Właściwości farmakodynamiczne leku

Lamotrygina, substancja czynna produktu leczniczego Epitrigine, należy do grupy farmakoterapeutycznej innych leków przeciwpadaczkowych, oznaczonej kodem ATC: N03AX09. Jest to lek o udokumentowanym działaniu przeciwpadaczkowym oraz zastosowaniu w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych. ¹

Mechanizm działania

Badania farmakologiczne wskazują, że lamotrygina działa jako zależny od stosowania i napięcia bloker kanałów sodowych bramkowanych napięciem. Jej przeciwpadaczkowe właściwości opierają się na dwóch głównych mechanizmach: hamowaniu powtarzających się z wysoką częstotliwością wyładowań neuronów oraz hamowaniu uwalniania glutaminianu – neuroprzekaźnika odgrywającego kluczową rolę w patogenezie napadów padaczkowych. ²

W przypadku zaburzeń afektywnych dwubiegunowych dokładny mechanizm działania terapeutycznego lamotryginy nie został jeszcze w pełni wyjaśniony. Przypuszcza się jednak, że znaczącą rolę odgrywa interakcja leku z kanałami sodowymi bramkowanymi napięciem. ³

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Lamotrygina wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w zakresie wpływu na funkcje ośrodkowego układu nerwowego. Badania przeprowadzone wśród zdrowych ochotników wykazały, że dawka 240 mg lamotryginy nie powodowała istotnych zmian w porównaniu z placebo w zakresie precyzyjnej koordynacji wzrokowo-słuchowej, ruchów gałek ocznych czy równowagi ciała. Dla porównania, podanie 1000 mg fenytoiny lub 10 mg diazepamu prowadziło do znacznego zaburzenia tych funkcji oraz wywoływało subiektywne działanie uspokajające. ⁴

Podobne wyniki uzyskano w innym badaniu, gdzie pojedyncze dawki doustne lamotryginy wynoszące 150 mg i 300 mg nie różniły się istotnie od placebo pod względem wpływu na koordynację wzrokowo-słuchową, ruchy gałek ocznych czy równowagę. Natomiast karbamazepina w dawce 600 mg znacząco zaburzała te funkcje oraz dodatkowo zwiększała częstość akcji serca. ⁵

Wpływ na przewodzenie elektryczne w sercu

W ramach oceny bezpieczeństwa kardiologicznego przeprowadzono badanie wpływu powtarzanych dawek lamotryginy (do 400 mg/dobę) na przewodzenie impulsów elektrycznych w sercu u zdrowych dorosłych ochotników. Analizę przeprowadzono z wykorzystaniem 12-odprowadzeniowego EKG. Nie stwierdzono istotnego klinicznie wpływu lamotryginy na odstęp QT w porównaniu z placebo, co potwierdza bezpieczeństwo kardiologiczne leku. ⁶

Skuteczność kliniczna w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych

Skuteczność lamotryginy w profilaktyce epizodów zaburzeń nastroju u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi typu I została potwierdzona w dwóch kluczowych badaniach klinicznych. ⁷

Pierwszym z nich było badanie SCAB2003 – wieloośrodkowe, randomizowane, prowadzone metodą podwójnie ślepej próby, kontrolowane placebo i litem. Badanie to miało na celu ocenę skuteczności stałej dawki lamotryginy w długoterminowym zapobieganiu nawrotom objawów depresji i/lub manii oraz zapobieganiu występowania kolejnych epizodów chorobowych u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi typu I, u których niedawno wystąpił lub aktualnie występował ciężki epizod depresyjny. ⁸

Metodologia badania zakładała, że po ustabilizowaniu nastroju przy pomocy lamotryginy (stosowanej w monoterapii lub w terapii skojarzonej), pacjenci byli losowo przydzielani do jednej z pięciu grup terapeutycznych:

• leczonej lamotryginą w dawce 50 mg/dobę
• leczonej lamotryginą w dawce 200 mg/dobę
• leczonej lamotryginą w dawce 400 mg/dobę
• leczonej litem (przy utrzymywaniu stężenia w surowicy w zakresie 0,8-1,1 mmol/l)
• otrzymującej placebo

Okres obserwacji wynosił maksymalnie 76 tygodni (18 miesięcy). Głównym punktem końcowym badania był czas do interwencji z powodu wystąpienia epizodu zaburzeń nastroju (TIME), przy czym interwencja polegała na zastosowaniu dodatkowej farmakoterapii lub leczenia elektrowstrząsami. ⁹

Drugie badanie – SCAB2006 – miało podobną konstrukcję do badania SCAB2003, jednak wprowadzono w nim dwie istotne modyfikacje. Po pierwsze, zastosowano zmienną dawkę lamotryginy w zakresie od 100 do 400 mg/dobę (w przeciwieństwie do stałych dawek w pierwszym badaniu). Po drugie, do badania kwalifikowano pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi typu I, u których ostatnio wystąpił lub aktualnie występował epizod maniakalny (a nie depresyjny jak w badaniu SCAB2003). ¹⁰

Wyniki obu tych badań potwierdziły skuteczność lamotryginy w zapobieganiu epizodom zaburzeń nastroju u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi typu I, co uzasadnia jej zastosowanie w terapii podtrzymującej tego schorzenia.