Dawkowanie leku Edicin

Edicin (wankomycyna) podawany jest w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji, dostępny w dawkach 500 mg oraz 1 g. Dawkowanie powinno być dostosowane indywidualnie w zależności od rodzaju zakażenia, masy ciała pacjenta, wieku oraz funkcji nerek. W odpowiednich przypadkach wankomycyna powinna być stosowana w skojarzeniu z innymi lekami przeciwbakteryjnymi dla osiągnięcia optymalnego efektu terapeutycznego¹.

Dawkowanie dożylne

Dawka początkowa powinna być ustalona na podstawie całkowitej masy ciała pacjenta. Kolejne modyfikacje dawkowania powinny opierać się na monitorowaniu stężenia leku w surowicy w celu osiągnięcia docelowego stężenia terapeutycznego. Przy ustalaniu kolejnych dawek i interwałów pomiędzy nimi konieczne jest uwzględnienie czynności nerek pacjenta².

Zalecane schematy dawkowania

Pacjenci w wieku 12 lat i starsi: Zalecana dawka wynosi 15-20 mg/kg masy ciała co 8-12 godzin (nie należy przekraczać 2 g na pojedynczą dawkę). W przypadku pacjentów w ciężkim stanie można rozważyć zastosowanie dawki nasycającej 25-30 mg/kg masy ciała, aby szybciej osiągnąć docelowe minimalne stężenie wankomycyny w surowicy³.

Niemowlęta od pierwszego miesiąca życia i dzieci poniżej 12 lat: Zalecana dawka dożylna wynosi 10-15 mg/kg masy ciała co 6 godzin⁴.

Noworodki urodzone o czasie (od urodzenia do 27 dni wieku pourodzeniowego) oraz wcześniaki: W celu ustalenia optymalnego schematu dawkowania dla noworodków zaleca się konsultację z lekarzem doświadczonym w leczeniu tej grupy pacjentów⁵.

PMA: wiek postkoncepcyjny [czas, jaki upłynął od pierwszego dnia ostatniego krwawienia miesiączkowego do porodu (wiek ciążowy) plus czas, jaki upłynął od urodzenia (wiek pourodzeniowy)]⁶.

Czas trwania leczenia

Czas trwania leczenia powinien być dostosowany do rodzaju i ciężkości zakażenia oraz indywidualnej odpowiedzi klinicznej pacjenta⁷.

* Kontynuować do momentu, w którym niepotrzebne będzie dalsze usuwanie martwiczych tkanek, stan kliniczny pacjenta poprawi się i pacjent nie będzie gorączkował od 48 do 72 godzin.
** W przypadku okołoprotezowych zakażeń stawów należy rozważyć dłuższe cykle doustnego leczenia supresyjnego odpowiednimi antybiotykami.
*** Czas trwania i konieczność stosowania leczenia skojarzonego zależy od typu zastawki i mikroorganizmu⁸.

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku może być konieczne zmniejszenie dawek podtrzymujących ze względu na związane z wiekiem ograniczenie funkcji nerek⁹.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy uwzględnić wstępną dawkę początkową, a następnie przeprowadzać regularne oznaczenia minimalnego stężenia wankomycyny w surowicy. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub poddawanych leczeniu nerkozastępczemu (RRT) ze względu na liczne zmienne wpływające na stężenie wankomycyny¹⁰.

W przypadku łagodnych lub umiarkowanych zaburzeń czynności nerek nie wolno zmniejszać dawki początkowej. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek preferowane jest wydłużenie odstępów między dawkami zamiast zmniejszania ich wielkości¹¹.

Należy dokładnie ocenić jednocześnie podawane leki, które mogą wpływać na klirens wankomycyny lub nasilać jej działania niepożądane¹².

Wankomycyna jest w niewielkim stopniu usuwana podczas standardowej hemodializy przerywanej. Jednak zastosowanie błon filtracyjnych o dużej przepuszczalności lub ciągłego leczenia nerkozastępczego (CRRT) zwiększa klirens wankomycyny i wymaga podawania dawek uzupełniających (zwykle po sesji hemodializy)¹³.

Pacjenci dorośli z zaburzeniami czynności nerek

Modyfikacje dawkowania u dorosłych pacjentów mogą być oparte na szacunkowej wartości filtracji kłębuszkowej (eGFR) obliczonej według następującego wzoru¹⁴:

Mężczyźni: [masa (kg) x 140 – wiek (lata)] / 72 x stężenie kreatyniny w surowicy (mg/dl)
Kobiety: 0,85 x wartość wyliczona wg powyższego wzoru¹⁵

Standardowa dawka początkowa dla dorosłych pacjentów wynosi 15-20 mg/kg masy ciała. U pacjentów z klirensem kreatyniny 20-49 ml/min dawkę tę można podawać co 24 godziny. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 20 ml/min) lub poddawanych terapii nerkozastępczej, odstępy między dawkami i ich wielkość należy ustalać w oparciu o monitorowanie minimalnego stężenia wankomycyny w surowicy oraz uwzględniając resztkową czynność nerek¹⁶.

U pacjentów w stanie krytycznym z zaburzeniami czynności nerek nie należy zmniejszać początkowej dawki nasycającej (25-30 mg/kg masy ciała)¹⁷.

Dzieci i młodzież z zaburzeniami czynności nerek

U dzieci w wieku od 1 roku i młodzieży modyfikacje dawkowania mogą opierać się na szacunkowej wartości filtracji kłębuszkowej (eGFR) obliczonej według zmodyfikowanego wzoru Schwartza¹⁸:

eGFR (ml/min/1,73 m²) = (wzrost w cm x 0,413) / stężenie kreatyniny w surowicy (mg/dl)
eGFR (ml/min/1,73 m²) = (wzrost w cm x 36,2) / stężenie kreatyniny w surowicy (μmol/l)¹⁹

W przypadku noworodków i niemowląt poniżej 1. roku życia należy skonsultować się ze specjalistą, ponieważ wzór Schwartza nie ma zastosowania u takich pacjentów²⁰.

* Odpowiednie odstępy między dawkami i wielkość kolejnych dawek w dużym stopniu zależą od stosowanej metody leczenia nerkozastępczego i powinny być ustalane na podstawie monitorowania stężenia wankomycyny w surowicy przed podaniem oraz uwzględniać resztkową czynność nerek. W zależności od sytuacji klinicznej można rozważyć wstrzymanie kolejnej dawki do czasu oznaczenia stężenia wankomycyny we krwi²¹.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z niewydolnością wątroby nie ma konieczności dostosowania dawki²².

Pacjentki w ciąży

U kobiet w ciąży może być konieczne znaczne zwiększenie dawek w celu osiągnięcia terapeutycznego stężenia wankomycyny w surowicy²³.

Pacjenci otyli

U pacjentów otyłych dawkę początkową należy dostosować indywidualnie na podstawie całkowitej masy ciała, tak samo jak u pacjentów o prawidłowej masie ciała²⁴.

Podanie doustne

Dawkowanie doustne u pacjentów w wieku 12 lat i starszych

W leczeniu zakażeń wywołanych przez Clostridium difficile (CDI) zalecane są następujące dawki²⁵:

• Pierwszy epizod nieciężkiego CDI: 125 mg co 6 godzin przez 10 dni
• Ciężkie lub powikłane zakażenie: dawka może być zwiększona do 500 mg co 6 godzin przez 10 dni

Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 2 g²⁶.

U pacjentów z wielokrotnymi nawrotami można rozważyć dwa schematy terapeutyczne²⁷:

1. Leczenie aktualnego epizodu CDI wankomycyną w dawce 125 mg cztery razy na dobę przez 10 dni, a następnie stopniowe zmniejszanie dawki do 125 mg na dobę
2. Stosowanie schematu pulsacyjnego: 125-500 mg/dobę co 2-3 dni przez co najmniej 3 tygodnie

Dawkowanie doustne u noworodków, niemowląt i dzieci poniżej 12 roku życia

Zalecana dawka wankomycyny dla tej grupy wiekowej to 10 mg/kg masy ciała co 6 godzin przez 10 dni. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 2 g²⁸.

Czas trwania leczenia wankomycyną może wymagać dostosowania do indywidualnego przebiegu klinicznego. W miarę możliwości należy przerwać stosowanie produktu przeciwbakteryjnego podejrzewanego o wywołanie CDI. Konieczne jest zapewnienie odpowiedniego uzupełnienia płynów i elektrolitów²⁹.

Monitoring stężenia wankomycyny

Częstość monitorowania stężenia terapeutycznego leku (TDM – therapeutic drug monitoring) należy dostosować indywidualnie do sytuacji klinicznej i odpowiedzi na leczenie. Częstotliwość pobierania próbek może wynosić od codziennego pobierania u niestabilnych hemodynamicznie pacjentów do co najmniej raz w tygodniu u pacjentów stabilnych wykazujących dobrą odpowiedź na leczenie³⁰.

U pacjentów poddawanych hemodializie przerywanej stężenie wankomycyny należy oznaczyć przed rozpoczęciem sesji hemodializy³¹.

Monitorowanie stężenia wankomycyny w surowicy po podaniu doustnym powinno być przeprowadzane u pacjentów z zapalnymi chorobami jelit³².

Minimalne terapeutyczne stężenie wankomycyny we krwi powinno mieścić się w zakresie 10-20 mg/l, w zależności od miejsca zakażenia i wrażliwości patogenu. Laboratoria kliniczne zazwyczaj zalecają utrzymywanie stężenia minimalnego na poziomie 15-20 mg/l, co zapewnia lepsze pokrycie mikroorganizmów zakwalifikowanych jako wrażliwe z wartością MIC ≥1 mg/l³³.

W celu przewidywania indywidualnego dawkowania niezbędnego do osiągnięcia odpowiedniej wartości AUC, pomocne mogą być metody oparte na modelach. Podejście to można zastosować zarówno przy ustalaniu indywidualnej dawki początkowej, jak i przy modyfikacji dawek na podstawie wyników monitorowania stężenia terapeutycznego leku³⁴.

Sposób podawania

Podanie dożylne – szczegóły

Wankomycyna jest zwykle podawana dożylnie w postaci infuzji przerywanej. Rekomendacje dawkowania przedstawione powyżej odnoszą się do tego sposobu podawania³⁵.

Lek powinien być podawany wyłącznie w powolnej infuzji dożylnej trwającej co najmniej godzinę lub z maksymalną szybkością 10 mg/min (w zależności, który okres jest dłuższy). Roztwór musi być odpowiednio rozcieńczony – co najmniej 100 ml na 500 mg lub co najmniej 200 ml na 1000 mg³⁶.

Pacjenci z ograniczeniem podaży płynów mogą otrzymywać bardziej stężone roztwory (500 mg/50 ml lub 1000 mg/100 ml), jednak w takim przypadku zwiększone jest ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z infuzją³⁷.

W niektórych przypadkach, np. u pacjentów z niestabilnym klirensem wankomycyny, można rozważyć stosowanie ciągłej infuzji wankomycyny³⁸.

Podanie doustne – szczegóły

Do sporządzenia roztworu doustnego można wykorzystać zawartość fiolki. Roztwór przygotowuje się przez rozpuszczenie zawartości fiolki (500 mg wankomycyny) w 30 ml wody. Przygotowaną dawkę można podać pacjentowi doustnie lub przez zgłębnik nosowo-żołądkowy. W celu poprawy smaku do roztworu można dodać syrop³⁹.