ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Filadelfia u dzieci i młodzieży w skojarzeniu z chemioterapią
Wskazanie

Ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Filadelfia (ALL Ph+) to podtyp białaczki limfoblastycznej charakteryzujący się obecnością translokacji między chromosomami 9 i 22, w wyniku której powstaje gen fuzyjny BCR-ABL1. Chromosom ten, znany również jako chromosom Filadelfia, jest odpowiedzialny za produkcję onkoproteiny posiadającej aktywność kinazy tyrozynowej, która przyczynia się do niekontrolowanej proliferacji komórek nowotworowych.

U dzieci i młodzieży ALL Ph+ stanowi około 3-5% wszystkich przypadków ostrej białaczki limfoblastycznej. Tradycyjnie ten podtyp białaczki był związany z gorszym rokowaniem w porównaniu do ALL bez chromosomu Filadelfia. Objawy kliniczne obejmują osłabienie, bladość, skłonność do infekcji, krwawienia, bóle kostne oraz powiększenie węzłów chłonnych, śledziony i wątroby.

Leczenie ALL Ph+ u dzieci i młodzieży opiera się na intensywnej chemioterapii w skojarzeniu z inhibitorami kinazy tyrozynowej (TKI). W Polsce stosowane TKI to imatynib (Glivec), dazatynib (Sprycel) lub nilotynib (Tasigna). Protokoły chemioterapii obejmują leki takie jak winkrystyna, antracykliny (daunorubicyna), asparaginaza (Oncaspar), metotreksat, cyklofosfamid (Endoxan) oraz glikokortykosteroidy (deksametazon, prednizon).

Największym wyzwaniem w leczeniu ALL Ph+ jest ryzyko nawrotu choroby oraz rozwój oporności na inhibitory kinazy tyrozynowej. U pacjentów wysokiego ryzyka lub z nawrotem choroby zaleca się rozważenie allogenicznego przeszczepienia komórek krwiotwórczych. Dodatkową trudnością jest toksyczność związana z intensywnym leczeniem – w tym mielosupresja, powikłania infekcyjne, toksyczność narządowa oraz odległe skutki leczenia, które mogą wpływać na wzrost i rozwój młodych pacjentów.

Monitoring molekularny minimalnej choroby resztkowej (MRD) za pomocą ilościowej reakcji PCR jest kluczowy dla oceny odpowiedzi na leczenie i wczesnego wykrywania nawrotu. Pomimo wyzwań, wprowadzenie TKI do schematów leczenia znacząco poprawiło rokowanie u dzieci i młodzieży z ALL Ph+, zwiększając odsetek długotrwałych remisji i przeżyć wolnych od choroby.