Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Triglicerydy

Triglicerydy, jako kluczowy składnik emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, wykazują korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony ograniczonymi, lecz istotnymi danymi przedklinicznymi. Badania toksyczności wielokrotnego podawania preparatu Lipofundin MCT/LCT 10% na psach i królikach wykazały brak istotnych objawów toksycznych, w tym uszkodzeń biochemicznych i histologicznych narządów, przy dawkach do 6 g tłuszczów/kg masy ciała, co stanowi 2-3-krotność maksymalnych dawek dobowych u ludzi. Podobnie, preparaty takie jak SMOFlipid i Omegaflex peri nie wykazały działań genotoksycznych, teratogennych ani embriotoksycznych, a reakcje zapalne obserwowane w badaniach miejscowej tolerancji na królikach miały charakter przemijający i umiarkowany. Warto podkreślić, że obecność fitoestrogenów, np. β-sitosterolu w olejach roślinnych, mimo wykazania zaburzeń płodności w modelach zwierzęcych po podaniu podskórnym i dopochwowym, nie ma prawdopodobnie znaczenia klinicznego przy dożylnym podawaniu w żywieniu pozajelitowym.

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania triglicerydów

Triglicerydy stanowią istotny składnik wielu preparatów do żywienia pozajelitowego, występując w różnych formach i proporcjach w emulsjach tłuszczowych. Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania triglicerydów są ograniczone, ponieważ wiele produktów farmaceutycznych zawierających te substancje nie było poddawanych kompleksowym badaniom przedklinicznym ze względu na ich naturalne pochodzenie i fizjologiczną rolę w organizmie. Niemniej jednak, dostępne dane pozwalają na wyciągnięcie wniosków dotyczących profilu bezpieczeństwa tej grupy substancji.12

Badania toksykologiczne triglicerydów

Dla wielu produktów zawierających triglicerydy, takich jak Finomel, Finomel Peri, Lipoflex peri, Lipoflex special czy Nutriflex Lipid plus, nie przeprowadzono konwencjonalnych badań przedklinicznych oceniających bezpieczeństwo, toksyczność po podaniu wielokrotnym, potencjał genotoksyczny i rakotwórczy czy wpływ na reprodukcję.34 Jest to uzasadnione faktem, że triglicerydy są naturalnymi składnikami odżywczymi i pośrednimi produktami fizjologicznego metabolizmu.5

Dostępne ograniczone dane przedkliniczne dla preparatu Lipofundin MCT/LCT 10% pokazują, że badania toksyczności po wielokrotnym dawkowaniu przeprowadzono na psach i królikach. Najwyższa dawka dożylna testowana na królikach wyniosła 4,6 g tłuszczów/kg masy ciała, a na psach 6 g tłuszczów/kg masy ciała. Poza niewielką zmianą w ogólnym zachowaniu, nie stwierdzono objawów zatrucia. Szczególnie istotne jest, że nie wykryto oznak biochemicznych lub histologicznych uszkodzenia wątroby lub innych organów.6

Warto podkreślić, że dane przedkliniczne dla Lipofundin MCT/LCT 10% są dostępne wyłącznie dla dawek wynoszących 2- lub 3-krotność maksymalnych dawek dobowych przewidzianych u ludzi. W trakcie tych badań prędkość infuzji przekroczyła zalecane wartości 29-krotnie w badaniach na psach i 353-krotnie w badaniach na myszach.7

W przypadku produktu SMOFlipid, badania niekliniczne dotyczące toksyczności po podaniu jednorazowym i wielokrotnym oraz genotoksyczności nie wykazały innych skutków niż oczekiwane po dużych dawkach tłuszczów.8

Badania miejscowej tolerancji triglicerydów

W badaniu miejscowej tolerancji na królikach dla produktu SMOFlipid obserwowano słabo nasilone, przemijające zapalenie po podaniu dotętniczym, okołożylnym lub podskórnym. Po podaniu domięśniowym stwierdzano u niektórych zwierząt umiarkowaną, przemijającą reakcję zapalną i martwicę tkanek.9 Podobne wyniki uzyskano w badaniach preparatu SmofKabiven Peripheral na królikach.10

Wpływ triglicerydów na reprodukcję

Wiele produktów zawierających oleje roślinne, szczególnie olej sojowy, może zawierać fitoestrogeny takie jak β-sitosterol, co może mieć potencjalny wpływ na reprodukcję. W badaniach przedklinicznych stwierdzono, że podskórne i dopochwowe podawanie β-sitosterolu szczurom i królikom powodowało zaburzenia płodności.1112

Bardziej szczegółowe dane z badań na zwierzętach wskazują, że po podaniu czystego β-sitosterolu obserwowano zmniejszenie masy jąder i zmniejszenie stężenia plemników w nasieniu u samców szczura oraz zmniejszony odsetek ciąż u królic.1314

Jednocześnie należy podkreślić, że w oparciu o obecny stan wiedzy działania obserwowane u zwierząt wydają się nie mieć znaczenia w praktyce klinicznej.151617

Właściwości uczulające triglicerydów

Badania toksykologiczne nie wykazały właściwości uczulających preparatu Lipofundin MCT/LCT 10%.18

W przypadku preparatów zawierających olej rybi, w badaniu na świnkach morskich (test maksymalizacji) olej rybi w emulsji wykazywał umiarkowane działanie uczulające na skórę.1920 Jednakże w próbie antygenowości układowej nie stwierdzono działania anafilaktycznego oleju rybiego.2122

Badania farmakologiczne bezpieczeństwa

Dla preparatu Omegaflex peri przeprowadzono badania przedkliniczne obejmujące bezpieczeństwo farmakologiczne oraz toksyczny wpływ na reprodukcję i rozwój, z użyciem emulsji tłuszczowej zawierającej dwukrotnie większe stężenie triglicerydów kwasów omega-3 z odpowiednio mniejszą ilością triglicerydów omega-6. Badania te nie ujawniły innych działań niż oczekiwane, typowe, obserwowane podczas przyjmowania dużych dawek tłuszczów.23

Dla produktu SmofKabiven extra Nitrogen EF dane niekliniczne uzyskane na podstawie konwencjonalnych badań farmakologicznych, dotyczących bezpieczeństwa stosowania, toksyczności po podaniu wielokrotnym i genotoksyczności produktu leczniczego SMOFlipid oraz roztworów aminokwasów i glukozy o różnych stężeniach, nie ujawniają występowania szczególnego zagrożenia dla człowieka.24

Wpływ teratogenny triglicerydów

Nie zaobserwowano wpływu teratogennego lub innych <a href="/tag/uszkodzenie-embriotoksyczne/” title=”uszkodzenie embriotoksyczne” class=”to-tag” data-termid=”151791″>uszkodzeń embriotoksycznych u królików po zastosowaniu roztworów aminokwasów, a podobnych efektów nie należy oczekiwać po zastosowaniu emulsji tłuszczowych, gdy podaje się je w zalecanych dawkach jako leczenie substytucyjne.2526

Nie należy się spodziewać, by produkty żywieniowe (roztwory aminokwasów, emulsje tłuszczowe) stosowane w leczeniu substytucyjnym w stężeniach fizjologicznych były embriotoksyczne, teratogenne lub wywierały wpływ na zdolności rozrodcze lub płodność.2728

Spodziewane działania toksyczne triglicerydów

Warto zaznaczyć, że nie należy spodziewać się toksycznego działania mieszaniny składników odżywczych podawanych w terapii substytucyjnej, w przypadku podawania preparatu zgodnie z zalecanym schematem dawkowania.293031323334

Kompleksowa ocena danych przedklinicznych dla triglicerydów

W oparciu o dostępne dane przedkliniczne można stwierdzić, że triglicerydy, jako składniki emulsji tłuszczowych do żywienia pozajelitowego, charakteryzują się zadowalającym profilem bezpieczeństwa przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami. Badania wykazały brak istotnych działań toksycznych, genotoksycznych czy teratogennych. Potencjalne działania niepożądane związane z fitoestrogenami obecnymi w olejach roślinnych, obserwowane w badaniach na zwierzętach po podaniu podskórnym i dopochwowym, nie mają prawdopodobnie znaczenia klinicznego przy podawaniu dożylnym w ramach żywienia pozajelitowego.

Należy podkreślić, że dla wielu preparatów nie przeprowadzono pełnych badań przedklinicznych, co jest uzasadnione faktem, że triglicerydy są naturalnymi składnikami organizmu i pośrednimi produktami fizjologicznego metabolizmu. W przypadku preparatów zawierających olej rybi, obserwowano umiarkowane działanie uczulające na skórę w testach na świnkach morskich, jednak nie stwierdzono działania anafilaktycznego.

Ogólna ocena danych przedklinicznych wskazuje, że triglicerydy stosowane w ramach żywienia pozajelitowego, w zalecanych dawkach jako leczenie substytucyjne, nie powinny powodować działań toksycznych, embriotoksycznych, teratogennych ani wpływać negatywnie na zdolności rozrodcze czy płodność.

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl