Właściwości farmakokinetyczne leku Amikacin B.Braun

Amikacyna w postaci siarczanu (Amikacin B.Braun) jest dostępna w trzech stężeniach: 2,5 mg/ml, 5 mg/ml oraz 10 mg/ml w postaci roztworu do infuzji. Preparat ma charakter przezroczystego, bezbarwnego roztworu wodnego, który podawany jest wyłącznie drogą pozajelitową. ¹

Wchłanianie i dystrybucja leku

Amikacyna praktycznie nie wchłania się po podaniu doustnym, dlatego jej podawanie jest możliwe wyłącznie drogą pozajelitową. Po infuzji dożylnej, maksymalne stężenie w surowicy występuje po 1-2 godzinach. Okres półtrwania amikacyny w surowicy wynosi 2,2-2,4 godziny, przy czym może być on wydłużony u pacjentów z niewydolnością nerek oraz u wcześniaków i noworodków. ²

Po podaniu standardowej dawki 7,5 mg/kg masy ciała w ciągłej infuzji dożylnej trwającej 30 minut, stężenie leku w surowicy w chwili zakończenia infuzji osiąga wartość 38 µg/ml. Natomiast przy podaniu wyższej dawki wynoszącej 15 mg/kg masy ciała w analogicznej infuzji, stężenie leku w chwili zakończenia infuzji wynosi około 77 µg/ml, obniżając się do 47 µg/ml po 1 godzinie oraz do zaledwie 1 µg/ml po 12 godzinach od zakończenia podawania. ³

U osób w podeszłym wieku, charakteryzujących się średnim klirensem kreatyniny na poziomie 64 ml/min, po podaniu dawki 15 mg/kg masy ciała w infuzji dożylnej trwającej 30 minut, stężenie leku w surowicy w chwili zakończenia infuzji wynosi 55 µg/ml. Następnie stężenie to spada do 5,4 µg/ml po 12 godzinach oraz do 1,3 µg/ml po 24 godzinach od zakończenia infuzji. ⁴

Istotnym aspektem farmakokinetyki amikacyny jest brak kumulacji leku w badaniach oceniających wielokrotne podawanie u osób z prawidłową czynnością nerek, otrzymujących pojedyncze dawki dobowe wynoszące od 15 do 20 mg/kg masy ciała. ⁵

Parametry dystrybucji w organizmie

Pozorna objętość dystrybucji amikacyny wynosi około 24 l, co odpowiada około 28% masy ciała. Wskaźnik wiązania leku z białkami osocza jest relatywnie niski i wynosi 4-10%. ⁶

Po podaniu zalecanej dawki terapeutycznej amikacyna osiąga stężenia terapeutyczne w wielu tkankach i płynach ustrojowych, w tym w:

• kościach
• sercu
• pęcherzyku żółciowym
• tkance płucnej
• moczu
• żółci
• wydzielinie oskrzelowej
• plwocinie
• płynie śródmiąższowym
• płynie opłucnowym
• płynie maziowym

⁷

W przypadku płynu mózgowo-rdzeniowego, przenikanie amikacyny jest zależne od stanu zapalnego opon mózgowych. Lek przenika przez zdrowe opony mózgowe i osiąga około 10-20% stężenia występującego w surowicy. Gdy występuje stan zapalny opon mózgowych, odsetek ten zwiększa się do 50%. ⁸

Charakterystyczna dla amikacyny jest jej kumulacja w korze nerek oraz płynie ucha wewnętrznego, przy czym eliminacja leku z tych głębokich przedziałów przebiega powoli, co może mieć związek z działaniami niepożądanymi. ⁹

Amikacyna przenika również przez barierę łożyska i do mleka ludzkiego. Stężenia sięgające 20% stężeń występujących u matki stwierdzano we krwi płodu oraz płynie owodniowym. ¹⁰

Metabolizm amikacyny

Amikacyna nie jest metabolizowana w organizmie ludzkim. Jest wydalana w postaci niezmienionej, głównie przez nerki. ¹¹

Wydalanie leku

U pacjentów z prawidłową czynnością nerek średni klirens amikacyny w surowicy wynosi 100 ml/min, a klirens nerkowy wynosi 94 ml/min. Przesączanie kłębuszkowe stanowi dominujący szlak w eliminacji amikacyny. ¹²

Większość leku (60-82%) jest wydalana w postaci niezmienionej w moczu, w ciągu pierwszych 6 godzin po podaniu. Tylko bardzo małe ilości wydalane są z żółcią. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek 91% i 95% dawki amikacyny (po podaniu domięśniowym) jest wydalane z moczem w ciągu odpowiednio 8 i 24 godzin. ¹³

Warto zaznaczyć, że 90% dawki amikacyny może zostać usuniętych drogą hemodializy w ciągu 4 godzin, co jest istotną informacją w przypadku przedawkowania leku lub leczenia pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. ¹⁴

Farmakokinetyka w populacjach szczególnych

Farmakokinetyka u dzieci i młodzieży

Wyniki badań farmakokinetycznych u dzieci wykazały, że stężenia amikacyny w płynie mózgowo-rdzeniowym u zdrowych niemowląt wynoszą około 10-20% stężeń w surowicy. W przypadku stanu zapalnego opon mózgowych, wartość ta może wzrosnąć do 50%. ¹⁵

Farmakokinetyka u noworodków

U noworodków, a szczególnie u wcześniaków, wydalanie amikacyny przez nerki jest znacząco zmniejszone w porównaniu do starszych dzieci i dorosłych. ¹⁶

W badaniu z udziałem noworodków (1.-6. doba życia), podzielonych na grupy w zależności od masy urodzeniowej (poniżej 2000 g, 2000-3000 g i powyżej 3000 g), amikacynę podawano domięśniowo i/lub dożylnie w dawce 7,5 mg/kg masy ciała. Uzyskane wyniki wykazały istotne różnice w parametrach farmakokinetycznych w zależności od masy urodzeniowej:

We wszystkich badanych grupach noworodków nie wykazano kumulacji leku w wyniku wielokrotnego podawania dawek co 12 godzin przez okres 5 dni, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania amikacyny w tej populacji przy zachowaniu odpowiednich odstępów między dawkami. ¹⁷