Leki w grupie
„inhibitory kinazy tyrozynowej”

Inhibitory kinazy tyrozynowej to grupa leków stosowanych głównie w onkologii, które blokują działanie enzymów zwanych kinazami tyrozynowymi. Kinazy te odgrywają kluczową rolę w szlakach sygnałowych komórek, kontrolując ich wzrost, różnicowanie i przeżycie. Nadmierna aktywacja tych szlaków często prowadzi do niekontrolowanego wzrostu komórek i rozwoju nowotworów.

Mechanizm działania inhibitorów kinazy tyrozynowej polega na blokowaniu miejsca wiązania ATP w domenie katalitycznej kinazy, co uniemożliwia fosforylację białek substratowych i hamuje przekazywanie sygnału komórkowego. Większość tych leków ma charakter małych cząsteczek i jest stosowana doustnie.

Inhibitory kinazy tyrozynowej można podzielić na kilka grup w zależności od ich specyficzności wobec konkretnych kinaz:

1. Inhibitory receptora naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR) – stosowane głównie w raku płuca i raku jelita grubego. Należą do nich: erlotynib (Tarceva), gefitynib (Iressa), afatynib (Giotrif), ozymertynib (Tagrisso).

2. Inhibitory receptora ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu 2 (HER2) – stosowane w raku piersi: lapatynib (Tyverb), neratynib (Nerlynx).

3. Inhibitory kinazy BCR-ABL – stosowane w przewlekłej białaczce szpikowej: imatynib (Glivec), nilotynib (Tasigna), dasatynib (Sprycel), bosutynib (Bosulif), ponatynib (Iclusig).

4. Inhibitory receptora czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGFR) – stosowane w różnych typach nowotworów: sorafenib (Nexavar), sunitynib (Sutent), pazopanib (Votrient), aksytynib (Inlyta), regorafenib (Stivarga).

5. Inhibitory kinazy ALK – stosowane w niedrobnokomórkowym raku płuca: kryzotynib (Xalkori), alektynib (Alecensa), cerytynib (Zykadia), brygatynib (Alunbrig).

6. Inhibitory kinazy JAK – stosowane w chorobach mieloproliferacyjnych i reumatoidalnym zapaleniu stawów: ruksolitynib (Jakavi), tofacytynib (Xeljanz), barycytynib (Olumiant).

Największą zaletą inhibitorów kinazy tyrozynowej jest ich ukierunkowane działanie na komórki nowotworowe, co pozwala na ograniczenie toksyczności wobec zdrowych komórek. Leki te przyczyniły się do znacznej poprawy rokowania w wielu typach nowotworów, zwłaszcza u pacjentów z określonymi mutacjami genetycznymi.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem inhibitorów kinazy tyrozynowej obejmują toksyczność skórną (wysypki, świąd), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności), hepatotoksyczność, kardiotoksyczność (wydłużenie odstępu QT, niewydolność serca), zaburzenia hematologiczne oraz śródmiąższową chorobę płuc. Problemem klinicznym jest również rozwój oporności na leczenie, co często wymaga zmiany terapii na inhibitor kolejnej generacji lub zastosowania innych strategii leczenia.

Lista leków w tej grupie

  1. 02.05.2026
  2. www.leksykon.com.pl