oporność na lamiwudynę
Oporność na lamiwudynę (lamivudine resistance) to zjawisko, które występuje u pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu B (HBV) poddawanych długotrwałej terapii lamiwudyną. Jest to nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy stosowany w leczeniu zakażeń HBV.
Mechanizm oporności na lamiwudynę wiąże się głównie z mutacjami w genie polimerazy HBV, przede wszystkim w regionie YMDD (tyrozyna-metionina-asparaginian-asparaginian). Najczęstszą mutacją jest substytucja metioniny na walinę lub izoleucynę w pozycji 204 (M204V/I), często w połączeniu z kompensacyjną mutacją L180M.
Częstość występowania oporności na lamiwudynę wzrasta wraz z czasem trwania terapii. Po roku leczenia oporność rozwija się u około 15-30% pacjentów, po 5 latach odsetek ten może sięgać nawet 70%. Czynnikami ryzyka są wysoka wiremia wyjściowa, niepełna supresja wirusologiczna oraz wcześniejsze leczenie przeciwwirusowe.
Klinicznie oporność objawia się wzrostem wiremii HBV DNA (przełom wirusologiczny), często poprzedzającym wzrost aktywności aminotransferaz (przełom biochemiczny) i zaostrzenie choroby. W przypadku wystąpienia oporności zaleca się zmianę leczenia na entekawir lub tenofowir, które wykazują wysoką barierę genetyczną dla rozwoju oporności.
Współcześnie lamiwudyna nie jest rekomendowana jako lek pierwszego wyboru w terapii przewlekłego WZW B właśnie ze względu na wysokie ryzyko rozwoju oporności. W praktyce klinicznej preferuje się stosowanie analogów nukleotydowych/nukleozydowych o wyższej barierze genetycznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Entecavir Zentiva 1 mg
Entekawir, będący nukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy o kodzie ATC J05AF10, jest analogiem guanozyny wykazującym wysoką selektywność i skuteczność przeciwwirusową wobec HBV. Po wewnątrzkomórkowej fosforylacji do aktywnej formy trifosforanu (entekawir-TP, t½ = 15 h), hamuje on kluczowe etapy replikacji HBV, w tym inicjację polimerazy, odwrotną transkrypcję ujemnej nici DNA oraz syntezę nici dodatniej DNA. Charakteryzuje się niską wartością Ki (0,0012 μM) wobec polimerazy HBV oraz wysoką selektywnością względem polimeraz komórkowych (Ki 18–40 μM), co minimalizuje ryzyko toksyczności mitochondrialnej. W badaniach in vitro entekawir wykazuje silną aktywność przeciwwirusową z wartością EC50 0,004 μM dla dzikiego typu HBV oraz 0,026 μM dla szczepów opornych na lamiwudynę (rtL180M, rtM204V). Ponadto zachowuje skuteczność wobec szczepów opornych na adefowir (rtN236T, rtA181V). W badaniach nad HIV-1 wykazuje zmienną aktywność, a w stężeniach mikromolowych może indukować mutacje oporności (M184I), jednak nie wykazuje antagonistycznego działania w połączeniu z innymi NRTI.
aminotransferaza alaninowa, analog guanozyny, antygen HBeAg, DNA HBV, dziki typ HBV, fosforylacja wewnątrzkomórkowa, marskość wątroby, mutacje HBV, niewyrównana czynność wątroby, nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy, odwrotna transkrypcja, odwrotna transkryptaza HBV, oporność na entekawir, oporność na lamiwudynę, polimeraza wirusa HBV, pregenomowe RNA, replikacja wirusa, sekwencjonowanie genetyczne, skala Knodella, toksyczność mitochondrialna, trifosforan deoksyguanozyny, wirusowe zapalenie wątroby typu B, włóknienie wątroby, wyrównana czynność wątroby, zmiany martwiczo-zapalne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tenofovir Zentiva 245 mg
Tenofovir Zentiva, zawierający 245 mg tenofowiru dizoproksylu (fumaranu), jest lekiem przeciwwirusowym stosowanym w terapii zakażenia HIV-1 oraz przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (WZW B). W leczeniu HIV-1 jest wskazany u dorosłych pacjentów zarówno nieleczonych wcześniej, z wysoką wiremią (>100 000 kopii/ml), jak i u pacjentów uprzednio leczonych, u których wcześniejsze schematy terapeutyczne zawiodły na wczesnym etapie (<10 000 kopii/ml, większość z <5000 kopii/ml). U młodzieży w wieku 12-18 lat lek stosuje się w przypadku oporności na nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NRTI) lub gdy występują objawy toksyczności uniemożliwiające stosowanie leków pierwszego rzutu. Terapia Tenofovirem Zentiva powinna być prowadzona wyłącznie w skojarzeniu z innymi lekami przeciwretrowirusowymi, nigdy w monoterapii.
aminotransferaza alaninowa, badanie histologiczne, biopsja wątroby, lek przeciwretrowirusowy, lek przeciwwirusowy, mutacja warunkująca oporność, niewyrównana czynność wątroby, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, oporność na lamiwudynę, oporność na NRTI, oporność wirusowa, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, replikacja wirusa, stan zapalny, tenofowir dizoproksyl, terapia ratunkowa, terapia skojarzona, wiremia, wirus zapalenia wątroby typu B, wyrównana czynność wątroby, zakażenie HIV-1, zwłóknienie wątroby