zespoły mieloproliferacyjne z rearanżacją genu receptora płytkopochodnego czynnika wzrostu
Wskazanie

Zespoły mieloproliferacyjne z rearanżacją genu receptora płytkopochodnego czynnika wzrostu (PDGFR) stanowią rzadką grupę nowotworów hematologicznych, charakteryzujących się klonalną proliferacją komórek linii mieloidalnej. Rearanżacje genów kodujących receptory PDGFRA, PDGFRB lub FGFR1 prowadzą do powstania genów fuzyjnych i konstytutywnej aktywacji szlaków sygnałowych związanych z tymi receptorami. Najczęściej obserwuje się zespół hipereozynofilowy związany z rearanżacją FIP1L1-PDGFRA oraz przewlekłą białaczkę mielomonocytową z rearanżacją genu PDGFRB.

W diagnostyce kluczowe znaczenie ma analiza cytogenetyczna i molekularna, w tym badanie FISH i RT-PCR w celu wykrycia specyficznych rearanżacji genowych. Obraz kliniczny może obejmować eozynofilię, splenomegalię, hepatomegalię oraz objawy związane z naciekaniem narządów, szczególnie serca, płuc i skóry. Bez odpowiedniego leczenia, szczególnie w przypadku zespołu hipereozynofilowego, może dojść do niewydolności serca wskutek włóknienia endomiokardium.

Leczeniem z wyboru w przypadku zespołów mieloproliferacyjnych z rearanżacją PDGFR są inhibitory kinazy tyrozynowej, szczególnie imatynib (Glivec). Pacjenci z rearanżacją FIP1L1-PDGFRA wykazują wyjątkową wrażliwość na imatynib, osiągając często całkowitą remisję molekularną przy stosunkowo niskich dawkach leku (100 mg/dobę). W przypadku oporności na imatynib można zastosować inhibitory drugiej generacji, takie jak nilotynib (Tasigna) lub dasatynib (Sprycel). U pacjentów z zaawansowaną chorobą można rozważyć allogeniczne przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z zespołami mieloproliferacyjnymi z rearanżacją PDGFR obejmują opóźnienie w diagnostyce (ze względu na rzadkość występowania i niespecyficzne objawy), rozwój oporności na inhibitory kinazy tyrozynowej oraz powikłania narządowe, które mogą być nieodwracalne, szczególnie w przypadku długotrwałej, nieleczonej choroby. Dodatkowo, długoterminowe efekty uboczne terapii inhibitorami kinazy tyrozynowej, konieczność monitorowania odpowiedzi molekularnej oraz potencjalne interakcje lekowe stanowią wyzwanie w prowadzeniu tych pacjentów. W przypadkach opornych na standardowe leczenie istotne znaczenie ma włączenie pacjentów do badań klinicznych nad nowymi lekami celowanymi.