Dawkowanie i sposób podawania
Cytarabina Accord 20 mg/ml

Dawkowanie i sposób podawania cytarabiny

Cytarabina Accord (20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań/do infuzji) może być podawana kilkoma drogami: dożylnie, domięśniowo, podskórnie lub dooponowo. Wybór drogi podania zależy od fazy leczenia i stanu klinicznego pacjenta. Leczenie tym cytostatykiem powinno być prowadzone przez specjalistę z dużym doświadczeniem w stosowaniu leków przeciwnowotworowych.¹

Wstrzyknięcie podskórne jest zazwyczaj dobrze tolerowane i może być rekomendowane w leczeniu podtrzymującym. Produkt można rozcieńczać jałową wodą do wstrzykiwań, roztworem glukozy do infuzji dożylnej lub roztworem chlorku sodu do infuzji.²

Dawkowanie można określać na podstawie masy ciała (mg/kg mc.) lub powierzchni ciała pacjenta (mg/m² pc.), przy czym dawki mogą być przeliczane pomiędzy tymi jednostkami przy użyciu nomogramów.³

Schematy dawkowania w indukcji remisji

W leczeniu ostrych białaczek stosuje się różne schematy dawkowania, w zależności od protokołu terapeutycznego i stanu klinicznego pacjenta:⁴

Leczenie ciągłe

Standardowa dawka w terapii białaczki wynosi 2 mg/kg mc./dobę w szybkim wstrzyknięciu dożylnym, podawana codziennie przez 10 dni. W przypadku braku odpowiedzi terapeutycznej lub toksyczności po 10 dniach, dawka może zostać zwiększona do 4 mg/kg mc./dobę do momentu wystąpienia odpowiedzi lub oznak toksyczności. Należy podkreślić, że u większości pacjentów toksyczność może wystąpić po zastosowaniu wyższych dawek.⁵

Alternatywnie można zastosować dawkę 0,5-1 mg/kg mc./dobę we wlewie trwającym 1-24 godzin przez 10 dni, a następnie 2 mg/kg mc./dobę do wystąpienia toksyczności. Leczenie należy kontynuować do osiągnięcia remisji lub pojawienia się objawów toksyczności. W praktyce klinicznej wykazano, że wlew jednogodzinny dawał zadowalające wyniki u większości pacjentów.⁶

Leczenie okresowe

Cytarabinę można podawać w dawkach 3-5 mg/kg mc./dobę dożylnie przez 5 kolejnych dni. Ten cykl można powtarzać po 2-9 dniach przerwy, a następnie kontynuować do uzyskania odpowiedzi lub wystąpienia toksyczności. Badania kliniczne wykazały, że poprawa parametrów szpiku kostnego następuje średnio po 28 dniach (zakres 7-64 dni) od rozpoczęcia terapii.⁷

Jeśli po okresie próbnym nie obserwuje się remisji lub toksyczności, uzasadnione może być ostrożne zwiększenie dawki. Pacjenci na ogół lepiej tolerują większe dawki podawane w szybkim wstrzyknięciu dożylnym niż w powolnym wlewie, co wynika z szybkiego metabolizmu cytarabiny i krótkiego czasu działania dużej dawki.⁸

W protokołach chemioterapii stosuje się również cytarabinę w dawkach 100-200 mg/m² pc./24h w ciągłym wlewie przez 5-7 dni, w monoterapii lub w połączeniu z innymi cytostatykami, np. antracyklinami. Dodatkowe cykle można podawać co 2-4 tygodnie do momentu uzyskania remisji lub wystąpienia nieakceptowalnej toksyczności.⁹

Leczenie podtrzymujące

W celu utrzymania remisji stosuje się dawkę 1 mg/kg mc. dożylnie lub podskórnie, podawaną raz lub dwa razy w tygodniu.¹⁰

Alternatywnie stosuje się cytarabinę w dawkach 100-200 mg/m² pc. w ciągłym wlewie przez 5 dni w odstępach miesięcznych, w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi cytostatykami.¹¹

Leczenie dokanałowe

W terapii dokanałowej stosuje się dawki od 5 do 30 mg/m² pc. W leczeniu białaczki z zajęciem opon mózgowo-rdzeniowych standardowo podaje się 30 mg/m² pc. co 4 dni, aż do normalizacji parametrów płynu mózgowo-rdzeniowego, a następnie jedną dodatkową dawkę. Wstrzyknięcie powinno być wykonywane powoli, z zachowaniem ostrożności.¹²

Schematy wysokodawkowe

Cytarabina może być stosowana w wysokich dawkach (2-3 g/m² pc.) we wlewie dożylnym trwającym 1-3 godziny, podawanym co 12 godzin przez 2-6 dni (łącznie 12 dawek na cykl). Terapia wysokodawkowa wymaga ścisłego nadzoru medycznego i może być prowadzona w monoterapii lub w połączeniu z innymi cytostatykami. Nie należy przekraczać łącznej dawki 36 g/m² pc. Częstość cykli zależy od odpowiedzi na leczenie oraz toksyczności hematologicznej i niehematologicznej.¹³

Dawkowanie w specjalnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Pacjenci pediatryczni zazwyczaj wykazują lepszą tolerancję na wyższe dawki cytarabiny niż dorośli. W związku z tym, w obrębie zalecanych zakresów dawkowania, u dzieci powinno się stosować wyższe dawki, a u dorosłych niższe.¹⁴

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby i nerek

U pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek konieczna jest redukcja dawki. Ponieważ cytarabina ulega dializie, leku nie należy podawać bezpośrednio przed ani po zabiegu dializoterapii.¹⁵

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów powyżej 60. roku życia leczenie wysokimi dawkami cytarabiny należy stosować wyłącznie po starannej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Nie ma danych wskazujących na konieczność rutynowej modyfikacji dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku, jednakże należy pamiętać, że ta grupa chorych zwykle gorzej toleruje toksyczność leku. Zaleca się szczególną uwagę na monitorowanie wywołanej przez cytarabinę leukopenii, małopłytkowości i niedokrwistości, z wdrożeniem odpowiedniego leczenia wspomagającego w razie potrzeby.¹⁶

Tabela dawkowania cytarabiny

Sposób podawania

Roztwór cytarabiny może wymagać rozcieńczenia przed podaniem. W zależności od drogi podania, dawki i protokołu leczenia może być stosowany w różnych formach:¹⁷

• Szybkie wstrzyknięcie dożylne – stosowane głównie w leczeniu indukcyjnym w dawkach standardowych
• Wlew dożylny – trwający od 1 do 24 godzin, stosowany w leczeniu indukcyjnym, konsolidującym i wysokodawkowym
• Wstrzyknięcie podskórne – najczęściej w leczeniu podtrzymującym
• Wstrzyknięcie domięśniowe – rzadziej stosowane
• Podanie dooponowe – wyłącznie w leczeniu białaczki z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego

Podczas podawania leku, szczególnie przy schematach wysokodawkowych, konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta pod kątem potencjalnej toksyczności. Terapia cytarabiną powinna być prowadzona w ośrodkach specjalistycznych z dostępem do odpowiedniego wsparcia hematologicznego i intensywnej opieki medycznej.¹⁸