Specjalne ostrzeżenia
Etopro

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania topiramatu

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania topiramatu obejmują szereg istotnych aspektów, które wymagają uwagi lekarza podczas leczenia pacjentów. Znajomość tych zagadnień ma kluczowe znaczenie dla bezpiecznej i skutecznej terapii.¹

Odstawienie leku i ryzyko nasilenia napadów padaczkowych

W przypadkach, gdy konieczne jest nagłe odstawienie topiramatu ze względów medycznych, zaleca się ścisłą obserwację pacjenta. Należy pamiętać, że podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpadaczkowych, stosowanie topiramatu może wiązać się ze zwiększeniem częstości napadów padaczkowych lub pojawieniem się nowych rodzajów napadów. Zjawisko to może być konsekwencją przedawkowania leku, zmniejszenia stężenia we krwi innych jednocześnie stosowanych leków przeciwpadaczkowych, progresji choroby podstawowej lub wystąpienia efektu paradoksalnego.²

Znaczenie odpowiedniego nawodnienia organizmu

Podczas terapii topiramatem niezwykle istotne jest zapewnienie właściwego nawodnienia organizmu pacjenta. Odpowiednia podaż płynów może zredukować ryzyko rozwoju kamicy nerkowej. Dodatkowo, prawidłowe nawodnienie przed i w trakcie aktywności fizycznej oraz podczas przebywania w wysokiej temperaturze otoczenia może zmniejszyć ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z przegrzaniem organizmu.³

Oligohydrosis i hipertermia

Opisywano przypadki zmniejszonego wydzielania potu (oligohydrosis) po zastosowaniu topiramatu. Zmniejszone wydzielanie potu wraz z hipertermią (podwyższenie temperatury ciała) może wystąpić szczególnie u małych dzieci narażonych na działanie wysokiej temperatury otoczenia.⁴

Zaburzenia nastroju i depresja

Podczas stosowania topiramatu obserwowano częstsze występowanie zaburzeń nastroju i depresji. Wymaga to szczególnej uwagi lekarza podczas monitorowania stanu psychicznego pacjenta.⁵

Próby samobójcze i myśli samobójcze

U pacjentów, u których stosowano leki przeciwpadaczkowe, odnotowano przypadki myśli i zachowań samobójczych. Meta-analiza randomizowanych badań klinicznych kontrolowanych placebo wskazuje na niewielkie zwiększenie ryzyka myśli i zachowań samobójczych. Mechanizm powstawania tego ryzyka nie jest znany, a dostępne dane nie pozwalają wykluczyć, że zwiększone ryzyko występuje także podczas terapii topiramatem.⁶

W badaniach klinicznych przeprowadzonych z podwójnie ślepą próbą zdarzenia związane z samobójstwem (myśli samobójcze, próby samobójcze i rzeczywiste samobójstwa) występowały z częstością 0,5% u pacjentów leczonych topiramatem (u 46 z 8652 leczonych pacjentów), przy czym ich częstość była prawie 3 razy większa niż u pacjentów otrzymujących placebo (0,2%; u 8 z 4045 pacjentów).⁷

Pacjentów należy uważnie obserwować pod kątem występowania oznak myśli i zachowań samobójczych oraz w razie konieczności rozważyć wdrożenie odpowiedniego leczenia. Pacjentów oraz ich opiekunów należy poinformować o konieczności konsultacji lekarskiej w przypadku wystąpienia takich objawów.⁸

Kamica nerkowa

U niektórych pacjentów, szczególnie z predyspozycją do kamicy nerkowej, może istnieć zwiększone ryzyko powstawania kamieni nerkowych i związanych z tym objawów, takich jak: kolka nerkowa, ból nerki, okolicy lędźwiowej lub ból w boku.⁹

Do czynników ryzyka kamicy nerkowej należą: wcześniejsze występowanie kamieni, kamica nerkowa w wywiadzie rodzinnym i hiperkalciuria. Żaden z tych czynników nie pozwala jednak jednoznacznie przewidzieć wystąpienia kamicy nerkowej podczas leczenia topiramatem. Ryzyko może być również zwiększone u pacjentów przyjmujących inne produkty lecznicze predysponujące do powstawania kamieni nerkowych.¹⁰

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (CLCR ≤ 70 mL/min) topiramat powinien być stosowany z zachowaniem ostrożności ze względu na zmniejszony klirens nerkowy i osoczowy leku. Specjalne zalecenia dotyczące dawkowania u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek zawarte są w charakterystyce produktu leczniczego.¹¹

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby topiramat należy stosować ostrożnie ze względu na możliwość zmniejszenia klirensu topiramatu.¹²

Ostra krótkowzroczność z wtórną jaskrą z zamkniętym kątem przesączania

U pacjentów przyjmujących topiramat zgłaszano wystąpienie zespołu składającego się z nagłej krótkowzroczności i wtórnej jaskry z zamkniętym kątem przesączania. Objawami tego zespołu są: nagłe zmniejszenie ostrości widzenia i/lub ból gałki ocznej. W badaniach oftalmologicznych stwierdza się krótkowzroczność, spłycenie przedniej komory oka, przekrwienie gałki ocznej (zaczerwienienie) i podwyższenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Rozszerzenie źrenicy może występować lub nie.¹³

Zespołowi może towarzyszyć wysięk nadrzęskowy (nad ciałkiem rzęskowym), powodujący przesunięcie do przodu soczewki i tęczówki, z wtórnym zamknięciem kąta przesączania. Objawy pojawiają się zazwyczaj w ciągu 1 miesiąca od rozpoczęcia leczenia topiramatem. W przeciwieństwie do pierwotnej jaskry z wąskim kątem przesączania, która rzadko występuje przed 40. rokiem życia, jaskrę wtórną z zamkniętym kątem przesączania związaną z przyjmowaniem topiramatu obserwowano zarówno u dzieci, jak i u dorosłych.¹⁴

Leczenie tego stanu obejmuje jak najszybsze, w ocenie lekarza prowadzącego, przerwanie podawania topiramatu oraz wdrożenie postępowania zmierzającego do obniżenia ciśnienia w gałce ocznej. Działania te zwykle prowadzą do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego. Nieleczone podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe niezależnie od etiologii może prowadzić do poważnych następstw, w tym do całkowitej utraty wzroku.¹⁵

Należy określić, czy pacjenci z przebytymi zaburzeniami oka mogą być leczeni topiramatem.¹⁶

Zaburzenia pola widzenia

U pacjentów otrzymujących topiramat zgłaszano zaburzenia pola widzenia niezależnie od zwiększonego ciśnienia śródgałkowego. W badaniach klinicznych większość tych zdarzeń ustępowała po odstawieniu topiramatu. W razie wystąpienia zaburzeń pola widzenia kiedykolwiek w trakcie terapii topiramatem, należy rozważyć odstawienie leku.¹⁷

Kwasica metaboliczna

W trakcie przyjmowania topiramatu może wystąpić hiperchloremiczna kwasica metaboliczna z prawidłową luką anionową (to jest zmniejszenie stężenia wodorowęglanów w surowicy poniżej normy, przy braku zasadowicy oddechowej). To zmniejszenie stężenia wodorowęglanów w surowicy jest spowodowane hamującym działaniem topiramatu na nerkową anhydrazę węglanową.¹⁸

Zmniejszenie stężenia wodorowęglanów we krwi może wystąpić na każdym etapie leczenia, jednak najczęściej obserwuje się je w początkowej fazie terapii. Zazwyczaj zmniejszenie to jest łagodne do umiarkowanego (średnie zmniejszenie stężenia wynosi 4 mmol/l po dawkach 100 mg/dobę lub większych u dorosłych i około 6 mg/kg mc./dobę u dzieci). Rzadko dochodzi do zmniejszenia stężenia wodorowęglanów poniżej 10 mmol/l.¹⁹

Stany lub terapie sprzyjające powstawaniu kwasicy (takie jak choroby nerek, ciężkie zaburzenia oddychania, stan padaczkowy, biegunka, zabieg chirurgiczny, dieta ketogenna lub niektóre leki) mogą dodatkowo wpływać na zmniejszenie stężenia wodorowęglanów wywołane przez topiramat.²⁰

Przewlekła, nieleczona kwasica metaboliczna zwiększa ryzyko powstawania kamicy nerkowej i nefrokalcynozy oraz potencjalnie może prowadzić do osteopenii. Dodatkowo, przewlekła kwasica metaboliczna u dzieci może powodować zmniejszenie tempa wzrostu.²¹

Wpływ topiramatu na wzrastanie i przemiany w tkance kostnej nie były dotąd przedmiotem systematycznych badań ani w populacji dzieci, ani dorosłych pacjentów. Zaleca się, aby podczas terapii topiramatem wykonywane były odpowiednie badania, w tym oznaczenie stężenia wodorowęglanów w surowicy, w zależności od choroby zasadniczej.²²

Jeśli utrzymują się objawy wskazujące na kwasicę metaboliczną (np. pogłębiony oddech Kussmaula, duszność, jadłowstręt, nudności, wymioty, nadmierna męczliwość, tachykardia lub arytmia), zaleca się wykonanie badania stężenia wodorowęglanów w surowicy. W przypadku rozwoju i utrzymywania się kwasicy metabolicznej, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia topiramatem z zastosowaniem stopniowego zmniejszania dawki.²³

Topiramat należy stosować ostrożnie u pacjentów, u których występują choroby lub stosowane jest leczenie mogące stanowić czynnik ryzyka kwasicy metabolicznej.²⁴

Zaburzenia funkcji poznawczych

Zaburzenia kognitywne w przebiegu padaczki mają podłoże wieloczynnikowe i mogą być spowodowane przez chorobę zasadniczą, jako skutek samej choroby lub skutek leczenia przeciwpadaczkowego. W literaturze opisywano przypadki zaburzeń funkcji poznawczych u dorosłych leczonych topiramatem, w których konieczne było zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia. Badania funkcji kognitywnych u dzieci leczonych topiramatem są jednak niewystarczające i jego działanie w tym zakresie wymaga dalszych badań.²⁵

Hiperamonemia i encefalopatia

Podczas leczenia topiramatem zgłaszano przypadki hiperamonemii z encefalopatią lub bez niej. Ryzyko hiperamonemii jest zależne od dawki topiramatu. Hiperamonemia jest zgłaszana częściej, gdy topiramat jest stosowany jednocześnie z kwasem walproinowym. U pacjentów, u których wystąpi niewyjaśniony letarg lub zmiany stanu psychicznego związane z monoterapią lub terapią skojarzoną topiramatem, należy rozważyć możliwość wystąpienia encefalopatii związanej z hiperamonemią i zaleca się pomiar stężenia amoniaku.²⁶

Uzupełnianie substancji odżywczych

U niektórych pacjentów podczas leczenia topiramatem może dojść do utraty masy ciała. Zaleca się monitorowanie pacjentów przyjmujących topiramat w kierunku utraty masy ciała. Pacjentom, u których obniża się waga podczas leczenia topiramatem, można rozważyć zwiększenie ilości spożywanego pokarmu lub stosowanie diety uzupełniającej.²⁷

Program zapobiegania ciąży

Topiramat podawany kobietom w ciąży może powodować poważne wady wrodzone i zahamowanie wzrostu płodu. Niektóre dane sugerują zwiększone ryzyko zaburzeń neurorozwojowych u dzieci narażonych na działanie topiramatu w życiu płodowym, podczas gdy inne nie wskazują na takie zwiększone ryzyko.²⁸

Kobiety w wieku rozrodczym

Przed rozpoczęciem leczenia topiramatem u kobiet w wieku rozrodczym należy wykonać test ciążowy. Pacjentka musi być w pełni poinformowana i rozumieć ryzyko związane ze stosowaniem topiramatu w trakcie ciąży. Obejmuje to potrzebę konsultacji specjalistycznej, jeśli kobieta planuje ciążę. Celem tej konsultacji będzie omówienie zmiany na alternatywne metody leczenia przed odstawieniem antykoncepcji, a także podkreślenie potrzeby niezwłocznego skontaktowania się ze specjalistą, jeśli pacjentka zajdzie w ciążę lub podejrzewa, że może być w ciąży.²⁹

Dziewczynki

Lekarze przepisujący lek muszą się upewnić, że rodzice/opiekunowie dziewczynek stosujących topiramat rozumieją potrzebę skontaktowania się ze specjalistą, gdy u dziecka wystąpi pierwsza miesiączka. W tym czasie pacjentka i rodzice/opiekunowie powinni otrzymać wyczerpującą informację o ryzyku związanym z ekspozycją na topiramat w życiu płodowym oraz o potrzebie zastosowania wysoce skutecznej antykoncepcji tak szybko, jak będzie to konieczne. Należy ponownie ocenić potrzebę kontynuacji leczenia topiramatem i rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne.³⁰

Materiały edukacyjne dotyczące tych środków są dostępne dla personelu medycznego i pacjentek (lub rodziców/opiekunów). Poradnik dla pacjentki należy przekazać wszystkim kobietom w wieku rozrodczym i stosującym topiramat oraz rodzicom/opiekunom dziewczynek. Do opakowania produktu leczniczego Etopro dołączona jest karta pacjenta.³¹

Nietolerancja laktozy

Produkt Etopro tabletki powlekane 50 mg zawiera laktozę jednowodną. Nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³²

Zawartość sodu

Lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej tabletce, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.³³