Działania niepożądane leku Depakine Chrono

Depakine Chrono zawiera substancję czynną walproinian sodu w połączeniu z kwasem walproinowym, podawaną w postaci tabletek powlekanych o przedłużonym uwalnianiu. Podczas stosowania tego leku mogą wystąpić różnorodne działania niepożądane, które wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego ze względu na potencjalne zagrożenia dla zdrowia pacjenta.<sup data-drug="Depakine Chrono 300" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane wymienione poniżej uszeregowane są według częstości występowania przy zastosowaniu następującej konwencji: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (1

Działania niepożądane w poszczególnych układach narządów

W trakcie terapii walproinianem obserwuje się szereg zaburzeń hematologicznych, wśród których niedokrwistość i trombocytopenia występują bardzo często. Rzadziej obserwuje się leukopenię, pancytopenię, niewydolność szpiku kostnego oraz agranulocytozę. W rzadkich przypadkach może dojść do rozwoju zespołu mielodysplastycznego.²

W zakresie zaburzeń metabolicznych i odżywiania często występuje hiponatremia oraz zwiększenie masy ciała, które może być jednym z czynników rozwoju zespołu policystycznych jajników. Z nieznaną częstością stwierdza się hiperamonemię, która może przebiegać jako izolowana i umiarkowana, nie wymagająca przerwania leczenia, ale również jako stan z objawami neurologicznymi wymagający dodatkowych badań. Odnotowuje się również przypadki hipokarnitynemi oraz otyłości.³

Zaburzenia endokrynologiczne mogą manifestować się niedoczynnością tarczycy oraz zespołem niedostosowanego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Może wystąpić również hiperandrogenizm objawiający się nadmiernym owłosieniem typu męskiego, wirylizmem, trądzikiem, łysieniem typu męskiego i/lub zwiększonym stężeniem androgenu.⁴

W obszarze zaburzeń układu nerwowego bardzo często występuje drżenie. Często obserwuje się zaburzenia pozapiramidowe, osłupienie, senność, drgawki, zaburzenia pamięci, ból głowy, oczopląs i zawroty głowy. Niezbyt często może dojść do śpiączki, encefalopatii czy letargu. Te ostatnie stany mogą być związane z nawrotem napadów padaczkowych i często ustępują po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku.⁵

W zakresie psychiatrycznym często obserwuje się stan splątania, halucynacje, agresję, pobudzenie i zaburzenia uwagi. Rzadziej występują nietypowe zachowania, nadaktywność psychomotoryczna i zaburzenia uczenia się, które są głównie obserwowane u dzieci i młodzieży.⁶

Często występują zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, nieprawidłowości dotyczące dziąseł (głównie hiperplazja), zapalenie jamy ustnej, bóle żołądka i biegunka. Szczególnie niebezpieczne jest zapalenie trzustki, które może zakończyć się zgonem.⁷

Istotnym zagrożeniem jest uszkodzenie wątroby, występujące często, przy czym szczególnie narażone są niemowlęta i małe dzieci, zwłaszcza poniżej 3. roku życia. Ryzyko to zmniejsza się wraz z wiekiem.⁸

W obszarze dermatologicznym bardzo często występuje nadwrażliwość, przemijające wypadanie włosów oraz zaburzenia paznokci. Rzadziej obserwuje się poważne reakcje skórne, takie jak martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona czy zespół DRESS.⁹

Zaburzenia w układzie mięśniowo-szkieletowym obejmują zmniejszenie gęstości mineralnej kości, osteopenię, osteoporozę oraz złamania, a w rzadkich przypadkach rabdomiolizę i układowy toczeń rumieniowaty.¹⁰

W zakresie układu moczowo-płciowego często występuje nietrzymanie moczu, rzadziej mimowolne oddawanie moczu, śródmiąższowe zapalenie nerek oraz zespół Fanconiego. Mogą wystąpić również zaburzenia funkcji rozrodczych, takie jak nieregularne cykle miesiączkowe, brak miesiączki, niepłodność męska oraz zespół policystycznych jajników.¹¹

Podczas leczenia walproinianem bardzo często obserwuje się zmniejszenie aktywności czynników krzepnięcia oraz nieprawidłowe wyniki testów krzepnięcia, takie jak wydłużenie czasu protrombinowego, czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji, czasu trombinowego oraz wartości INR. Często występują krwotoki.¹²

Tabela działań niepożądanych walproinianu sodu

Szczególne populacje pacjentów

Dzieci i młodzież wykazują podobny profil bezpieczeństwa jak dorośli, ale niektóre działania niepożądane mogą być u nich cięższe lub występować częściej. Szczególnie narażone są niemowlęta i małe dzieci poniżej 3. roku życia, u których istnieje zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby i zapalenia trzustki. Ryzyko to zmniejsza się wraz z wiekiem.¹³

Zaburzenia psychiczne, takie jak agresja, pobudzenie, zaburzenia uwagi, nieprawidłowe zachowanie, nadpobudliwość psychoruchowa i zaburzenia uczenia się obserwuje się głównie u dzieci i młodzieży.¹⁴

Specyficzne reakcje wymagające szczególnej uwagi

Na szczególną uwagę zasługują stany osłupienia, letargu lub śpiączki (encefalopatii), które mogą wystąpić zarówno jako izolowane, jak i powiązane z nawrotem napadów podczas leczenia walproinianem. Stany te najczęściej występują u pacjentów otrzymujących kilka leków przeciwpadaczkowych (zwłaszcza fenobarbital lub topiramat) lub po nagłym zwiększeniu dawki walproinianu. Objawy te zwykle ustępują po odstawieniu leku lub zmniejszeniu jego dawki.¹⁵

W przypadku wystąpienia hiperamonemii można zaobserwować dwie formy tego zaburzenia: izolowaną i umiarkowaną, bez zmian w testach wątrobowych, która nie wymaga przerwania leczenia, oraz ciężką, z objawami neurologicznymi, wymagającą dalszej diagnostyki.¹⁶

Szczególnie niebezpieczne są ciężkie reakcje skórne, takie jak martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy oraz zespół DRESS, które choć występują rzadko, stanowią potencjalne zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego przerwania terapii.¹⁷

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.¹⁸