działania niepożądane u pacjentów z zespołami talasemii niezależnymi od transfuzji krwi

W rocznym badaniu z udziałem pacjentów z zespołami talasemii niezależnymi od transfuzji krwi i obciążeniem żelazem, którzy otrzymywali deferazyroks w postaci tabletek do sporządzania zawiesiny doustnej w dawce 10 mg/kg mc./dobę, najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi związanymi z leczeniem były: biegunka (9,1%), wysypka (9,1%) oraz nudności (7,3%). Nieprawidłowości w zakresie parametrów nerkowych obejmowały nieprawidłowe stężenie kreatyniny w surowicy (5,5% pacjentów) oraz nieprawidłowe wartości klirensu kreatyniny (1,8% pacjentów). Zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych przekraczające dwukrotnie wartości początkowe i pięciokrotnie górną granicę normy raportowano u 1,8% pacjentów.¹¹

Działania niepożądane w populacji pediatrycznej

Długoterminowe obserwacje dzieci leczonych deferazyroksem (dwa badania kliniczne o okresie obserwacji do 5 lat) nie wykazały wpływu leku na wzrost i rozwój seksualny. Należy jednak zwrócić uwagę, że biegunka jest zgłaszana częściej u dzieci w wieku 2-5 lat w porównaniu do starszych pacjentów.¹²

Szczególnym aspektem bezpieczeństwa w populacji pediatrycznej jest występowanie tubulopatii nerkowej, która była zgłaszana głównie u dzieci i młodzieży z beta-talasemią leczonych deferazyroksem. W doniesieniach po wprowadzeniu leku do obrotu raportowano wysoki odsetek przypadków kwasicy metabolicznej u dzieci, zwłaszcza w kontekście zespołu Fanconiego. Ponadto, przypadki ostrego zapalenia trzustki obserwowano szczególnie często u dzieci i młodzieży.¹³

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego Exferana do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka terapii. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49-21-301, fax: +48 22 49-21-309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁴