Właściwości farmakokinetyczne
Kwas traneksamowy

Właściwości farmakokinetyczne kwasu traneksamowego

Kwas traneksamowy to substancja wykazująca specyficzne właściwości farmakokinetyczne, które wpływają na jej skuteczność kliniczną i profil bezpieczeństwa. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis parametrów farmakokinetycznych tej substancji z uwzględnieniem wchłaniania, dystrybucji oraz eliminacji, a także specyficznych różnic w poszczególnych grupach pacjentów.^{1 2}

Wchłanianie

Podanie dożylne: W przypadku podania dożylnego, maksymalne stężenie kwasu traneksamowego w osoczu jest osiągane bardzo szybko po krótkim wlewie, a następnie stężenie w osoczu krwi spada w sposób wielowykładniczy.^{3 4}

Podanie doustne: Biodostępność kwasu traneksamowego po podaniu doustnym wynosi około 35% przy dawce 0,5-2,0 g i jest niezależna od jednoczesnego przyjmowania pokarmu. Po podaniu doustnym maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) oraz wydalanie przez nerki zwiększają się liniowo w zakresie dawki od 0,5 do 2 g. Po podaniu pojedynczej doustnej dawki 0,5 g kwasu traneksamowego, Cmax wynosi około 5 µg/mL, natomiast po przyjęciu 2 g osiąga wartość 15 µg/mL. Warto zauważyć, że po doustnym podaniu pojedynczej dawki 2 g kwasu traneksamowego, terapeutyczne stężenie w osoczu utrzymuje się do 6 godzin.⁵

Po dożylnym podaniu 10 mg kwasu traneksamowego na kg masy ciała, stężenia w osoczu wynoszą odpowiednio 18, 10 i 5 mg/L po 1, 3 i 5 godzinach.⁶

Dystrybucja

W stężeniu terapeutycznym w osoczu krwi, kwas traneksamowy wiąże się z białkami osocza w około 3%, co wynika głównie z wiązania z plazminogenem. Istotne jest, że kwas traneksamowy nie wiąże się z albuminami surowicy krwi. Początkowa objętość dystrybucji tej substancji wynosi około 9 do 12 litrów.^{7 8}

Kwas traneksamowy ma zdolność przenikania przez różne bariery biologiczne, w tym barierę łożyskową. Po dożylnym podaniu dawki 10 mg/kg masy ciała dwunastu ciężarnym kobietom, stężenie kwasu traneksamowego w surowicy krwi mieściło się w zakresie 10-53 µg/ml, natomiast stężenie we krwi pępowinowej w zakresie 4-31 µg/ml, co świadczy o zdolności substancji do przenikania do krążenia płodowego.^{9 10}

Substancja ta szybko przenika również do płynu stawowego i błony maziowej. Badania przeprowadzone na siedemnastu pacjentach poddawanych operacji kolana, którym podano dożylnie dawkę 10 mg/kg masy ciała, wykazały, że stężenie kwasu traneksamowego w płynie stawowym było porównywalne ze stężeniem w odpowiednich próbkach surowicy.^{11 12}

Należy podkreślić, że stężenie kwasu traneksamowego w wielu innych tkankach stanowi jedynie niewielki ułamek stężenia występującego we krwi:^{13 14}

• w mleku kobiecym: 1/100 stężenia we krwi
• w płynie mózgowo-rdzeniowym: 1/10 stężenia we krwi
• w cieczy wodnistej oka: 1/10 stężenia we krwi

¹⁵

Stwierdzono obecność kwasu traneksamowego w nasieniu, gdzie hamuje aktywność fibrynolityczną, jednakże nie wpływa na migrację plemników.^{16 17}

Dodatkowe informacje na temat dystrybucji wskazują, że kwas traneksamowy ulega dystrybucji do przestrzeni zewnątrzkomórkowej oraz przenika przez barierę krew-mózg. Substancja jest uwalniana do przedziału wewnątrzkomórkowego i płynu mózgowo-rdzeniowego z pewnym opóźnieniem. Objętość dystrybucji wynosi około 33% masy ciała.¹⁸

Eliminacja

Kwas traneksamowy jest głównie wydalany z moczem w postaci niezmienionej. Główną drogą eliminacji jest wydalanie nerkowe poprzez przesączanie kłębuszkowe. Klirens nerkowy jest równy klirensowi osoczowemu i wynosi od 110 do 116 ml/min.^{19 20}

Wydalanie kwasu traneksamowego jest bardzo efektywne – około 90% podanej dawki jest wydalane w ciągu pierwszych 24 godzin po dożylnym podaniu dawki 10 mg/kg masy ciała. Okres półtrwania kwasu traneksamowego w fazie eliminacji wynosi około 3 godzin.^{21 22}

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone po podaniu doustnym wykazały, że około 95% kwasu traneksamowego jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem. Szczegółowa analiza kinetyki wydalania wskazuje, że 90% podanej doustnie dawki jest wydalane przez nerki w ciągu pierwszych dwunastu godzin po podaniu (wydalanie kłębuszkowe bez wchłaniania zwrotnego w kanalikach nerkowych).²³

W procesie metabolizmu kwasu traneksamowego zidentyfikowano dwa główne metabolity:²⁴

• pochodną N-acetylowaną
• pochodną D-aminowaną

²⁵

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek stężenie kwasu traneksamowego w osoczu krwi zwiększa się w porównaniu do osób z prawidłową funkcją nerek. Wynika to z faktu, że główną drogą eliminacji leku jest wydalanie nerkowe. W przypadku pacjentów z niewydolnością nerek istnieje ryzyko kumulacji kwasu traneksamowego w organizmie, co wymaga odpowiedniego dostosowania dawkowania.^{26 27 28}

Dzieci i młodzież

Przeprowadzono badanie farmakokinetyki kwasu traneksamowego z udziałem 21 dzieci (w wieku od 2,5 do 8,7 lat, o masie ciała od 11,5 do 25,3 kg) poddawanych zabiegom kardiochirurgicznym w krążeniu pozaustrojowym (CPB). Wyniki wskazują, że masa ciała była główną zmienną wpływającą na farmakokinetykę kwasu traneksamowego w tej populacji. W badanym zakresie masy ciała (10-30 kg) zaobserwowano, że klirens osoczowy zmniejszał się (od 0,95 do 0,72 ml/min./kg masy ciała) wraz ze wzrostem masy ciała, co związane było ze wzrostem okresu półtrwania w fazie eliminacji (od 10 do 12,6 godzin).²⁹

Należy jednak zaznaczyć, że dla większości produktów leczniczych zawierających kwas traneksamowy nie przeprowadzono szczegółowych badań farmakokinetycznych dedykowanych populacji pediatrycznej.^{30 31 32}