ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Filadelfia
Wskazanie

Ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Filadelfia (Ph+ ALL) jest rzadkim, agresywnym podtypem ostrej białaczki limfoblastycznej, charakteryzującym się obecnością translokacji chromosomowej t(9;22), prowadzącej do powstania genu fuzyjnego BCR-ABL1. Ta aberracja genetyczna występuje u około 25-30% dorosłych pacjentów z ALL oraz u 2-5% dzieci z tą chorobą. Obecność chromosomu Filadelfia jest negatywnym czynnikiem prognostycznym, znacząco pogarszającym rokowanie.

Podstawą leczenia Ph+ ALL jest chemioterapia indukcyjna w połączeniu z inhibitorami kinazy tyrozynowej (TKI), które celują w białko BCR-ABL1. W Polsce stosowane są: Glivec (imatynib), Sprycel (dazatynib), Tasigna (nilotynib) oraz Iclusig (ponatynib). Imatynib jako pierwszy generacyjny TKI jest często lekiem pierwszego wyboru, jednak w przypadku oporności lub nietolerancji stosuje się inhibitory drugiej generacji (dazatynib, nilotynib) lub trzeciej generacji (ponatynib), które wykazują aktywność również wobec zmutowanych form BCR-ABL1.

Standardowe postępowanie w Ph+ ALL obejmuje intensywną chemioterapię według protokołów dedykowanych ALL (np. PALG ALL7, hyper-CVAD), w połączeniu z ciągłym podawaniem TKI. U pacjentów, którzy osiągnęli remisję, zaleca się konsolidację poprzez allogeniczne przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych (allo-HSCT), które pozostaje jedyną metodą dającą szansę na trwałe wyleczenie. Po transplantacji często kontynuuje się leczenie podtrzymujące z użyciem TKI.

Największe trudności w leczeniu Ph+ ALL obejmują rozwój oporności na TKI (najczęściej wskutek mutacji domeny kinazowej BCR-ABL1, zwłaszcza mutacji T315I), wysokie ryzyko nawrotu choroby (nawet po allo-HSCT), zajęcie ośrodkowego układu nerwowego oraz toksyczność związana z intensywnym leczeniem. Wyzwaniem pozostaje również leczenie starszych pacjentów, którzy często nie kwalifikują się do intensywnej chemioterapii i procedury przeszczepowej.

W ostatnich latach do arsenału terapeutycznego w Ph+ ALL dołączyły nowe opcje, takie jak przeciwciała bispecyficzne (np. Blincyto – blinatumomab) oraz terapia komórkami CAR-T (np. Kymriah – tisagenlecleucel). Te innowacyjne terapie dają nadzieję pacjentom z nawrotową/oporną postacią choroby. Regularny monitoring molekularny obecności transkryptu BCR-ABL1 metodą ilościowej PCR jest kluczowy dla wczesnego wykrycia choroby resztkowej i modyfikacji leczenia.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl