Właściwości farmakodynamiczne
Egzysta 300 mg

Mechanizm działania pregabaliny

Pregabalina, będąca pochodną kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) – [kwas(S)-3-(aminometylo)-5-metyloheksanowy], wykazuje specyficzny mechanizm działania farmakodynamicznego. Substancja ta wiąże się z pomocniczą podjednostką (białko α-δ) kanałów wapniowych otwieranych poprzez zmianę napięcia błonowego w ośrodkowym układzie nerwowym. To selektywne wiązanie stanowi podstawowy mechanizm odpowiedzialny za działanie terapeutyczne leku.¹

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Ból neuropatyczny

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność pregabaliny w leczeniu bólu neuropatycznego w kilku specyficznych stanach klinicznych obejmujących neuropatię cukrzycową, neuralgię po przebytym półpaścu oraz ból neuropatyczny po urazie rdzenia kręgowego. Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań dotyczących innych modeli bólu neuropatycznego.²

Pregabalina była oceniana w 10 kontrolowanych badaniach klinicznych, z których część trwała do 13 tygodni przy dawkowaniu dwa razy na dobę (BID), a część do 8 tygodni przy dawkowaniu trzy razy na dobę (TID). Warto podkreślić, że schematy dawkowania BID i TID wykazywały porównywalne profile bezpieczeństwa i skuteczności.³

W badaniach klinicznych trwających do 12 tygodni dotyczących bólu neuropatycznego pochodzenia zarówno obwodowego, jak i ośrodkowego, zmniejszenie nasilenia bólu odnotowano już w pierwszym tygodniu terapii, a efekt ten utrzymywał się przez cały okres trwania badania.⁴

W kontrolowanych badaniach klinicznych dotyczących obwodowego bólu neuropatycznego, u 35% pacjentów leczonych pregabaliną i zaledwie u 18% pacjentów otrzymujących placebo zaobserwowano poprawę wynoszącą co najmniej 50% w skalach oceny nasilenia bólu. Analizując wyniki z uwzględnieniem występowania senności jako działania niepożądanego, wśród pacjentów nieodczuwających senności poprawę taką obserwowano u 33% pacjentów przyjmujących pregabalinę w porównaniu do 18% pacjentów przyjmujących placebo. W grupie pacjentów, u których wystąpiła senność, poprawę odnotowano u 48% osób leczonych pregabaliną i tylko u 16% otrzymujących placebo.⁵

W kontrolowanym badaniu klinicznym dotyczącym ośrodkowego bólu neuropatycznego stwierdzono poprawę w punktowej ocenie nasilenia bólu o co najmniej 50% u 22% pacjentów leczonych pregabaliną i tylko u 7% pacjentów otrzymujących placebo.⁶

Padaczka

Terapia skojarzona

Skuteczność pregabaliny w leczeniu padaczki była przedmiotem 3 kontrolowanych badań klinicznych, trwających 12 tygodni, w których lek podawano według schematów dawkowania BID lub TID. Analogicznie jak w przypadku badań nad bólem neuropatycznym, profile bezpieczeństwa stosowania i skuteczności schematów dawkowania BID i TID były zbliżone.⁷

Istotne klinicznie zmniejszenie częstości napadów padaczkowych obserwowano już przed upływem pierwszego tygodnia leczenia, co świadczy o szybkim początku działania leku.⁸

Dzieci i młodzież

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania pregabaliny w terapii skojarzonej w leczeniu padaczki u dzieci poniżej 12 lat i młodzieży nie zostały jednoznacznie określone. W badaniu farmakokinetyki i tolerancji, obejmującym pacjentów w wieku od 3 miesięcy do 16 lat (n=65), działania niepożądane były podobne do obserwowanych u dorosłych.⁹

Przeprowadzono kompleksowe badania w populacji pediatrycznej, obejmujące:

• 12-tygodniowe badanie kontrolowane placebo z udziałem 295 pacjentów w wieku od 4 do 16 lat
• 14-dniowe badanie kontrolowane placebo z udziałem 175 pacjentów w wieku od 1 miesiąca do poniżej 4 lat
• dwa roczne otwarte badania bezpieczeństwa z udziałem grup liczących 54 i 431 pacjentów pediatrycznych z padaczką w wieku od 3 miesięcy do 16 lat

Wyniki tych badań wykazały, że u dzieci i młodzieży częściej niż u dorosłych pacjentów z padaczką występowały określone działania niepożądane, takie jak gorączka i zakażenia górnych dróg oddechowych.¹⁰

W 12-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo u pacjentów pediatrycznych (w wieku 4-16 lat) zastosowano trzy różne schematy terapeutyczne:

• pregabalina w dawce 2,5 mg/kg mc./dobę (maksymalnie 150 mg/dobę)
• pregabalina w dawce 10 mg/kg mc./dobę (maksymalnie 600 mg/dobę)
• placebo

Odsetek pacjentów, u których odnotowano co najmniej 50% zmniejszenie liczby napadów częściowych w porównaniu do wartości wyjściowych, wynosił 40,6% w grupie otrzymującej wyższą dawkę pregabaliny (p = 0,0068 vs placebo), 29,1% w grupie otrzymującej niższą dawkę (p = 0,2600 vs placebo) oraz 22,6% w grupie placebo. Wyniki te wskazują na zależny od dawki efekt terapeutyczny pregabaliny.¹¹

W 14-dniowym badaniu kontrolowanym placebo u młodszych pacjentów pediatrycznych (w wieku od 1 miesiąca do poniżej 4 lat) stosowano następujące schematy leczenia:

• pregabalina w dawce 7 mg/kg mc./dobę
• pregabalina w dawce 14 mg/kg mc./dobę
• placebo

Mediany całodobowej częstości napadów przed rozpoczęciem leczenia i podczas wizyty końcowej wynosiły odpowiednio:

• 4,7 i 3,8 w grupie otrzymującej pregabalinę w dawce 7 mg/kg mc./dobę
• 5,4 i 1,4 w grupie otrzymującej pregabalinę w dawce 14 mg/kg mc./dobę
• 2,9 i 2,3 w grupie placebo

Wykazano, że pregabalina w dawce 14 mg/kg mc./dobę znacząco zmniejszała przekształconą logarytmicznie częstość napadów częściowych w porównaniu z placebo (p = 0,0223), natomiast w grupie otrzymującej niższą dawkę nie zaobserwowano takiej poprawy.¹²

W 12-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo oceniano skuteczność pregabaliny u pacjentów z pierwotnie uogólnionymi napadami toniczno-klonicznymi (PGTC). Badanie obejmowało 219 uczestników w wieku od 5 do 65 lat (w tym 66 w wieku od 5 do 16 lat), przydzielonych do jednej z trzech grup:

• pregabalina w dawce 5 mg/kg mc./dobę (maks. 300 mg/dobę) jako terapia wspomagająca
• pregabalina w dawce 10 mg/kg mc./dobę (maks. 600 mg/dobę) jako terapia wspomagająca
• placebo jako terapia wspomagająca

Odsetek pacjentów, u których częstość napadów PGTC zmniejszyła się o co najmniej 50%, wynosił odpowiednio 41,3%, 38,9% i 41,7% dla wymienionych grup, co nie wykazało przewagi pregabaliny nad placebo w tym wskazaniu.¹³

Monoterapia (pacjenci nowo zdiagnozowani)

Pregabalina była oceniana w kontrolowanym badaniu klinicznym trwającym 56 tygodni z zastosowaniem schematu dawkowania BID. W badaniu tym nie wykazano równoważności (non-inferiority) pregabaliny względem lamotryginy w zakresie przyjętego punktu końcowego, zdefiniowanego jako 6-miesięczny okres wolny od napadów drgawek. Zarówno pregabalina, jak i lamotrygina charakteryzowały się jednak podobnym profilem bezpieczeństwa i były dobrze tolerowane przez pacjentów.¹⁴

Uogólnione zaburzenia lękowe

Pregabalina była przedmiotem szeregu badań klinicznych oceniających jej skuteczność w leczeniu uogólnionych zaburzeń lękowych (GAD), w tym:

• 6 kontrolowanych badań trwających 4-6 tygodni
• 8-tygodniowego badania z udziałem pacjentów w podeszłym wieku
• długookresowego badania dotyczącego zapobiegania nawrotom objawów, z 6-miesięczną fazą prowadzoną metodą podwójnie ślepej próby

Kluczową obserwacją było zmniejszenie nasilenia objawów GAD, określane za pomocą skali oceny lęku Hamiltona (Hamilton Anxiety Rating Scale – HAM-A), które odnotowano już w pierwszym tygodniu leczenia.¹⁵

W kontrolowanych badaniach klinicznych (trwających 4-8 tygodni) poprawę o co najmniej 50% całkowitej punktacji w skali HAM-A od momentu rozpoczęcia badania do punktu końcowego odnotowano u 52% pacjentów leczonych pregabaliną w porównaniu do 38% pacjentów otrzymujących placebo, co świadczy o istotnej klinicznie skuteczności leku w tym wskazaniu.¹⁶

Bezpieczeństwo okulistyczne

W kontrolowanych badaniach klinicznych zaobserwowano niewyraźne widzenie u większego odsetka pacjentów otrzymujących pregabalinę w porównaniu do pacjentów otrzymujących placebo. Warto podkreślić, że objaw ten ustępował w większości przypadków w miarę kontynuacji leczenia, co sugeruje rozwój tolerancji na to działanie niepożądane.¹⁷

W ramach kontrolowanych badań klinicznych przeprowadzono kompleksowe badania okulistyczne u ponad 3600 pacjentów, które obejmowały:

• badania ostrości widzenia
• formalne badania pola widzenia
• badania dna oka po rozszerzeniu źrenicy

Wyniki tych badań wykazały:

• zmniejszenie ostrości widzenia u 6,5% pacjentów leczonych pregabaliną i u 4,8% pacjentów otrzymujących placebo
• zmiany pola widzenia u 12,4% pacjentów leczonych pregabaliną i u 11,7% pacjentów otrzymujących placebo
• zmiany w badaniach dna oka u 1,7% pacjentów leczonych pregabaliną i u 2,1% pacjentów otrzymujących placebo

Dane te sugerują, że pregabalina może wiązać się z nieznacznie podwyższonym ryzykiem zaburzeń widzenia, jednak obserwowane różnice między grupami są niewielkie i mogą nie mieć istotnego znaczenia klinicznego.¹⁸

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Pregabalina, substancja czynna leku Egzysta, należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwpadaczkowe, inne leki przeciwpadaczkowe, kod ATC: N03AX16.¹⁹