Przedawkowanie
Serdecznik

Przedawkowanie substancji serdecznik

Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca L.) jest rośliną leczniczą szeroko stosowaną w preparatach o działaniu uspokajającym i nasercowym. Występuje jako składnik zarówno w lekach jednoskładnikowych, jak i złożonych z innymi ziołami o działaniu uspokajającym. Analiza danych dotyczących przedawkowania wymaga szczegółowego przeglądu charakterystyk poszczególnych produktów leczniczych zawierających tę substancję.¹

Dostępne dane o przedawkowaniu serdecznika

W przypadku jednoskładnikowego preparatu Ziele serdecznika, który zawiera wyłącznie Leonurus cardiaca L., herba (ziele serdecznika) w ilości 1 g/g, brak jest doniesień dotyczących przypadków przedawkowania.²

Dla produktów złożonych zawierających serdecznik, takich jak Tabletki uspokajające Labofarm oraz OPTIMUM Tabletki uspokajające Labofarm powlekane, które zawierają 50 mg sproszkowanego ziela serdecznika w każdej tabletce, również nie zaobserwowano charakterystycznych objawów przedawkowania.^{3 4}

Objawy przedawkowania preparatów złożonych zawierających serdecznik

Mimo ograniczonych danych dotyczących przedawkowania samego serdecznika, dostępne są informacje o objawach przedawkowania preparatów złożonych, w których skład wchodzi ta roślina. W przypadku Tabletek tonizujących Labofarm, które zawierają 100 mg ziela serdecznika w każdej tabletce, przedawkowanie może prowadzić do wystąpienia następujących objawów: nudności, wymioty oraz bóle głowy.⁵

W przypadku płynu doustnego Stresolek, który zawiera nalewkę z ziela serdecznika (Leonuri cardiacae herbae tinctura) (1:4-5) w ilości 20,0 g na 100 g produktu, przyjęcie jednorazowo większych niż zalecane ilości preparatu może powodować szereg niekorzystnych efektów. Należy zwrócić uwagę, że objawy te wynikają również z zawartości około 50% [v/v] etanolu w preparacie. Przedawkowanie Stresoleku wiąże się z upośledzeniem zdolności psychofizycznych, zdolności prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn oraz działaniem depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy.⁶

Podobnie w przypadku preparatu Nerwobonisol, który zawiera m.in. nalewkę z ziela serdecznika (Leonuri herbae tinctura) w ilości 15 g na 100 g oraz 60-70% (v/v) etanolu, brak jest szczegółowych danych dotyczących przedawkowania.⁷

Czynniki ryzyka przy przedawkowaniu preparatów z serdecznikiem

Szczególną uwagę należy zwrócić na preparaty w postaci płynów doustnych (Nerwobonisol, Stresolek), które zawierają znaczne ilości etanolu. W przypadku tych preparatów, przy przedawkowaniu, głównym ryzykiem może być toksyczne działanie etanolu, zwłaszcza w zakresie oddziaływania na ośrodkowy układ nerwowy oraz zdolności psychomotoryczne.^{8 9}

Tabela objawów przedawkowania

Wnioski kliniczne

Analiza dostępnych danych wskazuje, że dla większości preparatów zawierających serdecznik nie zaobserwowano specyficznych objawów przedawkowania lub brak jest szczegółowych danych na ten temat. W przypadku preparatów złożonych, objawy przedawkowania mogą wynikać z działania innych składników lub rozpuszczalników (głównie etanolu).^{10 11}

Zaobserwowane objawy przedawkowania w przypadku Tabletek tonizujących Labofarm (nudności, wymioty, bóle głowy) mogą być związane z działaniem nie tylko serdecznika, ale także innych składników, takich jak głóg czy nostrzyk.^{12 13}

W przypadku preparatów płynnych, takich jak Stresolek i Nerwobonisol, głównym czynnikiem ryzyka przy przedawkowaniu jest zawartość etanolu, a nie sam serdecznik.^{14 15}

Zalecenia w przypadku przedawkowania

Ze względu na ograniczone dane dotyczące specyficznych objawów przedawkowania samego serdecznika, postępowanie w przypadku przedawkowania powinno być objawowe. W przypadku preparatów zawierających znaczne ilości etanolu, należy monitorować objawy związane z zatruciem alkoholowym i wdrożyć odpowiednie leczenie objawowe.¹⁶

W razie wystąpienia objawów ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty) czy bólów głowy po zastosowaniu preparatów zawierających serdecznik, należy przerwać ich stosowanie i w razie potrzeby zastosować leczenie objawowe.¹⁷