Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Wenlafaksyna, będąca substancją czynną preparatu Alventa, może wchodzić w istotne interakcje z wieloma grupami leków. Ze względu na mechanizm działania leku oraz jego profil farmakologiczny, szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z substancjami wpływającymi na układ serotoninergiczny oraz metabolizm wenlafaksyny.¹

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO)

Interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy stanowią najpoważniejsze zagrożenie podczas terapii wenlafaksyną i dzielą się na kilka kategorii w zależności od typu IMAO:²

• Nieodwracalne nieselektywne inhibitory MAO – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane; nie należy rozpoczynać terapii wenlafaksyną przez co najmniej 14 dni od zakończenia stosowania nieodwracalnych IMAO; podobnie, stosowanie IMAO można rozpocząć dopiero po upływie minimum 7 dni od zakończenia leczenia wenlafaksyną³
• Odwracalne selektywne inhibitory MAO-A (np. moklobemid) – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego; okres karencji może być krótszy niż 14 dni, jednak należy zachować co najmniej 7-dniową przerwę między zakończeniem leczenia wenlafaksyną a rozpoczęciem podawania odwracalnego IMAO⁴
• Odwracalne nieselektywne inhibitory MAO (np. linezolid) – nie należy podawać pacjentom leczonym wenlafaksyną; należy pamiętać, że linezolid, chociaż jest antybiotykiem, działa również jako słaby odwracalny, nieselektywny IMAO⁵

Opisywano poważne działania niepożądane wynikające z nieprzestrzegania zalecanych okresów karencji między stosowaniem IMAO i wenlafaksyny, w tym: drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, nadmierne pocenie się, nudności, wymioty, nagłe zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, hipertermię z objawami przypominającymi złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a nawet zgony.⁶

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną istnieje ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, stanu potencjalnie zagrażającego życiu, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków oddziałujących na układ serotoninergiczny:⁷

• Tryptany (leki przeciwmigrenowe)
• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• Pochodne amfetaminy
• Lit
• Sybutramina
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Opioidy (np. buprenorfina, fentanyl i jego analogi, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon, pentazocyna)
• Produkty lecznicze osłabiające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy⁸

Gdy leczenie skojarzone wenlafaksyną z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważną obserwację pacjenta, szczególnie na początku terapii i przy zwiększaniu dawki. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z prekursorami serotoniny.⁹

Interakcje z lekami wpływającymi na ośrodkowy układ nerwowy

Ryzyko stosowania wenlafaksyny w połączeniu z innymi substancjami oddziałującymi na OUN nie zostało systematycznie zbadane. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas takiej terapii skojarzonej.¹⁰

Interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z produktami leczniczymi wydłużającymi odstęp QT zwiększa ryzyko wydłużenia tego odstępu i/lub wystąpienia arytmii komorowych (np. typu torsade de pointes). Należy unikać jednoczesnego stosowania następujących leków:¹¹

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre antybiotyki chinolonowe (np. moksyfloksacyna)¹²

Lista ta nie jest kompletna i należy zachować ostrożność przy stosowaniu innych produktów leczniczych o znanych właściwościach znacznego wydłużania odstępu QT.¹³

Wpływ innych leków na wenlafaksynę

Ketokonazol i inne inhibitory CYP3A4: Badania farmakokinetyczne wykazały, że ketokonazol zwiększa wartości AUC wenlafaksyny (o 70% u pacjentów intensywnie metabolizujących CYP2D6 i o 21% u słabo metabolizujących CYP2D6) oraz jej aktywnego metabolitu O-demetylowenlafaksyny (o 33% i 23% odpowiednio). Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 i wenlafaksyny może podwyższać stężenie obu tych substancji, dlatego zalecana jest ostrożność podczas takiej terapii skojarzonej.¹⁴

Do inhibitorów CYP3A4, które mogą wchodzić w interakcje z wenlafaksyną, należą: atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, ketokonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir i telitromycyna.¹⁵

Wpływ wenlafaksyny na inne leki

Leki metabolizowane przez izoenzymy cytochromu P450: Badania in vivo wskazują, że wenlafaksyna jest stosunkowo słabym inhibitorem CYP2D6. Nie wykazuje ona działania hamującego na CYP3A4 (alprazolam i karbamazepina), CYP1A2 (kofeina), CYP2C9 (tolbutamid) oraz CYP2C19 (diazepam).¹⁶

Interakcje wenlafaksyny z poszczególnymi lekami:

• Lit: Jednoczesne stosowanie może spowodować wystąpienie zespołu serotoninowego.¹⁷
• Diazepam: Wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę diazepamu ani jego aktywnego metabolitu, a diazepam wydaje się nie wpływać na farmakokinetykę wenlafaksyny i jej metabolitu. Brak informacji o interakcjach z innymi benzodiazepinami.¹⁸
• Imipramina: Wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy, ale dawkozależnie zwiększa AUC 2-hydroksydezypraminy 2,5-4,5 razy. Imipramina nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i jej metabolitu. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane, ale zaleca się szczególną ostrożność.¹⁹
• Haloperydol: Badania wykazały zmniejszenie całkowitego doustnego klirensu haloperydolu o 42%, zwiększenie AUC o 70% i zwiększenie Cmax o 88%, bez zmiany jego okresu półtrwania. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane, ale należy uwzględnić te zmiany podczas jednoczesnego stosowania obu leków.²⁰
• Rysperydon: Wenlafaksyna zwiększa AUC rysperydonu o 50%, ale tylko nieznacznie wpływa na profil farmakokinetyczny całkowitej aktywnej frakcji (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon). Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.²¹
• Metoprolol: Jednoczesne stosowanie zwiększa stężenie metoprololu w osoczu o około 30-40%, bez zmiany stężenia aktywnego metabolitu α-hydroksymetoprololu. Kliniczne znaczenie tej obserwacji dla pacjentów z nadciśnieniem nie jest znane. Metoprolol nie wpływa na profil farmakokinetyczny wenlafaksyny i jej metabolitu, ale zaleca się szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu obu leków.²²
• Indynawir: Badania wykazały zmniejszenie AUC indynawiru o 28% oraz zmniejszenie Cmax o 36%. Indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i jej metabolitu. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.²³
• Doustne środki antykoncepcyjne: Po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano przypadki nieplanowanej ciąży u pacjentek stosujących doustne środki antykoncepcyjne podczas leczenia wenlafaksyną, jednak brak jednoznacznych dowodów, że było to wynikiem interakcji. Nie prowadzono badań interakcji z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.²⁴

Interakcje z alkoholem

Pacjentów leczonych preparatem Alventa należy poinformować o konieczności powstrzymania się od spożywania alkoholu podczas terapii. Jednoczesne przyjmowanie alkoholu i wenlafaksyny może prowadzić do:²⁵

• Nasilenia działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy – alkohol wzmacnia działanie wenlafaksyny na OUN, co może skutkować nadmierną sedacją, zaburzeniami koordynacji ruchowej i spowolnieniem psychoruchowym
• Klinicznego nasilenia zaburzeń psychicznych – alkohol może pogorszyć objawy depresji i lęku, co przeciwdziała efektom terapeutycznym wenlafaksyny
• Wystąpienia niepożądanych interakcji farmakodynamicznych – połączenie alkoholu i wenlafaksyny może prowadzić do nieprzewidywalnych reakcji ze strony układu nerwowego

Ryzyko interakcji dotyczy zarówno jednorazowego, jak i regularnego spożywania alkoholu podczas leczenia wenlafaksyną. Abstynencja alkoholowa powinna być utrzymana przez cały okres terapii.

Tabela interakcji leku Alventa z innymi substancjami