Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Technet

Wpływ technetu na płodność, ciążę i laktację

Technet (99mTc) to radioizotop stosowany w preparatach takich jak TEKCIS czy Ultra-Technekow FM, który rozpada się emitując promieniowanie gamma o średniej energii 140 keV. Okres półtrwania technetu-99m wynosi 6,01 godziny, po czym rozpada się do technetu-99, który ze względu na długi okres półtrwania wynoszący 2,13 x 105 lat, uznawany jest za quasi stabilny. Substancja ta jest uzyskiwana z generatorów radionuklidowych zawierających izotop macierzysty 99Mo (molibden-99), który jest adsorbowany na kolumnie chromatograficznej. Produkty zawierające technet są dostarczane w postaci generatorów o różnych aktywnościach 99Mo, które przekładają się na określone aktywności uzyskiwanego eluatu technetu-99m.^{1 2}

Kobiety w wieku rozrodczym

W przypadku kobiet w wieku rozrodczym lekarz ma obowiązek podjęcia szczególnych środków ostrożności przed zastosowaniem radiofarmaceutyków zawierających technet-99m. Kluczowe znaczenie ma upewnienie się, że pacjentka nie jest w ciąży przed podaniem preparatu. Zgodnie z wytycznymi, każdą kobietę, u której nie wystąpiła regularna miesiączka, należy traktować jako potencjalnie ciężarną do czasu wykluczenia ciąży.^{3 4}

W sytuacjach budzących wątpliwości odnośnie możliwej ciąży, zwłaszcza gdy u pacjentki nie wystąpiła miesiączka lub cykle miesiączkowe są bardzo nieregularne, lekarz powinien zaproponować alternatywne metody diagnostyczne, które nie wymagają zastosowania promieniowania jonizującego (o ile takie metody są dostępne w danym przypadku klinicznym).^{5 6}

Stosowanie w okresie ciąży

Sód nadtechnecjan (99mTc) przechodzi przez barierę łożyskową, co oznacza, że podanie tego radiofarmaceutyku kobiecie ciężarnej wiąże się z narażeniem płodu na działanie promieniowania jonizującego.^{7 8}

Z tego względu stosowanie sodu nadtechnecjanu (99mTc) u kobiet w ciąży dopuszcza się wyłącznie w sytuacjach, gdy istnieją uzasadnione przesłanki medyczne, a spodziewane korzyści diagnostyczne znacząco przewyższają potencjalne ryzyko, na jakie narażona jest matka i rozwijający się płód. Przed podjęciem decyzji o zastosowaniu technetu u ciężarnej pacjentki należy zawsze rozważyć alternatywne metody diagnostyczne, które nie wymagają użycia promieniowania jonizującego.^{9 10}

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Przed zastosowaniem radiofarmaceutyków zawierających technet u kobiet karmiących piersią, lekarz powinien rozważyć możliwość odroczenia badania diagnostycznego do momentu zakończenia okresu laktacji. Należy również dokonać starannej oceny, czy wybrany radiofarmaceutyk jest najkorzystniejszy pod względem przenikania radioaktywności do mleka matki.^{11 12}

W przypadku gdy podanie sodu nadtechnecjanu (99mTc) zostanie uznane za niezbędne u kobiety karmiącej piersią, należy poinstruować pacjentkę o konieczności przerwania karmienia piersią na okres 12 godzin po podaniu radiofarmaceutyku. Mleko odciągnięte w tym czasie powinno zostać usunięte, nie należy go podawać dziecku. Dodatkowo, kobieta powinna unikać bliskiego kontaktu fizycznego z dzieckiem w czasie, gdy promieniotwórczość może stanowić potencjalne zagrożenie.^{13 14}

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

• Przed zleceniem badania diagnostycznego z użyciem technetu-99m u kobiet w wieku rozrodczym należy przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący możliwości ciąży^{15 16}
• W przypadku nieregularnych cykli miesiączkowych lub braku ostatniej miesiączki należy rozważyć wykonanie testu ciążowego przed podaniem radiofarmaceutyku^{17 18}
• U kobiet w ciąży stosować technet-99m tylko w przypadkach absolutnej konieczności medycznej, po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka^{19 20}
• Kobietom karmiącym piersią, u których zastosowano technet-99m, należy przekazać szczegółowe instrukcje dotyczące przerwania karmienia na 12 godzin po podaniu radiofarmaceutyku^{21 22}
• Poinformować kobiety karmiące o konieczności usunięcia pokarmu odciągniętego w okresie 12 godzin po podaniu radiofarmaceutyku oraz zalecić ograniczenie bliskiego kontaktu z dzieckiem w tym czasie^{23 24}

Szczególne informacje dla personelu medycznego

Podczas konsultacji z pacjentkami w wieku rozrodczym, ciężarnymi lub karmiącymi piersią, lekarz powinien w sposób jasny i wyczerpujący przekazać informacje dotyczące ryzyka związanego z zastosowaniem technetu-99m oraz wdrożyć odpowiednie procedury minimalizujące narażenie. Należy pamiętać, że technet-99m w postaci wolnego nadtechnecjanu przenika przez barierę łożyskową, co może powodować ekspozycję płodu na promieniowanie jonizujące.^{25 26}

Choć brak jest szczegółowych danych dotyczących bezpośredniego wpływu technetu-99m na płodność, z uwagi na potencjalne działanie promieniowania jonizującego na komórki rozrodcze, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności przy stosowaniu tych preparatów u osób w wieku rozrodczym, zwłaszcza jeśli planują one posiadanie potomstwa w najbliższej przyszłości.^{27 28}