aminokwasy rozgałęzione

Aminokwasy rozgałęzione (BCAA – Branched-Chain Amino Acids) to grupa trzech niezbędnych aminokwasów: leucyny, izoleucyny i waliny. Wyróżniają się strukturą chemiczną zawierającą boczne łańcuchy alifatyczne z rozgałęzieniem. BCAA stanowią około 35% niezbędnych aminokwasów w białkach mięśniowych i około 40% aminokwasów wymaganych przez organizm człowieka.

W przeciwieństwie do innych aminokwasów, BCAA są metabolizowane głównie w mięśniach, a nie w wątrobie. Ta właściwość czyni je ważnymi substratami w procesach energetycznych podczas wysiłku fizycznego. Leucyna odgrywa szczególną rolę jako aktywator szlaku mTOR (mammalian target of rapamycin), który jest kluczowym regulatorem syntezy białek mięśniowych.

W praktyce klinicznej, BCAA znajdują zastosowanie w terapii chorób wątroby, w tym encefalopatii wątrobowej, gdzie pomagają przywrócić równowagę aminokwasów w osoczu. Są również wykorzystywane w żywieniu klinicznym pacjentów z sepsą, urazami, po operacjach oraz w stanach kacheksji nowotworowej. Badania wskazują na potencjalne korzyści stosowania BCAA u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek poddawanych dializie.

Niedobory BCAA są rzadkie w populacji ogólnej ze względu na ich powszechne występowanie w pożywieniu, szczególnie w produktach białkowych pochodzenia zwierzęcego. Zwiększone zapotrzebowanie na te aminokwasy występuje podczas intensywnego wysiłku fizycznego, choroby, urazu lub stresu metabolicznego.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl