Właściwości farmakokinetyczne
Cefazolin Phagecon 1 g

Właściwości farmakokinetyczne cefazoliny

Cefazolina jest cefalosporyną pierwszej generacji, charakteryzującą się określonymi właściwościami farmakokinetycznymi, które warunkują jej zastosowanie kliniczne. Lek może być podawany zarówno we wstrzyknięciu domięśniowym (im.), jak i dożylnym (iv.), co zapewnia elastyczność w doborze drogi podania w zależności od stanu klinicznego pacjenta.¹

Stężenia cefazoliny w surowicy krwi po podaniu

Po podaniu dożylnym 1 g cefazoliny obserwuje się szybkie osiągnięcie wysokich stężeń w surowicy, które następnie stopniowo się zmniejszają. Już po 5 minutach od podania dożylnego stężenie wynosi 188,4 µg/ml, po 15 minutach spada do 135,8 µg/ml, a po 30 minutach do 106,8 µg/ml. W kolejnych godzinach stężenie nadal stopniowo maleje, osiągając wartość 73,7 µg/ml po 1 godzinie, 45,6 µg/ml po 2 godzinach i 16,5 µg/ml po 4 godzinach.²

Przy podaniu domięśniowym farmakokinetyka cefazoliny wykazuje inne charakterystyki. Po podaniu domięśniowym dawki 500 mg cefazoliny stężenie w surowicy osiąga 36,2 µg/ml po 30 minutach, utrzymuje się na zbliżonym poziomie przez około 2 godziny (36,8 µg/ml po 1 godzinie, 37,9 µg/ml po 2 godzinach), a następnie stopniowo spada do 15,5 µg/ml po 4 godzinach, 6,3 µg/ml po 6 godzinach i 3,0 µg/ml po 8 godzinach.³

Po podaniu domięśniowym dawki 1 g stężenia są proporcjonalnie wyższe i wynoszą 60,1 µg/ml po 30 minutach, 63,8 µg/ml po 1 godzinie, 54,3 µg/ml po 2 godzinach, 29,3 µg/ml po 4 godzinach, 13,2 µg/ml po 6 godzinach i 7,1 µg/ml po 8 godzinach.⁴

Podstawowe parametry farmakokinetyczne

Okres półtrwania w fazie eliminacji cefazoliny u pacjentów z prawidłową czynnością nerek wynosi około 100 minut (1 godzina 40 minut). Wartość ta ma istotne znaczenie przy ustalaniu częstotliwości dawkowania leku.⁵

W przypadku stosowania ciągłej infuzji dożylnej u zdrowych ochotników, początkowo z dawką 3,5 mg/kg mc. podawaną w ciągu jednej godziny (około 250 mg), a następnie 1,5 mg/kg mc. w ciągu kolejnych dwóch godzin (około 100 mg), osiąga się zrównoważone stężenie w surowicy wynoszące około 28 µg/ml w trzeciej godzinie infuzji.⁶

Dystrybucja cefazoliny w organizmie

Cefazolina cechuje się szeroką dystrybucją w organizmie, przenikając do większości tkanek i płynów ustrojowych. Objętość dystrybucji leku wynosi około 11 l/1,73m². Lek osiąga istotne klinicznie stężenia w następujących tkankach i płynach ustrojowych:⁷

• pęcherzyk żółciowy
• wątroba
• nerki
• kości
• plwocina
• żółć
• płyn opłucnowy
• płyn maziowy

Cefazolina łatwo przenika przez zmienioną zapalnie błonę maziową. Stężenia terapeutyczne są osiągane w płynie opłucnowym, stawowym i puchlinowym. Natomiast dyfuzja cefazoliny do płynu mózgowo-rdzeniowego jest ograniczona, co stanowi istotne ograniczenie w leczeniu zakażeń ośrodkowego układu nerwowego.⁸

Wiązanie z białkami osocza

Cefazolina charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami surowicy, który wynosi od 74% do 86%. Ten parametr ma wpływ na czas utrzymywania się leku w organizmie oraz na osiągane stężenia wolnej, aktywnej frakcji antybiotyku w miejscu zakażenia.⁹

Przenikanie do układu żółciowego

Przenikanie cefazoliny do dróg żółciowych zależy od ich drożności. U pacjentów bez obturacyjnej choroby dróg żółciowych stężenie cefazoliny w żółci może być znacznie wyższe niż stężenie w surowicy. W takich przypadkach stężenia cefazoliny w tkance pęcherzyka żółciowego i żółci są podwyższone w porównaniu ze stężeniami w surowicy.¹⁰

Natomiast w przypadku niedrożności dróg żółciowych stężenia antybiotyku w żółci są znacznie niższe niż w surowicy, co może wpływać na skuteczność leczenia zakażeń dróg żółciowych.¹¹

Przenikanie przez łożysko i do mleka matki

Cefazolina szybko przenika przez barierę łożyskową, osiągając mierzalne stężenia we krwi pępowinowej i płynie owodniowym. Natomiast stężenie cefazoliny w mleku matki jest bardzo niskie, co należy uwzględnić przy ocenie ryzyka i korzyści stosowania leku u kobiet karmiących piersią.¹²

Metabolizm i eliminacja cefazoliny

Cefazolina podlega minimalnemu metabolizmowi w wątrobie. W moczu nie stwierdzono obecności mikrobiologicznie aktywnych metabolitów, co wskazuje, że skuteczność terapeutyczna zależy głównie od stężenia niezmienionego leku.¹³

Główną drogą eliminacji cefazoliny jest wydalanie nerkowe. Około 90% podanej dawki cefazoliny sodowej jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej. Procesy odpowiedzialne za eliminację nerkową obejmują zarówno filtrację kłębuszkową, jak i wydzielanie kanalikowe.¹⁴

Ilość cefazoliny wydalanej z moczem

Po podaniu domięśniowym dawki 500 mg cefazoliny, w moczu zebranym w ciągu pierwszych 6 godzin stwierdza się od 56% do 89% podanej dawki. Po 24 godzinach odzysk leku w moczu wynosi od 80% do prawie 100%, co potwierdza, że wydalanie nerkowe jest główną drogą eliminacji cefazoliny.¹⁵

Stężenia cefazoliny w moczu są znacznie wyższe niż stężenia w surowicy. Po podaniu domięśniowym dawki 500 mg stężenie leku w moczu zebranym w ciągu pierwszych 6 godzin wynosi od 1000 do 2000 µg/ml. Natomiast po podaniu domięśniowym dawki 1 g stężenie w moczu w tym samym okresie osiąga wartości od 2000 do 4000 µg/ml.¹⁶

Zestawienie parametrów farmakokinetycznych cefazoliny