Działania niepożądane leku Depakine Chronosphere

Depakine Chronosphere, zawierający jako substancje czynne sodu walproinian i kwas walproinowy, może powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę możliwych działań niepożądanych tego leku, z uwzględnieniem częstości ich występowania oraz potencjalnych zagrożeń dla pacjenta.<sup data-drug="Depakine Chronosphere 750" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane wymienione poniżej uszeregowane są według częstości występowania przy zastosowaniu następującej konwencji: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (1

Wpływ na układ krwiotwórczy

W zakresie zaburzeń krwi i układu chłonnego bardzo często obserwuje się niedokrwistość i trombocytopenię, które mogą wymagać monitorowania parametrów morfologii krwi. Niezbyt często występują leukopenia i pancytopenia, a rzadko pojawiają się zespół mielodysplastyczny oraz niewydolność szpiku kostnego, w tym aplazja dotycząca krwinek czerwonych, agranulocytoza, niedokrwistość makrocytowa oraz makrocytemia.²

Zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne

Do zaburzeń metabolizmu i odżywiania często obserwowanych zalicza się hiponatremię oraz zwiększenie masy ciała, co jest istotne ze względu na możliwość rozwoju zespołu policystycznych jajników. Niezbyt często występuje zespół niedostosowanego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH) oraz hiperandrogenizm, który może objawiać się nadmiernym owłosieniem typu męskiego, wirylizmem, trądzikiem, łysieniem typu męskiego i/lub zwiększonym stężeniem androgenu. Rzadko obserwuje się niedoczynność tarczycy. Z częstością nieznaną mogą wystąpić hiperamonemia oraz otyłość.³

Szczególnej uwagi wymaga hiperamonemia, która może występować w postaci izolowanej i umiarkowanej, bez zmian w wynikach testów czynności wątroby, wówczas nie wymaga przerwania leczenia. Zgłaszano jednak również przypadki hiperamonemii z objawami neurologicznymi, co wymaga przeprowadzenia dodatkowych badań diagnostycznych.⁴

Zaburzenia układu nerwowego

W obrębie zaburzeń układu nerwowego bardzo często obserwuje się drżenie. Często występują zaburzenia pozapiramidowe, osłupienie (stupor), senność, drgawki, zaburzenia pamięci, ból głowy, oczopląs i zawroty głowy. Niezbyt często mogą pojawić się śpiączka, encefalopatia, letarg, przemijające objawy parkinsonizmu, ataksja, parestezje oraz nasilone napady drgawkowe. Rzadko występują przemijające otępienie związane z przemijającą atrofią mózgu, zaburzenia poznawcze oraz diplopia.⁵

Należy zwrócić uwagę, że osłupienie lub letarg mogą czasami prowadzić do przejściowej śpiączki (encefalopatii). Stany te, zarówno izolowane, jak i skojarzone z nawrotem napadów podczas leczenia walproinianem sodu, ustępują po odstawieniu leku lub zmniejszeniu jego dawki. Występują one najczęściej u pacjentów przyjmujących kilka leków przeciwpadaczkowych (zwłaszcza fenobarbital lub topiramat) lub po nagłym zwiększeniu dawki walproinianu sodu.⁶

Zaburzenia psychiczne

W zakresie zaburzeń psychicznych często występują stan splątania, halucynacje, agresja, pobudzenie i zaburzenia uwagi. Rzadko obserwuje się nietypowe zachowanie, nadaktywność psychomotoryczną oraz zaburzenia uczenia się, przy czym te ostatnie działania niepożądane obserwowane są głównie u dzieci i młodzieży.⁷

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

W obrębie zaburzeń żołądka i jelit często obserwuje się wymioty, nieprawidłowości dotyczące dziąseł (głównie hiperplazja dziąseł), zapalenie jamy ustnej, bóle żołądka i biegunkę. Biegunka występuje często u niektórych pacjentów na początku leczenia, jednak objawy te zwykle ustępują po kilku dniach bez konieczności przerywania terapii.⁸

Szczególnie poważnym działaniem niepożądanym jest zapalenie trzustki, które występuje niezbyt często, ale może być śmiertelne. Ryzyka tego powikłania wymaga szczególnej czujności, zwłaszcza u małych dzieci.⁹

Zaburzenia wątroby

U pacjentów przyjmujących Depakine Chronosphere często obserwuje się uszkodzenie wątroby. Szczególnie narażone są niemowlęta i małe dzieci, zwłaszcza poniżej 3 roku życia. Ryzyko tych powikłań zmniejsza się wraz z wiekiem.¹⁰

Zaburzenia skóry

W zakresie zaburzeń skóry i tkanki podskórnej bardzo często notuje się nadwrażliwość oraz przemijające i/lub zależne od dawki leku wypadanie włosów, a także zaburzenia paznokci i łożyska paznokcia. Niezbyt często występują obrzęk naczynioruchowy, wysypka i nieprawidłowości dotyczące włosa (takie jak nieprawidłowa struktura włosów, zmiany w kolorze włosów, nieprawidłowy wzrost włosów). Rzadko obserwuje się ciężkie reakcje skórne, takie jak martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy oraz zespół ciężkiej nadwrażliwości obejmujący wysypkę polekową z eozynofilią oraz objawami ogólnymi (DRESS).¹¹

Zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego

W obszarze zaburzeń mięśniowo-szkieletowych i tkanki łącznej niezbyt często występuje zmniejszenie gęstości mineralnej kości, osteopenia, osteoporoza oraz złamania. Rzadko obserwuje się układowy toczeń rumieniowaty oraz rabdomiolizę.¹²

Warto zaznaczyć, że u pacjentów stosujących Depakine Chronosphere w długoterminowej terapii może dochodzić do zmniejszenia gęstości mineralnej kości, jednakże mechanizm wpływu leku na metabolizm kostny nie został ustalony.¹³

Zaburzenia układu moczowego i rozrodczego

W zakresie zaburzeń nerek i dróg moczowych często występuje nietrzymanie moczu. Rzadko obserwuje się mimowolne oddawanie moczu, śródmiąższowe zapalenie nerek oraz zespół Fanconiego, którego mechanizm powstania nie jest znany.¹⁴

W obrębie zaburzeń układu rozrodczego i piersi często występują nieregularne cykle miesiączkowe, a niezbyt często brak miesiączki. Rzadko obserwuje się niepłodność męską oraz zespół policystycznych jajników.¹⁵

Zaburzenia naczyniowe i inne

W zakresie zaburzeń naczyniowych często występuje krwotok, a niezbyt często zapalenie naczyń. Do zaburzeń ogólnych niezbyt często zalicza się hipotermię oraz obwodowe obrzęki o umiarkowanym nasileniu.¹⁶

Z częstością nieznaną obserwuje się zaburzenia krzepnięcia, takie jak zmniejszenie aktywności czynników krzepnięcia (co najmniej jednego) oraz nieprawidłowe wyniki testów krzepnięcia (wydłużony czas protrombinowy, wydłużony czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, wydłużony czas trombinowy, wydłużony INR), a także niedobór biotyny/niedobór biotynidazy.¹⁷

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Profil bezpieczeństwa stosowania walproinianu u dzieci i młodzieży jest porównywalny z profilem bezpieczeństwa u dorosłych, jednak niektóre działania niepożądane mogą być cięższe lub występować głównie w tej grupie wiekowej.¹⁸

Szczególną uwagę należy zwrócić na zaburzenia psychiczne u dzieci i młodzieży, takie jak agresja, pobudzenie, zaburzenia uwagi, nieprawidłowe zachowanie, nadpobudliwość psychoruchowa i zaburzenia uczenia się, które są obserwowane głównie w tej grupie wiekowej.¹⁹

Tabela działań niepożądanych leku Depakine Chronosphere

Postępowanie w przypadku działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁰