Właściwości farmakodynamiczne
Kwas traneksamowy

Charakterystyka ogólna kwasu traneksamowego

Kwas traneksamowy to substancja czynna o działaniu przeciwkrwotocznym, należąca do grupy leków przeciwfibrynolitycznych, tj. aminokwasów (kod ATC: B02AA02). Jest składnikiem preparatów dostępnych w różnych postaciach farmaceutycznych: roztworu do wstrzykiwań/infuzji (Exacyl, Tranexamic acid Accord, Tranexamic acid Baxter, Tranexamic acid Sunho), roztworu doustnego (Exacyl) oraz tabletek powlekanych (Exacyl, Tranexamic Acid Tillomed).¹²³⁴⁵

Mechanizm działania kwasu traneksamowego

Działanie przeciwkrwotoczne kwasu traneksamowego wynika bezpośrednio z jego zdolności do hamowania fibrynolitycznej aktywności plazminy. Substancja ta tworzy kompleks z plazminogenem, gdzie kwas traneksamowy pozostaje związany z plazminogenem podczas jego przekształcenia w aktywną formę – plazminę. Utworzony w ten sposób kompleks kwas traneksamowy-plazmina wykazuje słabsze działanie na aktywność fibryny niż sama wolna plazmina, co skutkuje ograniczeniem procesu fibrynolizy i w konsekwencji hamowaniem krwawienia.⁶⁷⁸

W badaniach in vitro wykazano dodatkowy efekt farmakodynamiczny kwasu traneksamowego – wysokie dawki tej substancji prowadzą do zmniejszenia aktywności układu dopełniacza (komplementu). Efekt ten może wskazywać na dodatkowy mechanizm działania przeciwzapalnego tej substancji.^9101112

W przypadku stosowania w terapii obfitych miesiączek, kwas traneksamowy ma charakter działania wyłącznie objawowego, gdyż nie wpływa na sam mechanizm patofizjologiczny leżący u podstaw zwiększonego krwawienia miesiączkowego.¹³

Właściwości farmakodynamiczne w populacji pediatrycznej

Skuteczność u dzieci powyżej 1. roku życia

Przegląd piśmiennictwa zidentyfikował 12 badań analizujących skuteczność kwasu traneksamowego w populacji pediatrycznej poddawanej zabiegom kardiochirurgicznym. Badania te objęły łącznie 1073 dzieci, z czego 631 pacjentów otrzymywało kwas traneksamowy. Większość z tych badań była kontrolowana placebo. Badana populacja charakteryzowała się heterogennością pod względem wieku, rodzaju zabiegu i stosowanego schematu dawkowania.¹⁴¹⁵¹⁶

Efekty terapeutyczne w populacji pediatrycznej

Wyniki badań wykazały, że stosowanie kwasu traneksamowego u dzieci i młodzieży poddawanych zabiegom kardiochirurgicznym w krążeniu pozaustrojowym (CPB – cardiopulmonary bypass) skutkuje istotnym zmniejszeniem utraty krwi oraz zredukowaniem zapotrzebowania na produkty krwiopochodne. Efekt ten jest szczególnie wyraźny w przypadkach wysokiego ryzyka krwawienia, zwłaszcza u pacjentów z sinicą lub poddawanych wielokrotnym zabiegom chirurgicznym.^17181920

Optymalny schemat dawkowania u dzieci

Na podstawie przeprowadzonych badań ustalono, że najbardziej właściwym schematem dawkowania kwasu traneksamowego u dzieci podczas zabiegów kardiochirurgicznych jest:

• pierwszy wlew w bolusie w dawce 10 mg/kg masy ciała po wprowadzeniu do znieczulenia i przed nacięciem skóry
• wlew ciągły w dawce 10 mg/kg masy ciała/godzinę lub wstrzyknięcie do pompy krążenia pozaustrojowego w dawce dostosowanej do procedury, zarówno zgodnie z masą ciała pacjenta (10 mg/kg/godzinę), jak i zgodnie z objętością pompy
• ostatnie wstrzyknięcie w dawce 10 mg/kg masy ciała na koniec krążenia pozaustrojowego (CPB)

^21222324

Ograniczenia badań w populacji pediatrycznej

Mimo istotnych wyników badań dokumentujących skuteczność kwasu traneksamowego w populacji pediatrycznej, należy podkreślić, że zostały one przeprowadzone na stosunkowo niewielkiej grupie pacjentów. Ograniczone dane sugerują, że wlew ciągły kwasu traneksamowego jest preferowaną metodą podawania, gdyż zapewnia utrzymanie terapeutycznego stężenia leku w osoczu przez cały czas trwania zabiegu. Warto zaznaczyć, że u dzieci nie przeprowadzono specyficznych badań oceniających zależność dawka-skutek oraz badań farmakokinetycznych dla kwasu traneksamowego.^25262728