fosforan sodu
Fosforan sodu to związek chemiczny zawierający jony sodowe i fosforanowe, występujący w kilku postaciach, w tym jako fosforan monosodowy (NaH₂PO₄), disodowy (Na₂HPO₄) i trisodowy (Na₃PO₄). W medycynie preparaty fosforanu sodu znajdują zastosowanie głównie jako środki przeczyszczające i przygotowujące do badań endoskopowych przewodu pokarmowego, zwłaszcza kolonoskopii.
Mechanizm działania fosforanu sodu jako środka przeczyszczającego polega na zatrzymywaniu wody w świetle jelita poprzez efekt osmotyczny, co zwiększa objętość treści jelitowej i stymuluje perystaltykę. Dodatkowo fosforan sodu może wpływać na transport elektrolitów w błonie śluzowej jelita, zwiększając wydzielanie płynów do światła przewodu pokarmowego.
Stosowanie fosforanu sodu wiąże się z ryzykiem zaburzeń elektrolitowych, szczególnie hiperfosfatemii, hipokalcemii, hipokaliemii oraz hipernatremii. U pacjentów z upośledzoną funkcją nerek, odwodnionych, w podeszłym wieku lub z chorobami sercowo-naczyniowymi preparaty te mogą powodować ostre uszkodzenie nerek, określane jako nefropatia fosforanowa. Z tego powodu obecnie ich stosowanie jest ograniczone i wymaga szczególnej ostrożności.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Fosforan sodu – Dawkowanie i sposób podawania
Fosforan sodu (Natrium phosphoricum) w preparacie homeopatycznym Rexorubia występuje w rozcieńczeniu D4, co odpowiada 2,0 g na 100 g granulatu. Dawkowanie jest ściśle uzależnione od wieku pacjenta: dorośli i młodzież powyżej 12 lat przyjmują 1 łyżeczkę (5 g) 3 razy dziennie, co dostarcza około 0,1 mg fosforanu sodu na dawkę; dzieci w wieku 6-12 lat stosują ½ do 1 łyżeczki (2,5-5 g) 3 razy dziennie po konsultacji lekarskiej (0,05-0,1 mg na dawkę); natomiast dzieci poniżej 6 lat przyjmują ½ łyżeczki (2,5 g) 2 razy dziennie (0,05 mg na dawkę), również po konsultacji. Preparatu nie zaleca się stosować u dzieci poniżej 30 miesiąca życia. Maksymalny czas terapii to 1 miesiąc, z możliwością przedłużenia wyłącznie po ocenie lekarza prowadzącego.
- Leksykon leków
Interakcje leku – Rectanal Enema (14 g + 5 g)/100 ml
Produkt leczniczy Rectanal Enema w postaci roztworu doodbytniczego zawiera sodu diwodorofosforan jednowodny oraz disodu fosforan dwunastowodny, które mogą wpływać na gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami blokującymi kanały wapniowe (werapamil, diltiazem, nifedypina) oraz lekami moczopędnymi (furosemid, hydrochlorotiazyd, spironolakton, indapamid), które mogą prowadzić do istotnych klinicznie zaburzeń elektrolitowych, takich jak hiponatremia, hipokaliemia czy zmiany stężenia wapnia i sodu. Zaleca się monitorowanie stężenia elektrolitów (sód, potas, fosforany, wapń, magnez) oraz stanu nawodnienia pacjenta przed i po zastosowaniu preparatu, zwłaszcza u osób z predyspozycjami do zaburzeń elektrolitowych oraz u pacjentów z chorobami nerek, wątroby, serca i osób w podeszłym wieku.
amlodypina, antagonista receptora angiotensyny II, bloker kanału wapniowego, digoksyna, disodu fosforan dwunastowodny, fosforan sodu, glikozyd nasercowy, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperkaliemia, hipokalemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, lek moczopędny, lek wiążący fosforany, lek zobojętniający kwas żołądkowy, roztwór doodbytniczy, sodu diwodorofosforan jednowodny, toksyczność digoksyny, węglan wapnia, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie równowagi elektrolitowej - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Coloclear 1500 mg
Preparat Coloclear 1500 mg, zawierający sodu diwodorofosforan jednowodny oraz disodu fosforan bezwodny, jest stosowany jako środek przeczyszczający w przygotowaniu do kolonoskopii. Standardowa dawka dla dorosłych wynosi 32 tabletki (łączna dawka fosforanu 32,79 g), podawane w dwóch etapach: 20 tabletek wieczorem przed zabiegiem (4 tabletki co 15 minut, 5 razy) oraz 12 tabletek 3-5 godzin przed kolonoskopią (4 tabletki co 15 minut, 3 razy). Alternatywny schemat dawkowania przewiduje przyjęcie całej dawki wieczorem poprzedzającym zabieg, z co najmniej 4-godzinną przerwą między pierwszymi 20 a pozostałymi 12 tabletkami. Preparat należy popijać 250 ml klarownego płynu każdorazowo, a tabletki można rozkruszyć, lecz nie dzielić na równe dawki.