Właściwości farmakokinetyczne leku Ceftriaxon AptaPharma

Ocena właściwości farmakokinetycznych ceftriaksonu obejmuje analizę parametrów takich jak wchłanianie, dystrybucja, metabolizm i eliminacja substancji czynnej z organizmu. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę farmakokinetyczną ceftriaksonu sodowego zawartego w produkcie leczniczym Ceftriaxon AptaPharma.¹

Wchłanianie

Parametry farmakokinetyczne ceftriaksonu różnią się w zależności od drogi podania leku. Po podaniu dożylnym w formie bolusa obserwuje się następujące maksymalne stężenia w osoczu:²

• około 120 mg/l po podaniu dawki 500 mg
• około 200 mg/l po podaniu dawki 1 g

Natomiast po dożylnej infuzji maksymalne stężenia ceftriaksonu osiągają wartości:³

• około 80 mg/l dla dawki 500 mg
• około 150 mg/l dla dawki 1 g
• około 250 mg/l dla dawki 2 g

W przypadku podania domięśniowego, maksymalne stężenie ceftriaksonu w osoczu jest znacznie niższe w porównaniu do podania dożylnego tej samej dawki. Po wstrzyknięciu domięśniowym 1 g ceftriaksonu, maksymalne stężenie w osoczu wynosi około 81 mg/l i jest osiągane po 2-3 godzinach od podania. Warto zauważyć, że pomimo niższego stężenia maksymalnego, pole pod krzywą zależności stężenia w osoczu od czasu (AUC) jest równoważne dla obu dróg podania.⁴

Dystrybucja

Objętość dystrybucji ceftriaksonu mieści się w zakresie 7-12 litrów. Po podaniu leku, ceftriakson osiąga stężenia terapeutyczne, znacznie przekraczające minimalne stężenia hamujące (MIC) dla większości patogenów w różnych tkankach i płynach ustrojowych, takich jak:⁵

• płuca
• serce
• drogi żółciowe i wątroba
• migdałki
• ucho środkowe i błona śluzowa nosa
• kości
• płyn mózgowo-rdzeniowy
• płyn opłucnowy
• płyn maziówkowy
• wydzielina gruczołu krokowego

Po wielokrotnym podaniu ceftriaksonu obserwuje się zwiększenie średniego maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) o 8-15%. Stan stacjonarny osiągany jest zazwyczaj w ciągu 48-72 godzin, przy czym dokładny czas zależy od drogi podawania leku.⁶

Przenikanie do szczególnych tkanek

Ceftriakson wykazuje zdolność przenikania przez barierę krew-mózg, przy czym penetracja jest znacznie lepsza w warunkach stanu zapalnego opon mózgowo-rdzeniowych. U pacjentów z bakteryjnym zapaleniem opon średnie maksymalne stężenie ceftriaksonu w płynie mózgowo-rdzeniowym (CSF) może sięgać 25% stężenia w osoczu. Dla porównania, u pacjentów bez stanu zapalnego opon, stężenie w CSF stanowi tylko około 2% stężenia w osoczu. Maksymalne stężenie ceftriaksonu w CSF jest osiągane w ciągu 4-6 godzin po wstrzyknięciu dożylnym.⁷

Ceftriakson przenika również przez barierę łożyskową oraz jest wydzielany do mleka matki, jakkolwiek w niewielkim stężeniu.⁸

Wiązanie z białkami

Ceftriakson charakteryzuje się wysokim, lecz odwracalnym wiązaniem z albuminami osocza. Stopień wiązania z białkami zależy od stężenia leku w osoczu:⁹

• około 95% przy stężeniu w osoczu poniżej 100 mg/l
• około 85% przy stężeniu w osoczu wynoszącym 300 mg/l

Powyższe dane wskazują, że wiązanie ceftriaksonu z białkami osocza ulega nasyceniu, a odsetek związanej frakcji leku zmniejsza się wraz ze wzrostem jego stężenia w osoczu.

Metabolizm

Ceftriakson nie podlega istotnym przemianom metabolicznym w organizmie. Jedyna obserwowana transformacja zachodzi w jelitach, gdzie pod wpływem flory bakteryjnej ceftriakson jest przekształcany w nieaktywne metabolity.¹⁰

Eliminacja

Klirens osoczowy całkowitego ceftriaksonu (zarówno związanego, jak i niezwiązanego z białkami) wynosi 10-22 ml/min. Klirens nerkowy wynosi 5-12 ml/min, co stanowi około połowę klirensu całkowitego.¹¹

Eliminacja ceftriaksonu z organizmu odbywa się dwoma głównymi drogami:¹²

• 50-60% ceftriaksonu wydalane jest w postaci niezmienionej z moczem, głównie na drodze przesączania kłębuszkowego
• 40-50% ceftriaksonu wydalane jest w postaci niezmienionej z żółcią

Okres półtrwania eliminacji całkowitego ceftriaksonu u dorosłych wynosi około 8 godzin.¹³

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniem czynności nerek lub wątroby

U pacjentów z zaburzeniem czynności nerek farmakokinetyka ceftriaksonu ulega jedynie niewielkim zmianom, z nieznacznym wydłużeniem okresu półtrwania (mniej niż dwukrotnym), nawet w przypadkach ciężkiego zaburzenia czynności nerek. Względnie niewielkie zwiększenie okresu półtrwania wynika z kompensacyjnego zwiększenia klirensu pozanerkowego, które jest konsekwencją zmniejszenia wiązania ceftriaksonu z białkami osocza.¹⁴

U pacjentów z zaburzeniem czynności wątroby również nie obserwuje się istotnego wydłużenia okresu półtrwania eliminacji ceftriaksonu. Jest to możliwe dzięki kompensacyjnemu zwiększeniu klirensu nerkowego, spowodowanemu zwiększeniem wolnej frakcji ceftriaksonu w osoczu. Paradoksalnie, całkowity klirens leku jest zwiększony, równolegle ze zwiększeniem objętości dystrybucji, co jest konsekwencją zwiększenia frakcji wolnego leku.¹⁵

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku powyżej 75 lat średni okres półtrwania eliminacji ceftriaksonu jest zwykle 2-3 razy dłuższy w porównaniu z młodymi dorosłymi.¹⁶

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka ceftriaksonu u noworodków charakteryzuje się wydłużonym okresem półtrwania w porównaniu do starszych dzieci i dorosłych.¹⁷