Specjalne ostrzeżenia
Cytarabina Accord

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania cytarabiny

Cytarabina Accord powinna być stosowana wyłącznie przez lekarzy posiadających doświadczenie w chemioterapii nowotworów. Podawanie tego leku wymaga szczególnej ostrożności oraz nadzoru specjalistycznego ośrodka onkologicznego wyposażonego w sprzęt umożliwiający regularne monitorowanie parametrów klinicznych, biochemicznych i hematologicznych zarówno podczas terapii, jak i po jej zakończeniu¹.

Supresja szpiku kostnego

Cytarabina wykazuje silne działanie supresyjne na szpik kostny, którego nasilenie jest zależne od zastosowanej dawki i schematu podawania. Rozpoczęcie leczenia u pacjentów z wcześniejszą supresją szpiku kostnego wywołaną innymi lekami wymaga szczególnej ostrożności. Pacjenci podczas terapii indukcyjnej powinni mieć codziennie oznaczaną liczbę leukocytów i płytek krwi. Po zniknięciu blastów z krwi obwodowej należy regularnie wykonywać badania szpiku kostnego².

Konieczne jest zapewnienie dostępu do odpowiedniego sprzętu umożliwiającego leczenie mogących zagrażać życiu powikłań związanych z zahamowaniem czynności szpiku kostnego, takich jak zakażenia w przebiegu granulocytopenii oraz krwotoki wynikające z trombocytopenii³.

Terapię cytarabiną należy przerwać lub zmodyfikować, jeśli wywołana lekiem depresja szpiku spowoduje zmniejszenie liczby płytek krwi poniżej 50 000 lub liczby granulocytów poniżej 1000/mm³⁴.

Dynamika zmian parametrów hematologicznych

Należy pamiętać, że liczba elementów morfotycznych krwi obwodowej może się nadal zmniejszać po przerwaniu leczenia, osiągając najniższe wartości 12-24 dni po zakończeniu podawania leku. W przypadku wystąpienia wyraźnych objawów poprawy czynności szpiku (potwierdzonej wynikami kolejnych badań), leczenie można wznowić⁵.

Po 5-dniowych stałych wlewach lub wstrzyknięciach dawek od 50 mg/m² pc. do 600 mg/m² pc., obserwuje się dwufazową depresję białych krwinek:

• Pierwsza faza spadku rozpoczyna się w ciągu 24 godzin po podaniu, z najniższą wartością pomiędzy 7 a 9 dniem
• Następnie występuje krótkotrwały wzrost osiągający maksimum około 12 dnia
• Druga, głębsza faza spadku osiąga minimum w dniach 15-24
• Gwałtowny wzrost powyżej wartości wyjściowych następuje w ciągu kolejnych 10 dni

Zmniejszenie liczby płytek krwi jest zauważalne po 5 dniach, z maksymalnym spadkiem pomiędzy 12 a 15 dniem, po czym następuje szybki wzrost powyżej wartości wyjściowych w ciągu kolejnych 10 dni⁶.

Monitorowanie czynności narządów

U pacjentów otrzymujących cytarabinę należy okresowo kontrolować czynność szpiku kostnego, wątroby i nerek⁷.

Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek

Znaczna część podanej dawki cytarabiny ulega detoksykacji w wątrobie. U pacjentów z zaburzoną czynnością wątroby lek należy stosować ze szczególną ostrożnością oraz w zmniejszonych dawkach. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby mogą być bardziej narażeni na toksyczne działanie cytarabiny na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), zwłaszcza przy stosowaniu dużych dawek⁸.

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zmniejszenie dawki nie wydaje się konieczne⁹.

Reakcje anafilaktyczne

Podczas leczenia cytarabiną obserwowano występowanie reakcji anafilaktycznych. Zgłaszano przypadki wstrząsu anafilaktycznego prowadzącego do zatrzymania czynności serca i oddechowej, wymagającego resuscytacji. Wstrząs może wystąpić bezpośrednio po dożylnym podaniu leku¹⁰.

Przetaczanie granulocytów

Należy unikać jednoczesnego przetaczania granulocytów pacjentom otrzymującym cytarabinę, ponieważ zgłaszano występowanie ciężkiej niewydolności oddechowej po tego typu skojarzeniu¹¹.

Hiperurykemia

Podobnie jak inne leki cytotoksyczne, cytarabina może powodować hiperurykemię spowodowaną szybkim rozpadem komórek nowotworowych. Lekarz powinien monitorować stężenie kwasu moczowego we krwi pacjenta i w razie potrzeby zastosować odpowiednie leczenie wspomagające i farmakologiczne¹².

Nudności i wymioty

Po szybkich wstrzyknięciach dożylnych u pacjentów często występują nudności i wymioty, które mogą utrzymywać się do kilku godzin. Zastosowanie wlewu zamiast szybkiego wstrzyknięcia zazwyczaj zmniejsza nasilenie tych dolegliwości¹³.

Potencjał mutagenny i rakotwórczy

Wykazano, że cytarabina ma działanie mutagenne i rakotwórcze u zwierząt. Podczas długotrwałej terapii należy uwzględnić ryzyko wystąpienia podobnych działań u ludzi¹⁴.

Powikłania żołądkowo-jelitowe

U pacjentów leczonych konwencjonalnymi dawkami cytarabiny w skojarzeniu z innymi lekami zgłaszano przypadki tkliwości brzusznej (zapalenie otrzewnej) oraz zapalenia okrężnicy z dodatnim wynikiem próby gwajakowej, którym towarzyszyła neutropenia i małopłytkowość. Pacjenci z tymi powikłaniami reagowali na leczenie zachowawcze, bez konieczności interwencji chirurgicznej¹⁵.

Powikłania neurologiczne

U dzieci z ostrą białaczką szpikową (AML) po dokanałowym i dożylnym podaniu konwencjonalnych dawek cytarabiny w skojarzeniu z innymi lekami obserwowano rozwój opóźnionego, postępującego, wstępującego porażenia zakończonego zgonem¹⁶.

Działanie immunosupresyjne i zwiększona podatność na zakażenia

Cytarabina wywołuje działanie immunosupresyjne. Podawanie szczepionek zawierających żywe lub atenuowane drobnoustroje pacjentom z osłabioną odpornością na skutek chemioterapii może prowadzić do ciężkich zakażeń, a nawet zgonu. Pacjenci otrzymujący cytarabinę nie powinni być szczepieni szczepionkami zawierającymi żywe drobnoustroje¹⁷.

Szczepionki zawierające martwe drobnoustroje lub inaktywowane szczepionki mogą być podawane, jednak należy pamiętać, że odpowiedź immunologiczna na takie szczepionki może być osłabiona¹⁸.

Specjalne ostrzeżenia dotyczące stosowania dużych dawek cytarabiny

Toksyczność w obrębie OUN

Ryzyko toksycznego działania na ośrodkowy układ nerwowy wzrasta, gdy cytarabina w dużych dawkach jest podawana w skojarzeniu z innym leczeniem o działaniu neurotoksycznym, takim jak radioterapia, lub u pacjentów, którzy wcześniej otrzymywali chemioterapię podawaną dokanałowo¹⁹.

Neuropatie obwodowe

U dorosłych pacjentów z ostrą białaczką nielimfatyczną po zastosowaniu terapii skojarzonej dużymi dawkami cytarabiny, daunorubicyny oraz asparaginazy, występowały obwodowe neuropatie ruchowe i czuciowe²⁰.

Pacjentów leczonych dużymi dawkami cytarabiny należy obserwować w celu wykrycia objawów neuropatii, ponieważ może być konieczna modyfikacja schematu leczenia w celu uniknięcia nieodwracalnych zaburzeń neurologicznych²¹.

Toksyczność płucna

Po zastosowaniu dużych dawek cytarabiny występowały przypadki ciężkiego, niekiedy zakończonego zgonem toksycznego działania na płuca, zespołu ostrej niewydolności oddechowej dorosłych oraz obrzęku płuc²².

Kardiomiopatia

Stwierdzono przypadki kardiomiopatii prowadzącej do zgonu po zastosowaniu eksperymentalnej terapii dużymi dawkami cytarabiny w skojarzeniu z cyklofosfamidem podczas przygotowywania pacjentów do przeszczepu szpiku kostnego²³.

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo stosowania cytarabiny u niemowląt nie zostało ustalone²⁴.

Zawartość sodu

Cytarabina Accord zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na 5 ml, co oznacza, że produkt leczniczy uznaje się za „wolny od sodu”²⁵.