Wpływ kwetiapiny na płodność, ciążę i laktację – informacje dla lekarzy

Stosowanie produktu leczniczego Bonogren (kwetiapina) u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności i dokładnej analizy stosunku korzyści do ryzyka. Personel medyczny powinien dysponować kompleksową wiedzą na temat wpływu kwetiapiny na płodność, przebieg ciąży oraz laktację, aby móc przekazać pacjentce pełne i rzetelne informacje dotyczące bezpieczeństwa terapii.¹

Wpływ kwetiapiny na ciążę

Ocena bezpieczeństwa stosowania kwetiapiny w okresie ciąży opiera się na ograniczonych, choć istotnych klinicznie danych. Analiza musi uwzględniać różnice w ryzyku w zależności od okresu ciąży.²

Pierwszy trymestr ciąży

Dostępne dane z piśmiennictwa medycznego obejmujące umiarkowaną liczbę przypadków (między 300 a 1000 zakończonych ciąż) w postaci indywidualnych zgłoszeń oraz wyników badań obserwacyjnych nie wskazują jednoznacznie na zwiększone ryzyko wystąpienia wad rozwojowych związanych z ekspozycją na kwetiapinę. Należy jednak zaznaczyć, że ilość danych jest niewystarczająca do wyciągnięcia ostatecznych i jednoznacznych wniosków dotyczących bezpieczeństwa.³

Istotne jest, aby lekarz podczas konsultacji z pacjentką przekazał informację, że badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ kwetiapiny na proces reprodukcji. Te obserwacje nie mogą być pomijane w procesie kwalifikacji pacjentki do leczenia kwetiapiną w okresie ciąży.⁴

Trzeci trymestr ciąży

Szczególnej uwagi wymaga stosowanie kwetiapiny w trzecim trymestrze ciąży. Noworodki, które były narażone na działanie leków przeciwpsychotycznych (w tym kwetiapiny) w tym okresie, są obciążone ryzykiem wystąpienia szeregu działań niepożądanych po urodzeniu. Objawy te mogą mieć zróżnicowany obraz kliniczny oraz różny stopień nasilenia i czas utrzymywania się.⁵

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o możliwości wystąpienia u noworodka następujących zaburzeń:⁶

• Objawy pozapiramidowe – mogące manifestować się jako hipertonia (wzmożone napięcie mięśniowe) lub hipotonia (obniżone napięcie mięśniowe)
• Zaburzenia ruchowe – w tym drżenia
• Zaburzenia stanu czuwania – nadmierna senność lub pobudzenie psychoruchowe
• Zaburzenia oddychania – mogące przybierać obraz niewydolności oddechowej
• Problemy z odżywianiem – trudności w przyjmowaniu pokarmu, zaburzenia ssania

Ze względu na ryzyko wystąpienia tych objawów, noworodki, których matki przyjmowały kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży, wymagają ścisłej obserwacji klinicznej po urodzeniu.⁷

Kwetiapina a karmienie piersią

Dane dotyczące przenikania kwetiapiny do mleka kobiecego są bardzo ograniczone, co uniemożliwia precyzyjną ocenę ilości substancji, jaka może być przekazywana dziecku podczas karmienia piersią. Dostępne dane nie pozwalają na określenie rzeczywistej skali przenikania leku do pokarmu kobiecego przy stosowaniu dawek terapeutycznych.⁸

W przypadku konieczności stosowania kwetiapiny u kobiety karmiącej piersią, lekarz powinien przeprowadzić indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka i przedstawić pacjentce dwie możliwe opcje postępowania:⁹

1. Przerwanie karmienia piersią i kontynuacja leczenia kwetiapiną – w przypadku, gdy terapia jest niezbędna dla zdrowia matki, a nie może być zastąpiona innym, bezpieczniejszym lekiem
2. Przerwanie terapii kwetiapiną i kontynuacja karmienia piersią – w sytuacji, gdy korzyści z karmienia naturalnego przewyższają korzyści płynące z leczenia lub gdy istnieje możliwość zastosowania alternatywnej terapii

Decyzja powinna uwzględniać zarówno korzyści zdrowotne wynikające z karmienia piersią dla dziecka, jak i korzyści terapeutyczne dla matki związane z leczeniem kwetiapiną.

Wpływ kwetiapiny na płodność

Wpływ kwetiapiny na płodność u ludzi nie został dotychczas kompleksowo oceniony w badaniach klinicznych. W badaniach na zwierzętach zaobserwowano wpływ kwetiapiny na parametry płodności związane z podwyższonym stężeniem prolaktyny. Należy jednak podkreślić, że obserwacje te nie mogą być bezpośrednio ekstrapolowane na populację ludzką.¹⁰

Informacja ta ma szczególne znaczenie przy planowaniu terapii u pacjentek w wieku rozrodczym, które planują ciążę, zwłaszcza przy występujących już wcześniej zaburzeniach płodności lub wątpliwościach dotyczących wpływu leczenia na funkcje rozrodcze.

Podsumowanie rekomendacji dla lekarzy

Przy podejmowaniu decyzji o stosowaniu kwetiapiny (Bonogren) u kobiet w okresie ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien:¹¹

• Przeprowadzić dokładną analizę stosunku korzyści do ryzyka indywidualnie dla każdej pacjentki
• Rozważyć możliwość zastosowania alternatywnych metod leczenia o lepszym profilu bezpieczeństwa
• W przypadku konieczności stosowania kwetiapiny w ciąży – monitorować stan płodu i przygotować się na możliwość wystąpienia objawów niepożądanych u noworodka
• Poinformować pacjentkę o wszystkich potencjalnych zagrożeniach i korzyściach wynikających z terapii
• W przypadku stosowania kwetiapiny w trzecim trymestrze – zaplanować odpowiednią opiekę neonatologiczną po porodzie

Należy pamiętać, że kwetiapina może być stosowana w czasie ciąży wyłącznie wtedy, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla rozwijającego się płodu, a skuteczne leczenie choroby pacjentki nie może być osiągnięte innymi, bezpieczniejszymi metodami.¹²