ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Filadelfia u dzieci i młodzieży
Wskazanie

Ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Filadelfia (Ph+ ALL) u dzieci i młodzieży stanowi szczególną postać choroby nowotworowej układu krwiotwórczego, charakteryzującą się obecnością translokacji chromosomowej t(9;22), prowadzącej do powstania genu fuzyjnego BCR-ABL1. Ten podtyp ALL występuje u około 3-5% pacjentów pediatrycznych z ALL i wiąże się z gorszym rokowaniem niż białaczka bez tej aberracji chromosomowej.

Leczenie Ph+ ALL u dzieci i młodzieży opiera się na intensywnej chemioterapii skojarzonej z inhibitorami kinazy tyrozynowej (TKI). Standardem terapeutycznym stało się dodanie TKI do protokołów chemioterapii, co znacząco poprawiło wyniki leczenia. W Polsce stosuje się najczęściej imatynib (Glivec), dazatynib (Sprycel) lub nilotynib (Tasigna). Leki te są włączane do standardowych protokołów leczenia ALL, takich jak protokół ALL IC-BFM czy AIEOP-BFM.

Największym wyzwaniem w leczeniu Ph+ ALL u dzieci jest rozwój oporności na inhibitory kinazy tyrozynowej, wynikający najczęściej z mutacji w domenie kinazowej ABL1. W przypadku niepowodzenia leczenia pierwszej linii, stosuje się inhibitory drugiej lub trzeciej generacji lub przystępuje do procedury przeszczepienia allogenicznych komórek krwiotwórczych (allo-HSCT). Przeszczepienie szpiku jest wciąż rozważane jako konsolidacja remisji u pacjentów wysokiego ryzyka, choć w erze TKI jego rola jest przedmiotem dyskusji.

Monitoring minimalnej choroby resztkowej (MRD) metodami molekularnymi jest kluczowy dla oceny skuteczności leczenia i wczesnego wykrywania nawrotów. Trudnością w prowadzeniu terapii jest także toksyczność wynikająca z łączenia TKI z intensywną chemioterapią, co wymaga ścisłego monitorowania i dostosowywania dawek leków. W szczególności należy zwracać uwagę na hepatotoksyczność, kardiotoksyczność oraz zaburzenia wzrostu u pacjentów pediatrycznych leczonych długotrwale inhibitorami kinazy tyrozynowej.