Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Depakine Chrono

Leczenie przeciwpadaczkowe walproinianem sodu wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza prowadzącego. W rzadkich przypadkach wprowadzenie leku przeciwpadaczkowego może skutkować zwiększeniem częstości napadów padaczkowych lub pojawieniem się nowego typu napadów. W kontekście walproinianu zjawisko to obserwuje się głównie przy zmianie jednocześnie stosowanego leku przeciwpadaczkowego, interakcjach farmakokinetycznych, toksyczności (choroby wątroby lub encefalopatia) lub przedawkowaniu.¹

Ciężkie uszkodzenie wątroby

Podczas terapii walproinianem odnotowano przypadki ciężkiego uszkodzenia wątroby, które w niektórych sytuacjach kończyły się zgonem pacjenta. Szczególnie wysokie ryzyko wystąpienia tych zaburzeń dotyczy określonych grup pacjentów:²

• Niemowlęta i dzieci poniżej 3 lat życia z ciężką padaczką – ta grupa jest szczególnie narażona, zwłaszcza gdy pacjenci przyjmują jednocześnie kilka leków przeciwpadaczkowych³
• Pacjenci z padaczką i uszkodzeniem mózgu – są to szczególnie wrażliwe grupy pacjentów wymagające ścisłego monitorowania⁴
• Pacjenci z opóźnionym rozwojem psychomotorycznym – wymagają szczególnej uwagi podczas leczenia walproinianem⁵
• Pacjenci z wrodzonymi zaburzeniami metabolicznymi, szczególnie z:⁶
  • Zaburzeniami mitochondrialnymi (np. niedobór karnityny)
  • Zaburzeniami cyklu mocznikowego
  • Mutacjami POLG
  • Genetycznymi chorobami zwyrodnieniowymi

Warto podkreślić, że u dzieci powyżej 3 lat częstotliwość występowania poważnych zaburzeń wątroby znacząco spada i zmniejsza się progresywnie wraz z wiekiem.⁷

W zdecydowanej większości przypadków zaburzenia czynności wątroby obserwowano w pierwszych 6 miesiącach prowadzonej terapii. Najczęściej objawy pojawiały się między 2 a 12 tygodniem leczenia, szczególnie u pacjentów stosujących politerapię przeciwpadaczkową.⁸

Objawy uszkodzenia wątroby – wczesna diagnoza

Wczesna diagnoza uszkodzenia wątroby opiera się przede wszystkim na obserwacji objawów klinicznych. Lekarz prowadzący powinien zwrócić szczególną uwagę na dwa typy objawów, które mogą wystąpić zanim pojawi się żółtaczka, zwłaszcza u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka:⁹

1. Niespecyficzne objawy ogólne o nagłym początku, takie jak:
   • Osłabienie organizmu
   • Brak apetytu
   • Senność
   • Powtarzające się wymioty
   • Bóle brzucha

   ¹⁰

2. Nawrót napadów padaczkowych pomimo właściwie prowadzonego leczenia¹¹

Konieczne jest, aby pacjent lub jego rodzina (w przypadku dziecka) zostali poinformowani o konieczności natychmiastowej konsultacji lekarskiej w przypadku wystąpienia wyżej wymienionych objawów. Poza przeprowadzeniem badania lekarskiego niezbędne jest wykonanie laboratoryjnych testów oceniających parametry czynności wątroby.¹²

Monitorowanie funkcji wątroby

Przed rozpoczęciem leczenia oraz podczas pierwszych 6 miesięcy terapii walproinianem należy regularnie monitorować czynność wątroby. W przypadku modyfikacji jednocześnie stosowanych leków, które mogą wpływać na funkcjonowanie wątroby (zwiększenie dawki lub dodanie nowego leku), konieczne może być wznowienie monitorowania parametrów wątrobowych.¹³

Wśród rutynowych badań laboratoryjnych szczególne znaczenie mają testy oceniające syntezę białek, zwłaszcza czas protrombinowy (PT). W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego czasu protrombinowego, szczególnie gdy towarzyszą mu inne nieprawidłowe wyniki badań, takie jak:¹⁴

• Znaczące obniżenie stężenia fibrynogenu
• Obniżenie stężenia czynników krzepnięcia
• Podwyższone stężenie bilirubiny
• Podwyższona aktywność aminotransferaz

lekarz powinien natychmiast przerwać leczenie walproinianem sodu. W przypadku jednoczesnego stosowania preparatów zawierających salicylany, należy przerwać również ich podawanie, ponieważ mają one tę samą drogę przemian metabolicznych co walproinian.¹⁵

Ryzyko uszkodzenia wątroby przy politerapii

Szczególną ostrożność należy zachować podczas jednoczesnego stosowania walproinianu z innymi lekami, które mogą zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby. Dotyczy to szczególnie:¹⁶

• Salicylanów – ze względu na wspólną drogę metaboliczną z walproinianem
• Innych leków przeciwpadaczkowych, w tym kanabidiolu
• Politerapii przeciwpadaczkowej – szczególnie u najmłodszych pacjentów

Warto podkreślić, że u wszystkich pacjentów leczonych walproinianem sodu istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony wątroby, jednak znacznie wyższe jest ono w wymienionych wcześniej grupach ryzyka. Systematyczne monitorowanie oraz wczesne rozpoznanie objawów uszkodzenia wątroby ma kluczowe znaczenie dla bezpiecznego prowadzenia terapii walproinianem.¹⁷