ototoksyczność
Ototoksyczność to zjawisko uszkodzenia struktur ucha wewnętrznego (ślimaka i narządu przedsionkowego) przez substancje chemiczne, prowadzące do zaburzeń słuchu i równowagi. Najczęściej występuje jako działanie niepożądane leków, szczególnie antybiotyków aminoglikozydowych (gentamycyna, streptomycyna, neomycyna), niektórych diuretyków pętlowych (furosemid), leków przeciwnowotworowych (cisplatyna) oraz salicylanów w dużych dawkach.
Mechanizm ototoksyczności polega głównie na uszkodzeniu komórek rzęsatych w uchu wewnętrznym, które są odpowiedzialne za przekształcanie bodźców mechanicznych w impulsy nerwowe. Uszkodzenia te mogą być nieodwracalne, prowadząc do trwałego ubytku słuchu lub zaburzeń równowagi. Klinicznie ototoksyczność może manifestować się jako szumy uszne, niedosłuch, zawroty głowy lub zaburzenia równowagi.
Czynniki ryzyka zwiększające prawdopodobieństwo wystąpienia ototoksyczności obejmują: współistniejącą niewydolność nerek, podeszły wiek, wcześniejsze uszkodzenia słuchu, jednoczesne stosowanie kilku leków ototoksycznych, predyspozycje genetyczne oraz długotrwałą ekspozycję na wysokie dawki substancji ototoksycznych. Monitorowanie funkcji słuchu przed, w trakcie i po leczeniu potencjalnie ototoksycznymi lekami jest kluczowym elementem zapobiegania trwałym uszkodzeniom.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Tobramycyna SUN 300 mg/5 ml
Produkt leczniczy Tobramycyna SUN w roztworze do nebulizacji (300 mg/5 ml) wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Ze względu na brak wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa inhalacyjnej tobramycyny w tych grupach, lek nie jest zalecany w okresie ciąży i laktacji, chyba że korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu lub niemowlęcia. Antybiotyki aminoglikozydowe, w tym tobramycyna, mogą przy wysokich stężeniach ogólnoustrojowych powodować poważne uszkodzenia płodu, takie jak wrodzona głuchota. Lekarz powinien szczegółowo poinformować pacjentkę o możliwych zagrożeniach i umożliwić świadome podjęcie decyzji terapeutycznej.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Neomycinum TZF 11,72 mg/g
Neomycyna w formie aerozolu do stosowania na skórę może wywoływać zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe działania niepożądane. Do najczęstszych reakcji miejscowych należą alergia kontaktowa, świąd, wysypka, zaczerwienienie oraz obrzęk w miejscu aplikacji. Ryzyko wystąpienia alergii kontaktowej wzrasta przy długotrwałym stosowaniu preparatu. W przypadku stosowania na rozległe lub uszkodzone powierzchnie skóry istnieje możliwość wchłaniania leku do krwiobiegu, co może prowadzić do poważnych działań ogólnoustrojowych charakterystycznych dla aminoglikozydów, takich jak nefrotoksyczność i ototoksyczność. Częstość występowania tych działań niepożądanych jest nieznana, jednak ich potencjalna ciężkość wymaga szczególnej uwagi klinicznej.
aerozol na skórę, alergia kontaktowa, aminoglikozyd, działanie ogólnoustrojowe, naczynie krwionośne skóry, nagromadzenie płynu w tkankach, nefrotoksyczność, neomycyna, niedosłuch, obrzęk, ototoksyczność, podrażnienie skóry, rumień, świąd, uszkodzenie narządu słuchu, uszkodzenie nerek, wysypka, zaburzenie równowagi, zaburzenie układu immunologicznego, zaczerwienienie, zmiana skórna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gentamycin KRKA 40 mg/ml
Dane przedkliniczne dotyczące siarczanu gentamycyny (Gentamycin Krka 40 mg/ml) wykazały zróżnicowaną toksyczność ostrą zależną od drogi podania i gatunku zwierząt, z DL50 wynoszącą >5 g/kg mc. przy podaniu doustnym, a najniższą dla drogi dożylnej (83-98 mg/kg mc. u szczurów, 22-77 mg/kg mc. u myszy). W badaniach wielokrotnego podawania odnotowano nefrotoksyczność i uszkodzenia tkanek, zwłaszcza przy podaniu dożylnym (5-15 mg/kg mc. u szczurów, 3-30 mg/kg mc. u psów) oraz domięśniowym (20-160 mg/kg mc. u szczurów), gdzie obserwowano martwicę kanalików nerkowych i uszkodzenia mięśni. Podanie podskórne u kotów (50-100 mg/kg mc.) wywołało toksyczne uszkodzenia narządu równowagi, prowadzące do śmierci zwierząt przy dawce 100 mg/kg mc. W badaniach rozrodczości stwierdzono nefrotoksyczność u potomstwa szczurów przy dawce 75 mg/kg mc., natomiast u świnek morskich zmiany były przemijające przy dawce 4 mg/kg mc. Nie wykazano działania mutagennego ani kancerogennego siarczanu gentamycyny.
antybiotyk aminoglikozydowy, dawka letalna, dehydrogenaza mleczanowa, działanie nefrotoksyczne, działanie rakotwórcze, martwica kanalików nerkowych, monitorowanie funkcji nerek, niezborność ruchów, ototoksyczność, podawanie leku, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, siarczan gentamycyny, toksyczność narządu równowagi, toksyczność rozwojowa, uszkodzenie narządu słuchu, zaburzenie czynności nerek