Działania niepożądane
Dasatinib Sandoz 100 mg

Dazatynib, stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (ALL Ph+), charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które występują u większości pacjentów. W badaniach klinicznych obejmujących 2900 pacjentów, w tym 2712 dorosłych i 188 pediatrycznych, 19% dorosłych przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych, podczas gdy w populacji dzieci odsetek ten wyniósł 1,5%. Mediana czasu leczenia u dorosłych wynosiła 19,2 miesiąca, a u dzieci 26,3 miesiąca. Profil bezpieczeństwa u dzieci był zbliżony do dorosłych, z wyjątkiem braku wysięków opłucnowych i osierdziowych oraz nadciśnienia płucnego. Najczęstsze działania niepożądane obejmują mielosupresję (niedokrwistość, neutropenię, małopłytkowość), wysięk opłucnowy, duszność, biegunki, nudności, wysypki skórne oraz bóle mięśniowo-kostne. Występują także poważne powikłania, takie jak zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona oraz krwawienia z przewodu pokarmowego, które mogą prowadzić do zgonu.

Działania niepożądane dazatynibu

Lek Dasatinib Sandoz (substancja czynna: dazatynib) wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, który został dobrze poznany w trakcie badań klinicznych oraz monitorowania bezpieczeństwa po wprowadzeniu do obrotu. Przedstawione dane pochodzą z badań obejmujących ekspozycję na dazatynib stosowany w monoterapii we wszystkich dawkach u 2900 pacjentów, w tym 324 dorosłych z nowo rozpoznaną przewlekłą białaczką szpikową (CML) w fazie przewlekłej, 2388 dorosłych z CML w fazie przewlekłej lub zaawansowanej z opornością lub nietolerancją imatynibu lub ostrą białaczką limfoblastyczną z chromosomem Philadelphia (ALL Ph+), oraz 188 pacjentów pediatrycznych.1

Częstość przerywania leczenia z powodu działań niepożądanych

U większości pacjentów otrzymujących dazatynib w pewnym okresie leczenia występowały działania niepożądane. W populacji 2712 dorosłych pacjentów leczonych dazatynibem, u 520 osób (19%) wystąpiły działania niepożądane prowadzące do przerwania leczenia. Natomiast wśród 130 pacjentów pediatrycznych z CML w fazie przewlekłej, jedynie u 2 (1,5%) takie działania doprowadziły do zakończenia terapii.2

Czas ekspozycji na lek w badaniach klinicznych

Mediana czasu leczenia u dorosłych pacjentów z CML w fazie przewlekłej, CML w fazie zaawansowanej lub ALL Ph+ wynosiła 19,2 miesiąca (zakres 0-93,2 miesiąca). W randomizowanym badaniu u pacjentów z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej mediana czasu leczenia wynosiła około 60 miesięcy. U pacjentów pediatrycznych mediana czasu trwania leczenia wyniosła 26,3 miesiąca (zakres 0-99,6 miesiąca), a w podgrupie dzieci z CML w fazie przewlekłej 42,3 miesiąca (zakres 0,1-99,6 miesiąca).3

Profil bezpieczeństwa w populacji pediatrycznej

Ogólny profil bezpieczeństwa dazatynibu u dzieci i młodzieży z CML w fazie przewlekłej był podobny do profilu bezpieczeństwa u dorosłych, niezależnie od postaci farmaceutycznej produktu leczniczego. Istotna różnica dotyczyła braku występowania wysięku osierdziowego, wysięku opłucnowego, obrzęku płuc lub nadciśnienia płucnego u pacjentów pediatrycznych.4

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące poszczególnych układów i narządów, w których obserwowano działania niepożądane po zastosowaniu dazatynibu. Działania te zostały zidentyfikowane zarówno w trakcie badań klinicznych, jak i w okresie po wprowadzeniu leku do obrotu.5

Mielosupresja i zaburzenia hematologiczne

Jednym z najczęstszych działań niepożądanych dazatynibu jest mielosupresja, obejmująca niedokrwistość, neutropenię i małopłytkowość. Gorączka neutropeniczna występuje często. Do rzadkich powikłań hematologicznych należy wybiórcza aplazja czerwonokrwinkowa. Niezbyt często obserwuje się limfadenopatię i limfopenię.6

Zaburzenia układu oddechowego

Do bardzo częstych działań niepożądanych ze strony układu oddechowego należą wysięk opłucnowy i duszność. Często występują: obrzęk płuc, nadciśnienie płucne, nacieki w płucach, zapalenie płuc i kaszel. Niezbyt często obserwuje się: nadciśnienie tętnicze płucne, skurcz oskrzeli, astmę i chłonkotok. Z częstością nieznaną raportowano: zator tętnicy płucnej, zespół niewydolności oddechowej oraz śródmiąższową chorobę płuc.7

Zaburzenia kardiologiczne

Do częstych zaburzeń kardiologicznych należą: zastoinowa niewydolność serca/zaburzenia czynności serca, wysięk osierdziowy, zaburzenia rytmu serca (w tym tachykardia) i kołatanie serca. Rzadziej obserwowano: zawał mięśnia sercowego (w tym przypadki zakończone zgonem), wydłużenie odstępu QT w EKG, zapalenie osierdzia, arytmie komorowe (w tym częstoskurcz komorowy), dławicę piersiową, powiększenie serca, nieprawidłowy załamek T w EKG oraz zwiększenie stężenia troponiny. Z częstością nieznaną raportowano: serce płucne, zapalenie mięśnia sercowego, ostry zespół wieńcowy, zatrzymanie akcji serca, wydłużenie odstępu PR w EKG, chorobę niedokrwienną serca, zapalenie opłucnej i osierdzia oraz migotanie/trzepotanie przedsionków.8

Zaburzenia żołądka i jelit

Bardzo często występują: biegunka, wymioty, nudności i ból brzucha. Częste działania niepożądane to: krwawienie z przewodu pokarmowego, zapalenie okrężnicy (w tym neutropeniczne zapalenie jelit), zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie błony śluzowej (w tym zapalenie błon śluzowych/jamy ustnej), niestrawność, rozdęcie brzucha, zaparcie oraz zaburzenia tkanki miękkiej jamy ustnej. Do niezbyt częstych powikłań należą: zapalenie trzustki (również ostre), owrzodzenie górnego odcinka przewodu pokarmowego, zapalenie przełyku, wodobrzusze, szczelina odbytu, zaburzenia połykania, choroba refluksowa przełyku, gastroenteropatia z utratą białka, ileus oraz przetoka odbytu. Rzadko odnotowywano krwotok z przewodu pokarmowego zakończony zgonem.9

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Bardzo często obserwuje się: wysypkę skórną, łysienie, zapalenie skóry (w tym wyprysk), świąd, trądzik, suchość skóry, pokrzywkę i nadmierne pocenie się. Często występują: dermatoza neutrofilowa, nadwrażliwość na światło, zaburzenia pigmentacji, zapalenie tkanki tłuszczowej, owrzodzenia skóry, zmiany pęcherzowe, zmiany dotyczące paznokci, zespół erytrodystezji dłoniowo-podeszwowej oraz zaburzenia dotyczące włosów. Niezbyt często raportowano: leukoklastyczne zapalenie naczyń i zwłóknienie skóry. Do rzadkich powikłań dermatologicznych należy zespół Stevensa-Johnsona.10

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Bardzo często występują bóle mięśniowo-kostne. Często obserwuje się: ból stawów, ból mięśni, osłabienie mięśni, sztywność mięśniowo-szkieletową i skurcze mięśni. Niezbyt często raportowano: rabdomiolizę, martwicę kości, zapalenie mięśni, zapalenie ścięgna i zapalenie stawów. Rzadko występują: opóźnienie zrastania się nasad kości oraz opóźnienie wzrastania.11

Inne istotne zaburzenia

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze występują bardzo często, w tym zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze. Często raportowane są: zapalenie płuc, zakażenia górnych dróg oddechowych, zakażenia herpeswirusami oraz posocznica (w tym przypadki zakończone zgonem).

Z częstością nieznaną obserwowano reaktywację zapalenia wątroby typu B, mikroangiopatię zakrzepową oraz zespół nerczycowy.12

Tabela działań niepożądanych dazatynibu

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Mielosupresja (niedokrwistość, neutropenia, małopłytkowość) Bardzo często (≥1/10)
Gorączka neutropeniczna Często (≥1/100 do <1/10)
Wybiórcza aplazja czerwonokrwinkowa Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
Zaburzenia układu oddechowego Wysięk opłucnowy, duszność Bardzo często (≥1/10)
Obrzęk płuc, nadciśnienie płucne, zapalenie płuc Często (≥1/100 do <1/10)
Zator tętnicy płucnej, zespół niewydolności oddechowej Częstość nieznana
Zaburzenia serca Wysięk osierdziowy, zaburzenia rytmu serca Często (≥1/100 do <1/10)
Zawał mięśnia sercowego, wydłużenie odstępu QT w EKG Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
Zapalenie mięśnia sercowego, ostry zespół wieńcowy Częstość nieznana
Zaburzenia żołądka i jelit Biegunka, wymioty, nudności, ból brzucha Bardzo często (≥1/10)
Krwawienie z przewodu pokarmowego, zapalenie okrężnicy Często (≥1/100 do <1/10)
Krwotok z przewodu pokarmowego zakończony zgonem Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
Zaburzenia skóry Wysypka skórna, łysienie, zapalenie skóry Bardzo często (≥1/10)
Owrzodzenia skóry, zmiany pęcherzowe Często (≥1/100 do <1/10)
Zespół Stevensa-Johnsona Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe Bóle mięśniowo-kostne Bardzo często (≥1/10)
Osłabienie mięśni, skurcze mięśni Często (≥1/100 do <1/10)
Rabdomioliza, martwica kości Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
Zaburzenia naczyniowe Krwotok Bardzo często (≥1/10)
Nadciśnienie tętnicze, zaczerwienienie twarzy Często (≥1/100 do <1/10)
Mikroangiopatia zakrzepowa Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Obrzęki obwodowe, zmęczenie, gorączka, obrzęk twarzy Bardzo często (≥1/10)
Osłabienie, ból, ból w klatce piersiowej Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia chodu Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Zakażenia (bakteryjne, wirusowe, grzybicze) Bardzo często (≥1/10)
Zapalenie płuc, posocznica Często (≥1/100 do <1/10)
Reaktywacja zapalenia wątroby typu B Częstość nieznana
Zaburzenia układu immunologicznego Nadwrażliwość (w tym rumień guzowaty) Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
Wstrząs anafilaktyczny Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)

Szczególne zagrożenia kliniczne związane ze stosowaniem dazatynibu

Powikłania płucne

Stosowanie dazatynibu wiąże się z istotnym ryzykiem rozwoju wysięku opłucnowego, który występuje bardzo często. Ponadto często obserwuje się obrzęk płuc oraz nadciśnienie płucne, które mogą prowadzić do poważnych zaburzeń oddechowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów zgłaszających duszność, ponieważ może ona być objawem rozwijających się powikłań płucnych. Zator tętnicy płucnej oraz zespół niewydolności oddechowej stanowią rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłania.13

Powikłania sercowo-naczyniowe

Dazatynib może powodować szereg powikłań kardiologicznych, w tym zastoinową niewydolność serca, wysięk osierdziowy oraz zaburzenia rytmu serca. Rzadziej, ale z potencjalnie ciężkim przebiegiem, mogą wystąpić zawał mięśnia sercowego (w tym przypadki zakończone zgonem), wydłużenie odstępu QT w EKG czy arytmie komorowe. Należy regularnie monitorować stan układu sercowo-naczyniowego u pacjentów leczonych dazatynibem, zwłaszcza u osób z czynnikami ryzyka chorób serca.14

Zaburzenia krwiotworzenia

Mielosupresja należy do bardzo częstych działań niepożądanych dazatynibu i manifestuje się niedokrwistością, neutropenią oraz małopłytkowością. Zaburzenia te mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak gorączka neutropeniczna i zwiększone ryzyko zakażeń. Regularne kontrolowanie parametrów morfologii krwi jest niezbędne podczas leczenia dazatynibem. W rzadkich przypadkach może wystąpić wybiórcza aplazja czerwonokrwinkowa.15

Krwawienia

Stosowanie dazatynibu wiąże się z bardzo częstym występowaniem krwawień z różnych narządów. Szczególnie niebezpieczne mogą być krwawienia z przewodu pokarmowego, które w rzadkich przypadkach mogą być zakończone zgonem. Ryzyko krwawień jest większe u pacjentów z małopłytkowością lub stosujących leki przeciwzakrzepowe czy przeciwpłytkowe.16

Ciężkie reakcje skórne

Dazatynib może powodować różnorodne reakcje skórne, w tym rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu, jak zespół Stevensa-Johnsona. Inne częste objawy dermatologiczne to wysypka skórna, łysienie, zapalenie skóry oraz świąd. W przypadku wystąpienia ciężkich zmian skórnych konieczna jest natychmiastowa ocena kliniczna.17

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl