Właściwości farmakokinetyczne
Serdecznik

Wprowadzenie do właściwości farmakokinetycznych serdecznika

Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca L.) jest rośliną leczniczą wykorzystywaną w wielu produktach fitoterapeutycznych dostępnych na rynku farmaceutycznym. Surowiec ten stanowi składnik licznych preparatów o działaniu uspokajającym, przeciwlękowym i kardioprotekcyjnym. Niestety, właściwości farmakokinetyczne tej substancji nie zostały dotychczas szczegółowo zbadane i opisane w literaturze naukowej.¹

Stan badań farmakokinetycznych substancji czynnych serdecznika

W przypadku samego ziela serdecznika (Leonuri cardiacae herba) jako pojedynczego surowca, producenci preparatów jednoznacznie wskazują na brak danych dotyczących jego właściwości farmakokinetycznych. Dotyczy to zarówno czystego surowca jak w przypadku preparatu Ziele Serdecznika, jak również złożonych produktów leczniczych zawierających tę substancję.²

Podobnie w przypadku złożonych preparatów zawierających serdecznik, takich jak Stresolek, Tabletki uspokajające Labofarm czy Optimum Tabletki uspokajające Labofarm powlekane, charakterystyki produktu leczniczego jednoznacznie wskazują na brak odpowiednich badań farmakokinetycznych.³⁴⁵

Farmakokinetyka preparatów złożonych zawierających serdecznik

Preparaty złożone zawierające serdecznik, takie jak Nerwobonisol (który zawiera wyciąg z ziela serdecznika – Leonuri herbae tinctura w stężeniu 15 g na 100 g produktu), również nie posiadają udokumentowanych badań farmakokinetycznych.⁶

Farmakokinetyka w Tabletki tonizujące Labofarm

Interesujący wyjątek stanowi preparat Tabletki tonizujące Labofarm, który oprócz ziela serdecznika (100 mg na tabletkę) zawiera także składniki głogu. W tym przypadku, choć brak jest danych na temat farmakokinetyki samego serdecznika, istnieją pewne informacje dotyczące procyjanidyn pochodzących z głogu występującego w tym samym preparacie.⁷

Badania na modelach zwierzęcych

W przypadku Tabletek tonizujących Labofarm dostępne są badania na zwierzętach odnośnie procyjanidyn głogu (jednego ze składników preparatu), wykazujące że:

• Stwierdzono 50-55% wchłanianie procyjanidyn u zwierząt po doustnym podaniu
• Oligomery procyjanidyn wykazują zdolność do gromadzenia się w mięśniu sercowym
• Po 15 godzinach od rozpoczęcia leczenia 10% podanej dawki znajdowano w mięśniu sercowym
• Po 7 dniach od rozpoczęcia leczenia odsetek ten wzrastał do 30% podanej dawki

⁸

Wnioski dotyczące właściwości farmakokinetycznych

Dostępne dane wskazują na istotny deficyt wiedzy w zakresie właściwości farmakokinetycznych serdecznika jako substancji czynnej. Mimo powszechnego stosowania tej rośliny w preparatach o działaniu uspokajającym i kardioprotekcyjnym, brak jest badań dotyczących:

• Wchłaniania związków czynnych serdecznika z przewodu pokarmowego
• Dystrybucji w organizmie
• Metabolizmu substancji czynnych
• Wydalania metabolitów
• Czasu półtrwania substancji czynnych

⁹¹⁰

Potrzeba dalszych badań

Ze względu na szerokie zastosowanie serdecznika w produktach leczniczych o różnych formach farmaceutycznych (tabletki, roztwory doustne, zioła do zaparzania), istnieje wyraźna potrzeba przeprowadzenia szczegółowych badań farmakokinetycznych tej substancji. Pozwoliłoby to na lepsze zrozumienie mechanizmów działania, optymalizację dawkowania oraz potencjalne odkrycie nowych zastosowań terapeutycznych.¹¹¹²

Warto podkreślić, że mimo braku szczegółowych danych farmakokinetycznych, skuteczność kliniczna preparatów zawierających serdecznik została potwierdzona wieloletnim doświadczeniem w ich stosowaniu, co sugeruje, że substancje czynne zawarte w tej roślinie są biodostępne i osiągają swoje miejsca docelowego działania w organizmie.¹³