Właściwości farmakodynamiczne leku Depralin

Escytalopram, substancja czynna leku Depralin, należy do grupy farmaceutycznej selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), sklasyfikowanej kodem ATC: N06AB10. Lek ten wykazuje działanie terapeutyczne w leczeniu dużych epizodów depresji, fobii społecznej, zaburzenia lękowego uogólnionego oraz zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego.¹

Mechanizm działania

Escytalopram działa jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) charakteryzujący się dużym powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania. Dodatkowo wiąże się z miejscem allosterycznym na transporterze serotoniny, jednak z 1000-krotnie mniejszym powinowactwem. Mechanizm działania escytalopramu opiera się wyłącznie na hamowaniu zwrotnego wychwytu serotoniny (5-HT), co stanowi jedyne wyjaśnienie jego farmakologicznych i klinicznych efektów.²

Istotną cechą escytalopramu jest brak lub niewielkie powinowactwo do wielu innych receptorów, włączając:³

• Receptory serotoninergiczne 5-HT_1A i 5-HT₂
• Receptory dopaminergiczne DA D₁ i D₂
• Receptory adrenergiczne α₁-, α₂-, β-
• Receptory histaminowe H₁
• Cholinergiczne receptory muskarynowe
• Receptory benzodiazepinowe
• Receptory opioidowe

Działanie elektrofizjologiczne

W badaniach elektrokardiograficznych prowadzonych metodą podwójnie ślepej próby w grupie zdrowych ochotników wykazano, że escytalopram wpływa na odstęp QT. Po podaniu dawki 10 mg/dobę obserwowano wydłużenie wartości wyjściowej QTc (z korektą Fridericia) o 4,3 ms (90% CI: 2,2; 6,4). Większe wydłużenie, wynoszące 10,7 ms (90% CI: 8,6; 12,8), odnotowano przy dawce 30 mg/dobę, co ma szczególne znaczenie w kontekście bezpieczeństwa kardiologicznego stosowania leku.⁴

Skuteczność kliniczna

Duże epizody depresji

Skuteczność escytalopramu w krótkoterminowym leczeniu dużych epizodów depresji została potwierdzona w trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo. W badaniach tych wykazano istotną klinicznie poprawę stanu pacjentów w porównaniu do grupy otrzymującej placebo.⁵

W długoterminowym badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom depresji uczestniczyło 274 pacjentów, którzy wykazali odpowiedź na leczenie escytalopramem w dawce 10 lub 20 mg na dobę podczas początkowej 8-tygodniowej otwartej fazy badania. Pacjentów tych zrandomizowano do grupy kontynuującej leczenie escytalopramem w tej samej dawce lub do grupy otrzymującej placebo, przez okres do 36 tygodni. Analiza wyników wykazała, że u pacjentów leczonych nieprzerwanie escytalopramem czas do nawrotu choroby był znacząco dłuższy w porównaniu do pacjentów otrzymujących placebo.⁶

Fobia społeczna

Escytalopram wykazał skuteczność w leczeniu fobii społecznej (zespołu lęku społecznego) zarówno w trzech krótkoterminowych (12-tygodniowych) badaniach, jak i w 6-miesięcznym badaniu zapobiegania nawrotom u pacjentów odpowiadających na leczenie. Dodatkowo przeprowadzono 24-tygodniowe badanie ustalania dawkowania, które potwierdziło skuteczność escytalopramu w dawkach 5, 10 i 20 mg.⁷

Zaburzenie lękowe uogólnione

W leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego escytalopram w dawkach 10 mg i 20 mg na dobę wykazał skuteczność we wszystkich czterech przeprowadzonych badaniach kontrolowanych placebo. Analiza zbiorcza danych z trzech badań o podobnym schemacie dawkowania, obejmująca 421 pacjentów otrzymujących escytalopram oraz 419 pacjentów przyjmujących placebo, wykazała:⁸

• Odpowiedź na leczenie: 47,5% w grupie escytalopramu wobec 28,9% w grupie placebo
• Remisja: 37,1% w grupie escytalopramu wobec 20,8% w grupie placebo

Co istotne, efekt terapeutyczny escytalopramu był obserwowany już po pierwszym tygodniu leczenia. Trwałość działania terapeutycznego potwierdzono w randomizowanym badaniu oceniającym skuteczność dawki 20 mg na dobę w okresie 24-74 tygodni u 373 pacjentów, którzy odpowiedzieli na 12-tygodniowe leczenie w fazie otwartej.⁹

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

W randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą, pacjenci leczeni escytalopramem w dawce 20 mg wykazali znaczącą poprawę w porównaniu do grupy otrzymującej placebo po 12 tygodniach terapii, co było mierzone całkowitą punktacją w skali Y-BOCS (skala obsesji i kompulsji Yale-Brown). Po przedłużeniu leczenia do 24 tygodni, zarówno pacjenci otrzymujący dawkę 10 mg, jak i 20 mg na dobę, osiągnęli lepsze wyniki w porównaniu do grupy placebo.¹⁰

Zdolność escytalopramu do zapobiegania nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego została udowodniona w badaniu składającym się z 16-tygodniowej fazy otwartej, po której pacjenci odpowiadający na leczenie zostali zrandomizowani do 24-tygodniowej fazy z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanej placebo. W badaniu tym wykazano skuteczność escytalopramu w dawkach 10 i 20 mg na dobę w zapobieganiu nawrotom choroby.¹¹