Zapalenie otrzewnej
Zapalenie otrzewnej to poważne zapalenie błony wyściełającej jamę brzuszną, które objawia się silnym bólem brzucha, gorączką oraz zaburzeniami funkcji przewodu pokarmowego. Główną przyczyną są zakażenia bakteryjne lub grzybicze, często wymagające natychmiastowego leczenia antybiotykami oraz w wielu przypadkach interwencji chirurgicznej. Kluczowe jest skuteczne leczenie bólu, monitorowanie stanu nawodnienia pacjenta oraz zapobieganie powikłaniom takim jak sepsa. Kompleksowa opieka pielęgniarska, obejmująca ocenę parametrów życiowych, kontrolę infekcji, wsparcie żywieniowe i edukację pacjenta, znacząco poprawia rokowanie i przebieg choroby.
-
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zapalenie otrzewnej (peritonitis) to stan zapalny otrzewnej, często wywołany zakażeniem bakteryjnym lub grzybiczym, który może prowadzić do sepsy i niewydolności wielonarządowej. Wyróżnia się trzy typy: pierwotne (spontaniczne bakteryjne, często u pacjentów z marskością wątroby i wodobrzuszem), wtórne (związane z perforacją narządów) oraz trzeciorzędowe (nawracające pomimo leczenia). Diagnostyka i opieka pielęgniarska koncentrują się na systematycznej ocenie bólu (intensywność w skali 0-10), monitorowaniu parametrów życiowych (ciśnienie tętnicze, tętno, temperatura, oddech), bilansu płynów (pomiar diurezy, CVP, ciśnienie tętnicze płucne) oraz funkcji przewodu pokarmowego. Kluczowe jest także monitorowanie miejsc operacyjnych i drenów pod kątem zakażeń i gojenia. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię (np. gentamycyna, amikacyna, klindamycyna), interwencje chirurgiczne oraz wsparcie żywieniowe, w tym żywienie pozajelitowe, szczególnie u pacjentów na czczo (NPO).
Opieka pielęgniarska skupia się na skutecznym leczeniu bólu, utrzymaniu równowagi płynów i elektrolitów, zapobieganiu powikłaniom takim jak wstrząs septyczny czy zespół compartment syndrome oraz edukacji pacjenta i rodziny. Monitorowanie obejmuje ocenę objawów sepsy (hipotensja, tachykardia, gorączka), funkcji nerek, stanu nawodnienia i parametrów laboratoryjnych. U pacjentów dializowanych otrzewnowo konieczne jest stosowanie aseptyki oraz podawanie antybiotyków do płynu dializacyjnego. Profilaktyka zapalenia otrzewnej u pacjentów z marskością wątroby może obejmować profilaktyczną antybiotykoterapię (np. norfloksacyna 400 mg/dzień). Kompleksowa, wielowymiarowa opieka oraz wczesne rozpoznanie i leczenie znacząco poprawiają rokowanie i zmniejszają ryzyko powikłań. Dokumentacja powinna szczegółowo odzwierciedlać przebieg leczenia, odpowiedź na interwencje oraz edukację pacjenta.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Zapalenie otrzewnej – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
bakterie beztlenowe, bilans płynów, ciśnienie wewnątrzbrzuszne, ciśnienie żylne centralne, dializa otrzewnowa, gram-ujemne pałeczki, jama brzuszna, niewydolność nerek, niewydolność wielonarządowa, perforacja narządu, perystaltyka jelit, pierwotne zapalenie otrzewnej, sepsa, sonda żołądkowa, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, tachykardia, translokacja bakterii, trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, wodobrzusze, wstrząs hipowolemiczny, wstrząs septyczny, wtórne zapalenie otrzewnej, zakrzepica żył głębokich, zapalenie otrzewnej, zatorowość płucna, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe -
Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie otrzewnej to stan zapalny błony surowiczej jamy brzusznej, wymagający szybkiej diagnostyki i leczenia ze względu na wysokie ryzyko zgonu. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach laboratoryjnych, w tym morfologii krwi (leukocytoza >20 000/mm³), wskaźnikach stanu zapalnego (CRP, prokalcytonina) oraz paracentezie z oceną liczby neutrofili (>250 komórek/mm³) i posiewem płynu otrzewnowego. W diagnostyce różnicowej wyróżnia się pierwotne (SBP), wtórne i trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, z różnym podejściem terapeutycznym. Badania obrazowe, takie jak USG, RTG i tomografia komputerowa, są kluczowe w identyfikacji przyczyny i lokalizacji procesu zapalnego, a w trudnych przypadkach stosuje się diagnostyczną laparoskopię.
W przypadku pacjentów dializowanych otrzewnowo rozpoznanie zapalenia otrzewnej opiera się na spełnieniu co najmniej dwóch z trzech kryteriów: objawy kliniczne, leukocyty w dializacie ≥100 komórek/μl z >50% neutrofili oraz dodatni posiew dializatu. Natychmiastowe rozpoczęcie antybiotykoterapii jest kluczowe, gdyż każda godzina opóźnienia zwiększa śmiertelność o 10%. Monitorowanie leczenia obejmuje kontrolę liczby neutrofili w płynie otrzewnowym po 48 godzinach (spadek o ≥25% wskazuje na skuteczność terapii). Profilaktyka SBP u pacjentów z marskością wątroby obejmuje m.in. antybiotykoterapię u chorych z białkiem w płynie otrzewnowym <1,5 g/l oraz zaburzeniami czynności nerek. Nowoczesne metody diagnostyczne, takie jak testy molekularne point-of-care, sekwencjonowanie genetyczne, spektrometria masowa oraz algorytmy uczenia maszynowego, zwiększają precyzję i szybkość rozpoznania, co może poprawić rokowanie pacjentów.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Zapalenie otrzewnej – Diagnostyka i diagnoza
antybiotykoterapia, bakterie Gram-ujemne, dehydrogenaza mleczanowa, dializa otrzewnowa, laparoskopia diagnostyczna, leukocytoza, marskość wątroby, niedokrwistość, objaw Blumberga, oliguria, paracenteza, perforacja przewodu pokarmowego, płyn otrzewnowy, posiew krwi, prokalcytonina, sekwencjonowanie genetyczne, skala Child-Pugh, spektrofotometria, spektrometria masowa, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, tachykardia, tachypnoe, trombocytopenia, trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, wodobrzusze, wskaźniki stanu zapalnego, zapalenie otrzewnej, ziarenkowce Gram-dodatnie -
Epidemiologia
Zapalenie otrzewnej, w tym ostre uogólnione zapalenie otrzewnej (AGP), samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej (SBP) oraz zapalenie otrzewnej związane z dializą otrzewnową (PD), stanowi istotne wyzwanie kliniczne ze względu na wysoką zachorowalność i śmiertelność. AGP dotyka około 9,3 pacjentów na 1000 hospitalizacji, ze śmiertelnością pooperacyjną wahającą się od 8,4% do 34%. SBP występuje u 10-27% hospitalizowanych pacjentów z wodobrzuszem, głównie w klasie C wg Child-Pugh, z rosnącym udziałem bakterii Gram-dodatnich i wzrostem oporności wielolekoopornej (MDR). Zapalenie otrzewnej związane z PD występuje z częstością 0,06-1,66 epizodów/pacjenta-rok, z 2-6% śmiertelnością, a czynniki ryzyka obejmują historię hemodializy i hipoalbuminemię. Grzybicze zapalenie otrzewnej, choć rzadsze (0,01-0,09 epizodu/pacjenta-rok), cechuje się wyższą śmiertelnością, szczególnie u pacjentów z marskością wątroby i niskim poziomem białka w wodobrzuszu. W pediatrii zapalenie otrzewnej związane z PD oraz w przebiegu zapalenia wyrostka robaczkowego wymaga uwagi ze względu na specyficzne patogeny, takie jak Pseudomonas spp., oraz czynniki ryzyka jak nefrektomia czy wszczepienie sondy G-tube.
Zmieniający się profil mikrobiologiczny zapalenia otrzewnej wskazuje na wzrost udziału bakterii Gram-dodatnich, zwłaszcza w zakażeniach szpitalnych, oraz narastającą oporność na antybiotyki, co wymaga dostosowania terapii empirycznej do lokalnych wzorców oporności. Wśród patogenów dominują Staphylococcus aureus (14,1%) i Escherichia coli (9%), a także Candida spp. w zakażeniach grzybiczych. Czynniki ryzyka rozwoju zakażeń MDR obejmują wcześniejsze leczenie beta-laktamami, profilaktykę chinolonami oraz kontakt z opieką zdrowotną. Wskazane jest stosowanie programów nadzoru i zarządzania antybiotykami, zwłaszcza w ośrodkach dializy otrzewnowej, aby zoptymalizować leczenie i monitorować oporność. Epidemiologia zapalenia otrzewnej różni się geograficznie, z wyższą zachorowalnością i śmiertelnością w krajach o niskich i średnich dochodach, co podkreśla potrzebę wczesnej diagnostyki, odpowiedniej resuscytacji oraz dostępu do specjalistycznej opieki chirurgicznej i intensywnej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Zapalenie otrzewnej – Epidemiologia
aminoglikozyd, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, dializa otrzewnowa, dur brzuszny, Enterobacterales, fluorochinolon, grzybicze zapalenie otrzewnej, inhibitor pompy protonowej, klasyfikacja Child-Pugh, marskość wątroby, niewyrównana marskość wątroby, organizm wielolekooporny, paracenteza, perforacja jelita, perforacja jelita krętego, perforacja wrzodu trawiennego, perforowane zapalenie wyrostka robaczkowego, pierwotne zapalenie otrzewnej, piperacylina z tazobaktamem, samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej, schyłkowa niewydolność wątroby, uogólnione zapalenie otrzewnej, wodobrzusze, wstrząs hipowolemiczny, zapalenie otrzewnej, zespół wątrobowo-nerkowy -
Etiologia i przyczyny
Zapalenie otrzewnej (peritonitis) to stan zapalny błony otrzewnowej, który może mieć etiologię pierwotną, wtórną lub trzeciorzędową. Pierwotne zapalenie, w tym spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej (SBP), występuje bez widocznego ogniska zakażenia i dotyczy głównie pacjentów z marskością wątroby i wodobrzuszem (około 20% tych pacjentów rozwija SBP), niewydolnością nerek dializowanych otrzewnowo, niewydolnością serca oraz niektórymi nowotworami. Patogeneza SBP wiąże się z upośledzeniem funkcji immunologicznej, zmniejszoną aktywnością przeciwbakteryjną płynu puchlinowego (białko <1 g/dl) oraz translokacją bakterii jelitowych, głównie Escherichia coli (50%) i paciorkowców (19%). Wtórne zapalenie otrzewnej, stanowiące około 90% przypadków, jest najczęściej wynikiem perforacji przewodu pokarmowego (np. pęknięty wyrostek robaczkowy 43,1%, perforacja wrzodu żołądka/dwunastnicy 26,2%, perforacja jelita krętego w durze brzusznym 24,2%) oraz zakażeń narządów jamy brzusznej, z udziałem bakterii tlenowych i beztlenowych. Trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej charakteryzuje się nawracającym zakażeniem po leczeniu i wiąże się z wyższą śmiertelnością, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością i wielolekoopornymi patogenami.
Zapalenie otrzewnej może mieć także charakter aseptyczny (chemiczny), wywołany przez drażniące substancje, takie jak żółć, kwas żołądkowy, enzymy trzustkowe czy krew. Ropnie otrzewnowe stanowią ograniczone zakażenia wewnątrzbrzuszne o lepszym rokowaniu niż rozlane zapalenie. W medycynie weterynaryjnej zapalenie otrzewnej występuje u różnych gatunków, z odmienną etiologią, np. FIP u kotów wywołane koronawirusem kocim, z dwoma formami klinicznymi (wysiękową i bezwysiękową). Czynniki ryzyka zapalenia otrzewnej obejmują m.in. marskość wątroby z wodobrzuszem, dializy otrzewnowe, zabiegi chirurgiczne jamy brzusznej, choroby zapalne jelit oraz urazy brzucha. Śmiertelność waha się od 10% do 40%, co podkreśla konieczność szybkiej diagnostyki i adekwatnego leczenia.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Zapalenie otrzewnej – Etiologia i przyczyny
bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, błona otrzewnowa, chemiczne zapalenie otrzewnej, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa, ciąża pozamaciczna, dializa otrzewnowa, dur brzuszny, endometrioza, Escherichia coli, marskość wątroby, ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, ostre zapalenie trzustki, pierwotne zapalenie otrzewnej, rak jelita grubego, ropień jajowodowo-jajnikowy, ropień otrzewnowy, ropień wątroby, ropień wewnątrzbrzuszny, sepsa, skręt jelit, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, wodobrzusze, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wtórne zapalenie otrzewnej, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie jajowodów, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie otrzewnej, zapalenie wyrostka robaczkowego, zawał jelit, zespół nerczycowy -
Leczenie
Zapalenie otrzewnej wymaga natychmiastowej, wielokierunkowej interwencji obejmującej wczesną kontrolę źródła zakażenia (chirurgiczną lub nieoperacyjną), systemową antybiotykoterapię oraz intensywną terapię wspomagającą, w tym resuscytację płynową i korekcję zaburzeń elektrolitowych. Antybiotykoterapia powinna być szerokospektralna, uwzględniać bakterie Gram-dodatnie, Gram-ujemne oraz beztlenowce, a jej dobór zależy od środowiska nabycia zakażenia (pozaszpitalne vs. szpitalne) oraz lokalnego profilu oporności. W niepowikłanym zapaleniu otrzewnej antybiotyki podaje się zwykle przez 5-7 dni, do ustąpienia objawów zakażenia. W przypadku wtórnego zapalenia otrzewnej konieczna jest chirurgiczna kontrola źródła zakażenia, a w ciężkich przypadkach stosuje się strategię „damage control” z etapowymi reoperacjami. Drenaż ropni przezskórny jest skuteczną alternatywą, gdy interwencja operacyjna nie jest wskazana.
W leczeniu pierwotnego zapalenia otrzewnej (SBP), szczególnie u pacjentów z marskością wątroby, stosuje się cefalosporyny III generacji oraz dożylne podawanie albumin (1,5 g/kg w ciągu 6 godzin i 1,0 g/kg w dniu 3), co znacząco obniża śmiertelność (z 29% do 10%). Wtórne zapalenie otrzewnej, stanowiące 80-90% przypadków, wymaga terapii antybiotykowej obejmującej m.in. piperacylinę/tazobaktam, moksyfloksacynę, tigecyklinę lub ertapenem w rozlanym zakażeniu. Trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, często związane z opornymi patogenami, wymaga stosowania karbapenemów lub ceftolozanu/tazobaktamu z metronidazolem. W zapaleniu otrzewnej związanym z dializą otrzewnową (PD) leczenie trwa zwykle 3 tygodnie, a w przypadku oporności lub nawrotów rozważa się usunięcie cewnika i zmianę metody dializy. Kluczowe jest monitorowanie odpowiedzi na terapię, w tym kontrola liczby neutrofili w płynie otrzewnowym po 48 godzinach od rozpoczęcia antybiotykoterapii.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Zapalenie otrzewnej – Leczenie
antybiotykoterapia empiryczna, antybiotykoterapia systemowa, appendektomia, Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, Candida, dializa otrzewnowa, drenaż przezskórny, drenaż ropnia, Enterococcus, Escherichia coli, grzybicze zapalenie otrzewnej, hipowolemia, interwencja chirurgiczna, laparoskopia, marskość wątroby, niewydolność narządowa, objaw zakażenia, pierwotne zapalenie otrzewnej, Pseudomonas, resuscytacja płynowa, ropień wewnątrzbrzuszny, terapia antybiotykowa, trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, wodobrzusze, wstrząs septyczny, wtórne zapalenie otrzewnej, zaburzenie elektrolitowe, zakażenie wewnątrzszpitalne, zapalenie otrzewnej, zespół przedziału brzusznego -
Objawy
Zapalenie otrzewnej (peritonitis) to ostry stan zapalny błony otrzewnowej, charakteryzujący się silnym, rozlanym bólem brzucha nasilającym się przy ruchu, kaszlu i dotyku, często z towarzyszącą gorączką (do ≥38°C) i tachykardią (100-120 uderzeń/min). Objawy ogólnoustrojowe obejmują nudności, wymioty, odwodnienie, zmniejszone wydalanie moczu, a w ciężkich przypadkach zaburzenia świadomości i sepsę. W przebiegu choroby może wystąpić niedrożność porażenna jelit, manifestująca się brakiem oddawania stolca i gazów oraz osłabieniem perystaltyki. U pacjentów dializowanych otrzewnowo charakterystyczne są zmiany w płynie dializacyjnym, takie jak mętny płyn, obecność fibryny oraz objawy miejscowe w okolicy cewnika. Zapalenie otrzewnej przebiega w trzech stadiach: ostre zapalenie (faza reaktywna), ropień otrzewnowy oraz rozlane zapalenie otrzewnej (faza terminalna), z progresją objawów od łagodnych do ciężkich, włącznie z objawami wstrząsu i facies Hippocratica.
Rokowanie zależy od wieku pacjenta, stanu układu odpornościowego, czasu od wystąpienia objawów do wdrożenia leczenia (opóźnienie >48 godzin pogarsza rokowanie) oraz choroby podstawowej, np. marskości wątroby. Nieleczone zapalenie otrzewnej może prowadzić do sepsy, wstrząsu septycznego, niewydolności wielonarządowej, ARDS, zaburzeń elektrolitowych i krzepnięcia. Spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej (SBP), występujące u pacjentów z marskością i wodobrzuszem, może mieć subtelne objawy, a diagnoza opiera się na liczbie neutrofilów w płynie puchlinowym >250 komórek/mm³. Wysoki wskaźnik MELD koreluje z ryzykiem SBP. Wczesne rozpoznanie i szybka interwencja są kluczowe dla zmniejszenia śmiertelności, która w uogólnionym zapaleniu otrzewnej wynosi 60-70%, a przy odpowiednim leczeniu spada do 10-40%.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Zapalenie otrzewnej – Objawy
błona otrzewnowa, cewnik dializacyjny, dializa otrzewnowa, encefalopatia, fibryna, hipowolemia wewnątrznaczyniowa, infekcja bakteryjna, marskość wątroby, neutrofile, niedrożność porażenna jelit, niewydolność nerek, niewydolność wielonarządowa, objaw Blumberga, objawy ogólnoustrojowe, perystaltyka jelit, pierwotne zapalenie otrzewnej, płyn dializacyjny, płyn puchlinowy, ropień otrzewnowy, rozlane zapalenie otrzewnej, samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej, sepsa, tachykardia, wodobrzusze, wskaźnik MELD, wstrząs septyczny, wtórne zapalenie otrzewnej, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia krzepnięcia, zapalenie otrzewnej, zespół ostrej niewydolności oddechowej -
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zapalenie otrzewnej pozostaje schorzeniem o wysokiej śmiertelności, sięgającej 90-93% w przypadkach sepsy brzusznej i zespołu wstrząsu toksycznego. W diagnostyce i prognozowaniu wyników leczenia istotne są obiektywne systemy punktacji, takie jak p-POSSUM i MPI, które wykazują dobrą zdolność predykcyjną (AUROC odpowiednio 0,756 i 0,757) z punktami odcięcia na poziomie 29,1% i 27 punktów. System PPS cechuje się najwyższą dokładnością (AUC=0,942) i wartością predykcyjną (83,3%) w przewidywaniu śmiertelności u pacjentów z wtórnym rozlanym zapaleniem otrzewnej. Wielodomenowy model predykcyjny (MPPM) integrujący dane demograficzne, fizjologiczne i chirurgiczne osiąga wysoką skuteczność prognostyczną (AUROC 0,87), podkreślając znaczenie zamknięcia skóry, SAPS-II i MPI jako kluczowych czynników prognostycznych. Wskaźnik Charlsona, poziom albuminy i Kt/V są istotne w kontekście wczesnego zapalenia otrzewnej u pacjentów dializowanych otrzewnowo, które wiąże się z wyższym ryzykiem niepowodzenia techniki dializacyjnej (HR 1,801, p=0,051).
Wśród pacjentów z marskością wątroby i wodobrzuszem opracowano modele uczenia maszynowego (CatBoost) do przewidywania pierwszego epizodu spontanicznego bakteryjnego zapalenia otrzewnej (SBP), wykorzystujące m.in. białko całkowite, CRP, aktywność protrombinową i apolipoproteinę A1, osiągając czułość do 92,7% i NPV do 90,4%. Epizod SBP wiąże się z 1,54-krotnie wyższym ryzykiem śmiertelności w ciągu pierwszych 4 miesięcy po paracentezie, jednak nie wpływa na długoterminową śmiertelność. System punktacji POSSUM, uwzględniający parametry fizjologiczne i operacyjne, jest skutecznym narzędziem do identyfikacji pacjentów z perforowanym zapaleniem otrzewnej o wysokim ryzyku powikłań i śmiertelności (O:E dla śmiertelności 1,020, p=0,980). Wczesne rozpoznanie i zastosowanie odpowiednich systemów prognostycznych umożliwia indywidualizację terapii i poprawę rokowania u pacjentów z zapaleniem otrzewnej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Zapalenie otrzewnej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
albumina w surowicy, białko C-reaktywne, dializa otrzewnowa, funkcja nerek, krzywa ROC, Mannheim Peritonitis Index, marskość wątroby, metoda SHAP, model predykcyjny, niepowodzenie leczenia, paracenteza, skala APACHE II, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, system prognostyczny, wodobrzusze, wtórne zapalenie otrzewnej, zapalenie otrzewnej, zespół wstrząsu toksycznego -
Zapobieganie i profilaktyka
Zapalenie otrzewnej (peritonitis) stanowi istotne powikłanie u pacjentów dializowanych otrzewnowo oraz u osób z marskością wątroby i wodobrzuszem, wiążąc się z wysoką śmiertelnością i chorobowością. Wytyczne ISPD zalecają monitorowanie częstości zapalenia otrzewnej, z celem utrzymania wskaźnika poniżej 0,40 epizodów na rok ryzyka oraz ponad 80% pacjentów bez epizodów rocznie. Profilaktyka obejmuje techniki aseptyczne, właściwe szkolenie pacjentów i personelu, pielęgnację miejsca ujścia cewnika, szybkie leczenie zakażeń oraz stosowanie antybiotyków profilaktycznych w określonych sytuacjach, takich jak przed wprowadzeniem cewnika (wankomycyna 1 g lub cefazolina 1 g dożylnie, zalecenie klasy 1A), przed kolonoskopią i zabiegami ginekologicznymi (schemat ampicylina z aminoglikozydem ± metronidazol, zalecenia klasy 2C/D). Profilaktyka przeciwgrzybicza (np. nystatyna lub flukonazol doustnie) jest rekomendowana podczas antybiotykoterapii (zalecenie klasy 1B), co zmniejsza ryzyko grzybiczego zapalenia otrzewnej (RR 0,28, 95% CI 0,12–0,63).
W kontekście spontanicznego bakteryjnego zapalenia otrzewnej (SBP) u pacjentów z marskością wątroby, profilaktyka antybiotykowa jest wskazana u pacjentów z niskim stężeniem białka w płynie puchlinowym (<1,5 g/dl) i zaawansowaną niewydolnością wątroby (Child-Pugh ≥9, bilirubina ≥3 mg/dl) lub dysfunkcją nerek (kreatynina ≥1,2 mg/dl, BUN ≥25 mg/dl, sód ≤130 mEq/l), a także po przebytym epizodzie SBP (profilaktyka wtórna). Zalecane schematy to ciprofloksacyna 500 mg p.o. raz dziennie, trimetoprim/sulfametoksazol (jedna tabletka o podwójnej mocy) lub norfloksacyna 400 mg p.o. raz dziennie, a po krwawieniu z górnego odcinka przewodu pokarmowego ceftriakson 1 g i.v. co 24 godziny przez 7 dni. Długotrwała profilaktyka wiąże się z ryzykiem rozwoju oporności na antybiotyki, zakażeń wielolekoopornych oraz Clostridium difficile. Alternatywą może być rifaksymina, wykazująca lepszy profil bezpieczeństwa i skuteczność w profilaktyce wtórnej SBP. Pomimo licznych strategii, dowody oparte na randomizowanych badaniach klinicznych są ograniczone i niskiej jakości, co podkreśla potrzebę dalszych badań nad optymalizacją profilaktyki zapalenia otrzewnej i SBP.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Zapalenie otrzewnej – Zapobieganie i profilaktyka
antybiotykoterapia, cefazolina, ceftriakson, chinolon, choroba zapalna miednicy, ciprofloksacyna, dializa otrzewnowa, dysfunkcja nerek, higiena rąk, kotrimoksazol, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, marskość wątroby, niesteroidowy lek przeciwzapalny, norfloksacyna, oporność bakterii, płyn puchlinowy, profilaktyka przeciwgrzybicza, rifaksymina, skala Child-Pugh, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, trimetoprim-sulfametoksazol, wankomycyna dożylna, wodobrzusze, zakażenie cewnika, zakażenie Clostridium difficile, zakażenie przenoszone drogą płciową, zapalenie otrzewnej, zapalenie wyrostka robaczkowego