Listaerioza
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Listerioza, wywołana przez Listeria monocytogenes, jest rzadką, ale ciężką chorobą o wysokiej śmiertelności, sięgającej 20-30% mimo leczenia antybiotykami. Ponad 90% pacjentów wymaga hospitalizacji, często na OIT, a śmiertelność wewnątrzszpitalna może sięgać 36,8%. W przypadku zakażeń OUN wskaźnik śmiertelności wynosi od 13% do 73%, a powikłania neurologiczne dotyczą 16-44% przeżyłych. Czynniki ryzyka wczesnej śmiertelności obejmują wiek (HR 1,03), cukrzycę (HR 1,86), przewlekłą chorobę nerek (HR 3,96), chorobę wątroby (HR 3,62), nowotwory (HR 3,76) oraz przerzuty (HR 12,88). Bakteriemia jest istotnym czynnikiem prognostycznym, a 28,7% pacjentów umiera w ciągu 5 lat po wyleczeniu, co podkreśla konieczność długoterminowego monitorowania.

  1. Listerioza (Listeriosis) – Prognoza i przewidywanie wyników leczenia
    1. Wskaźniki śmiertelności w listeriozie
    2. Czynniki prognostyczne wpływające na przeżycie
    3. Systemy oceny prognostycznej w przewidywaniu wyników klinicznych
    4. Markery zwiększonego ryzyka śmiertelności
    5. Szczególne grupy ryzyka
    6. Przebieg choroby i samoistne ustępowanie
    7. Wnioski prognostyczne
    8. Kolejne rozdziały

Listerioza (Listeriosis) – Prognoza i przewidywanie wyników leczenia

Listerioza, zakażenie wywołane przez Listeria monocytogenes (LM), jest rzadką, ale poważną chorobą pochodzenia pokarmowego, która może prowadzić do zagrażających życiu inwazyjnych infekcji. Mimo że występuje stosunkowo rzadko w porównaniu z innymi chorobami przenoszonymi przez żywność, cechuje się wysoką śmiertelnością i poważnymi powikłaniami, szczególnie w określonych grupach ryzyka.12

Wskaźniki śmiertelności w listeriozie

Listerioza charakteryzuje się wysoką śmiertelnością, która według dostępnych danych wynosi od 20% do 30% nawet przy odpowiednim leczeniu antybiotykami. Ponad 90% pacjentów z listeriozą wymaga hospitalizacji, często na oddziałach intensywnej terapii. W badaniu szpitalnym przeprowadzonym w ciągu 9 lat odnotowano śmiertelność wewnątrzszpitalną na poziomie 36,8%.12

W przypadku zakażeń ośrodkowego układu nerwowego wywołanych przez Listeria monocytogenes, wskaźnik śmiertelności waha się od 13% do 36% w krajach zachodnich oraz od 11% do 73% w badaniach azjatyckich. U pacjentów, którzy przeżyli zakażenie OUN, powikłania neurologiczne występują u 16% do 44% przypadków.1

Czynniki prognostyczne wpływające na przeżycie

Badania wykazały kilka istotnych czynników ryzyka związanych z wczesną śmiertelnością po wyleczeniu z listeriozy. Główne czynniki prognostyczne to:12

  • Wiek pacjenta (HR: 1,03; 95% CI 1,02-1,07) – starszy wiek wiąże się z gorszą prognozą
  • Cukrzyca (HR 1,86, 95% CI 1,01-3,44)
  • Przewlekła choroba nerek (HR 3,96, 95% CI 1,87-8,38)
  • Choroba wątroby (HR 3,62, 95% CI 1,64-8,51)
  • Nowotwór (HR 3,76, 95% CI 1,90-7,46)
  • Przerzuty nowotworowe (HR 12,88, 95% CI 3,61-45,90)
  • Bakteriemia jako prezentacja kliniczna listeriozy

12

W analizie śmiertelności 5-letniej po wyleczeniu z listeriozy, 47 (28,7%) pacjentów zmarło w ciągu 5 lat od wyzdrowienia. Wskazuje to na potrzebę długoterminowego monitorowania pacjentów, szczególnie tych z wymienionymi czynnikami ryzyka.1

Systemy oceny prognostycznej w przewidywaniu wyników klinicznych

Badania wykazały, że dwa systemy oceny klinicznej są szczególnie przydatne w przewidywaniu wyniku leczenia u pacjentów z bakteriemią wywołaną przez Listeria monocytogenes:12

  • Mortality in Emergency Department Sepsis (MEDS) Score – średnia wartość 6,6 ± 4,0 dla osób, które przeżyły, oraz 12,4 ± 4,4 dla osób, które nie przeżyły (P < 0,001)
  • National Early Warning Score (NEWS) – średnia wartość 3,9 ± 2,8 dla osób, które przeżyły, oraz 7,8 ± 3,1 dla osób, które nie przeżyły (P = 0,001)

1

Dokładność predykcyjna tych systemów oceny jest wysoka. Dla skali MEDS pole pod krzywą ROC (AUC) wynosi 0,829 z czułością 78,6% i swoistością 79,2%. Dla skali NEWS AUC wynosi 0,815 z czułością 57,1% i swoistością 91,7%. Punkty odcięcia o najlepszej wartości prognostycznej wynoszą 10 dla MEDS i 8 dla NEWS.12

U pacjentów z wyższymi wynikami w skalach MEDS (≥10) i NEWS (≥8) zalecane jest wczesne wdrożenie celowanej terapii i odpowiedniego leczenia antybiotykami tak szybko, jak to możliwe, aby zmniejszyć śmiertelność.1

Markery zwiększonego ryzyka śmiertelności

Analizy wykazały wyższe współczynniki ryzyka (HR) u pacjentów, którzy nie przeżyli zakażenia Listeria monocytogenes, w przypadku występowania:1

1

Szczególne grupy ryzyka

Niektóre grupy pacjentów są szczególnie narażone na ciężki przebieg listeriozy i wyższą śmiertelność:12

  • Kobiety w ciąży są 18 razy bardziej narażone na listeriozę niż inni zdrowi dorośli, a 16 do 27% wszystkich zakażeń L. monocytogenes dotyczy kobiet w ciąży
  • Noworodki doświadczają najpoważniejszych konsekwencji listeriozy, ze wskaźnikiem śmiertelności wynoszącym 20-30%. Częstość występowania listeriozy noworodkowej wynosi od 1,3 do 25 przypadków na 100 000 żywych urodzeń
  • Osoby starsze (powyżej 60 roku życia) są 2,6 razy bardziej narażone na zachorowanie na listeriozę niż ogólna populacja. W USA w 2011 roku mediana wieku osób niecierpiących z powodu ciąży, u których zdiagnozowano ciężką postać listeriozy, wynosiła 71 lat

12

Przebieg choroby i samoistne ustępowanie

U osób z prawidłowo funkcjonującym układem immunologicznym, które nie są w ciąży, listerioza może ustąpić samoistnie w ciągu kilku dni bez leczenia. Jednak u osób z grupy ryzyka ciężkiego przebiegu choroby, takich jak kobiety w ciąży lub osoby z osłabionym układem odpornościowym, może rozwinąć się inwazyjna listerioza z poważnymi konsekwencjami. Około 1 na 6 osób z inwazyjną listeriozą umiera, co podkreśla znaczenie wczesnej diagnozy i leczenia w grupach ryzyka.1

Wnioski prognostyczne

Listerioza wiąże się z wysoką śmiertelnością w fazie ostrej infekcji, a także zwiększonym ryzykiem zgonu po wyzdrowieniu z ostrej fazy choroby. Czynniki takie jak zaawansowany wiek, obecność nowotworu, wcześniejsza choroba wątroby, cukrzyca i przewlekła choroba nerek działają jako czynniki ryzyka wczesnej śmiertelności po wyzdrowieniu z ostrej listeriozy.1

Lekarze powinni zachować wysoki poziom podejrzliwości u pacjentów z bakteriemią wywołaną przez LM. Skale MEDS i NEWS wykazują dobrą skuteczność jako czynniki prognostyczne do przewidywania wyników klinicznych u pacjentów z bakteriemią wywołaną przez Listeria monocytogenes, co może pomóc w podejmowaniu decyzji klinicznych i wdrażaniu odpowiedniego leczenia.1

Podsumowując, ze względu na potencjalnie wysoką śmiertelność listeriozy, wczesna identyfikacja pacjentów z wysokim ryzykiem niekorzystnego przebiegu choroby oraz szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia mogą znacząco wpłynąć na poprawę rokowania.123

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl

Materiały źródłowe

  • #1 Human Listeriosis
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10035648/
    Listeria monocytogenes is a Gram-positive facultative intracellular pathogen that can cause severe invasive infections upon ingestion with contaminated food. […] Invasive listeriosis is life-threatening and a main cause of foodborne illness leading to hospital admissions in Western countries. […] In this review, we provide an update on human listeriosis, focusing on the epidemiology and risk groups for infection, bacterial characteristics and typing methods, pathogenesis and pathophysiology, and clinical presentation, outcome, treatment and prevention. […] Human listeriosis ranges from subclinical and uncomplicated febrile gastro-enteritis to severe invasive disease. […] The majority of genomic differences involve insertion/deletion events and include phage insertions, transposable elements, scattered unique genes, and genomic islands encoding mostly unknown functions.
  • #1 Get the Facts about Listeria | FDA
    https://www.fda.gov/animal-veterinary/animal-health-literacy/get-facts-about-listeria
    Compared to other foodborne illnesses, listeriosis is rare but very serious. Even with adequate antibiotic treatment, the disease has a high mortality rate of 20 to 30 percent. Over 90 percent of people with listeriosis are hospitalized, often in intensive care units. […] Pregnant women are 18 times more likely to get listeriosis than other healthy adults, and 16 to 27% of all L. monocytogenes infections are in pregnant women. […] With a mortality rate of 20 to 30%, newborns suffer the most serious consequences of listeriosis. They have either early- or late-onset disease depending on when their symptoms first appear. […] In a joint risk assessment report on L. monocytogenes in ready-to-eat food, the Food and Agriculture Organization of the United Nations/World Health Organization found that the elderly (people 60 years and older) were 2.6 times more likely to get listeriosis than the general healthy population. In the U.S. in 2011, the median age of non-pregnant people diagnosed with a severe form of listeriosis was 71 years. […] Symptoms of listeriosis vary depending on the form and can come on suddenly. Symptoms may include fever, muscle aches, severe headache, nausea, vomiting, stiff neck, confusion, loss of balance, and convulsions.
  • #1 Human Listeriosis
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10035648/
    The reported case fatality rate of listerial CNS infection ranges from 13% to 36% in Western countries, and 11%73% in Asian studies. […] The clinical features in the infected patients were mainly limited to fever and gastrointestinal complaints. […] The total number of laboratory-confirmed cases in this outbreak was 937, including over 400 neonates (39%) and 193 fatal cases (27%). […] The reported incidence of neonatal listeriosis is between 1.3 and 25 per 100.000 live births. […] In patients who survive Listeria CNS infections, neurological sequelae have been reported in 16% to 44% of cases. […] The incidence in women in childbearing years has been slowly increasing in Europe over the period 2008 to 2015, but a relation with pregnancy has not been confirmed. […] The therapeutic approach also differs in bacteremic listeriosis. […] The rate of antibiotic resistance in L. monocytogenes isolates causing human listeriosis is low.
  • #1
    https://link.springer.com/article/10.1007/s15010-022-01872-1
    Listeriosis presents high rates of mortality but prognostic factors for early prevention are not well established. […] The main factors associated with early mortality after recovery were age (HR: 1.03; 95% CI 1.021.07), diabetes mellitus (HR 1.86, 95% CI 1.013.44), chronic kidney disease (HR 3.96, 95% CI 1.878.38), liver disease (HR 3.62, 95% CI 1.648.51), and cancer (HR 3.76, 95% CI 1.907.46). […] Listeriosis is associated with high early post-recovery mortality. Our study describes the main prognostic factors, which may help to improve preventive follow-up strategies of adults with severe listeriosis. […] The main factors associated with 1-year early mortality were age (p=0.007), diabetes mellitus (p=0.033), cancer (p0.001) and metastasis (p0.001). Forty-seven (28.7%) patients died during the 5 years after recovery from listeriosis. Factors associated with 5-year mortality were age (p0.001), diabetes mellitus (p=0.002), chronic kidney disease (p=0.034), liver disease (p=0.050), cancer (p0.001), metastasis (p=0.001) or chemotherapeutic treatment (p=0.021), and bacteraemia as clinical presentation of listeriosis (p=0.013).
  • #1 Performance of Scoring Systems in Predicting Clinical Outcomes in Patients with Bacteremia of Listeria monocytogenes: A 9-Year Hospital-Based Study
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8615254/
    Listeria monocytogenes (LM) may develop life-threatening invasive infections with a mortality rate of 25-30%. […] The in-hospital mortality rate was 36.8%. […] The Mortality in Emergency Department Sepsis (MEDS) Score was 6.6 ± 4.0 for survivors and 12.4 ± 4.4 for non-survivors (P < 0.001). [...] The National Early Warning Score (NEWS) was 3.9 ± 2.8 for survivors and 7.8 ± 3.1 for non-survivors (P = 0.001). [...] MEDS (10) and NEWS (8) were both good predictors of the clinical outcome in LM bacteremia. [...] In those with higher scores of MEDS (10) and NEWS (8), we recommended an early goal-directed therapy and appropriate antibiotic treatment as early as possible to reduce mortality. [...] MEDS and NEWS were both good predictors of the clinical outcome in LM bacteremic patients. [...] The AUC of ROC was 0.829 for MEDS and 0.815 for NEWS in predicting the mortality risk.
  • #1 Performance of Scoring Systems in Predicting Clinical Outcomes in Patients with Bacteremia of Listeria monocytogenes: A 9-Year Hospital-Based Study
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8615254/
    We found higher hazard ratios (HR) in non-survivors for the following: respiratory syndromes, shock, respiratory rate, neoplasm, elevated liver enzymes (alkaline phosphatase [ALK-P], alanine aminotransferase [ALT], and aspartate aminotransferase [AST]), LDH, CRP, and the usage of vasopressors. […] We found higher HR in non-survivors regarding scores of both MEDS (P = 0.001) and NEWS (P = 0.003). […] The AUC of ROC for MEDS could measure up to 0.829 with a sensitivity of 78.6% and a specificity of 79.2%. […] The AUC of ROC for NEWS could reach up to 0.815 with a sensitivity of 57.1% and a specificity of 91.7%. […] Physicians should have a high level of suspicion in bacteremic patients with LM. MEDS and NEWS scores had good performance as prognostic factors to predict clinical outcomes in LM bacteremic patients.
  • #1 Listeriosis (Listeria Infection): Causes, Symptoms & Treatment
    https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17721-listeriosis
    Can Listeria go away on its own? Yes, if you have a healthy immune system and aren’t pregnant, you’ll usually feel better in a couple of days without treatment. But if you’re pregnant or have risk factors for serious illness, talk to a healthcare provider right away. About 1 in 6 people with invasive listeriosis die. […] A note from Cleveland Clinic For most people, food poisoning can make you miserable for a day or two. But sometimes, bacteria like Listeria can cause serious health issues. If you have a compromised immune system or are pregnant, pay attention to food recalls and talk to your provider about how to protect yourself from contaminated foods.
  • #1
    https://link.springer.com/article/10.1007/s15010-022-01872-1
    The factors that showed association with the time to death were age (HR: 1.03; 95% CI 1.021.07), diabetes mellitus (HR 1.86, 95% CI 1.013.44), chronic kidney disease (HR 3.96, 95% CI 1.878.38), liver disease (HR 3.62, 95% CI 1.648.51), cancer (HR 3.76, 95% CI 1.907.46), metastases (HR 12.88, 95%CI 3.6145.90), after adjusting for all collected sociodemographic and clinical potential confounders. […] Our study highlights the high early mortality that occurs after resolution of the infection. Particularly, advanced age, the presence of cancer, previous liver disease, diabetes mellitus, and chronic kidney disease acted as risk factors for early mortality after recovery from acute listeriosis.
  • #2 Get the Facts about Listeria | FDA
    https://www.fda.gov/animal-veterinary/animal-health-literacy/get-facts-about-listeria
    Compared to other foodborne illnesses, listeriosis is rare but very serious. Even with adequate antibiotic treatment, the disease has a high mortality rate of 20 to 30 percent. Over 90 percent of people with listeriosis are hospitalized, often in intensive care units. […] Pregnant women are 18 times more likely to get listeriosis than other healthy adults, and 16 to 27% of all L. monocytogenes infections are in pregnant women. […] With a mortality rate of 20 to 30%, newborns suffer the most serious consequences of listeriosis. They have either early- or late-onset disease depending on when their symptoms first appear. […] In a joint risk assessment report on L. monocytogenes in ready-to-eat food, the Food and Agriculture Organization of the United Nations/World Health Organization found that the elderly (people 60 years and older) were 2.6 times more likely to get listeriosis than the general healthy population. In the U.S. in 2011, the median age of non-pregnant people diagnosed with a severe form of listeriosis was 71 years. […] Symptoms of listeriosis vary depending on the form and can come on suddenly. Symptoms may include fever, muscle aches, severe headache, nausea, vomiting, stiff neck, confusion, loss of balance, and convulsions.
  • #2 Performance of Scoring Systems in Predicting Clinical Outcomes in Patients with Bacteremia of Listeria monocytogenes: A 9-Year Hospital-Based Study
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8615254/
    Listeria monocytogenes (LM) may develop life-threatening invasive infections with a mortality rate of 25-30%. […] The in-hospital mortality rate was 36.8%. […] The Mortality in Emergency Department Sepsis (MEDS) Score was 6.6 ± 4.0 for survivors and 12.4 ± 4.4 for non-survivors (P < 0.001). [...] The National Early Warning Score (NEWS) was 3.9 ± 2.8 for survivors and 7.8 ± 3.1 for non-survivors (P = 0.001). [...] MEDS (10) and NEWS (8) were both good predictors of the clinical outcome in LM bacteremia. [...] In those with higher scores of MEDS (10) and NEWS (8), we recommended an early goal-directed therapy and appropriate antibiotic treatment as early as possible to reduce mortality. [...] MEDS and NEWS were both good predictors of the clinical outcome in LM bacteremic patients. [...] The AUC of ROC was 0.829 for MEDS and 0.815 for NEWS in predicting the mortality risk.
  • #2
    https://link.springer.com/article/10.1007/s15010-022-01872-1
    The factors that showed association with the time to death were age (HR: 1.03; 95% CI 1.021.07), diabetes mellitus (HR 1.86, 95% CI 1.013.44), chronic kidney disease (HR 3.96, 95% CI 1.878.38), liver disease (HR 3.62, 95% CI 1.648.51), cancer (HR 3.76, 95% CI 1.907.46), metastases (HR 12.88, 95%CI 3.6145.90), after adjusting for all collected sociodemographic and clinical potential confounders. […] Our study highlights the high early mortality that occurs after resolution of the infection. Particularly, advanced age, the presence of cancer, previous liver disease, diabetes mellitus, and chronic kidney disease acted as risk factors for early mortality after recovery from acute listeriosis.
  • #2 Performance of Scoring Systems in Predicting Clinical Outcomes in Patients with Bacteremia of Listeria monocytogenes: A 9-Year Hospital-Based Study
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8615254/
    We found higher hazard ratios (HR) in non-survivors for the following: respiratory syndromes, shock, respiratory rate, neoplasm, elevated liver enzymes (alkaline phosphatase [ALK-P], alanine aminotransferase [ALT], and aspartate aminotransferase [AST]), LDH, CRP, and the usage of vasopressors. […] We found higher HR in non-survivors regarding scores of both MEDS (P = 0.001) and NEWS (P = 0.003). […] The AUC of ROC for MEDS could measure up to 0.829 with a sensitivity of 78.6% and a specificity of 79.2%. […] The AUC of ROC for NEWS could reach up to 0.815 with a sensitivity of 57.1% and a specificity of 91.7%. […] Physicians should have a high level of suspicion in bacteremic patients with LM. MEDS and NEWS scores had good performance as prognostic factors to predict clinical outcomes in LM bacteremic patients.
  • #2 Human Listeriosis
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10035648/
    The reported case fatality rate of listerial CNS infection ranges from 13% to 36% in Western countries, and 11%73% in Asian studies. […] The clinical features in the infected patients were mainly limited to fever and gastrointestinal complaints. […] The total number of laboratory-confirmed cases in this outbreak was 937, including over 400 neonates (39%) and 193 fatal cases (27%). […] The reported incidence of neonatal listeriosis is between 1.3 and 25 per 100.000 live births. […] In patients who survive Listeria CNS infections, neurological sequelae have been reported in 16% to 44% of cases. […] The incidence in women in childbearing years has been slowly increasing in Europe over the period 2008 to 2015, but a relation with pregnancy has not been confirmed. […] The therapeutic approach also differs in bacteremic listeriosis. […] The rate of antibiotic resistance in L. monocytogenes isolates causing human listeriosis is low.
  • #3 Performance of Scoring Systems in Predicting Clinical Outcomes in Patients with Bacteremia of Listeria monocytogenes: A 9-Year Hospital-Based Study
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8615254/
    We found higher hazard ratios (HR) in non-survivors for the following: respiratory syndromes, shock, respiratory rate, neoplasm, elevated liver enzymes (alkaline phosphatase [ALK-P], alanine aminotransferase [ALT], and aspartate aminotransferase [AST]), LDH, CRP, and the usage of vasopressors. […] We found higher HR in non-survivors regarding scores of both MEDS (P = 0.001) and NEWS (P = 0.003). […] The AUC of ROC for MEDS could measure up to 0.829 with a sensitivity of 78.6% and a specificity of 79.2%. […] The AUC of ROC for NEWS could reach up to 0.815 with a sensitivity of 57.1% and a specificity of 91.7%. […] Physicians should have a high level of suspicion in bacteremic patients with LM. MEDS and NEWS scores had good performance as prognostic factors to predict clinical outcomes in LM bacteremic patients.

Zobacz więcej

listerioza noworodkowa fosfataza alkaliczna białko C-reaktywne częstość oddechowa przerzut nowotworowy dehydrogenaza mleczanowa aminotransferaza alaninowa powikłanie neurologiczne bakteriemia przewlekła choroba nerek układ immunologiczny aminotransferaza asparaginianowa antybiotykoterapia Listeria monocytogenes inwazyjna listerioza krzywa ROC enzym wątrobowy choroba wątroby lek wazopresyjny wstrząs zakażenie ośrodkowego układu nerwowego terapia celowana